تغذیه نوزاد مهمترین عامل رشد جسمی، تکامل مغز، تقویت سیستم ایمنی و سلامت آینده اوست. حدود ۸۰ درصد رشد مغز در دو سال اول زندگی رخ میدهد؛ بنابراین نوع تغذیه در این دوره تأثیر ماندگاری بر سلامت کودک دارد.
تغذیه مناسب باعث میشود:
رشد قد و وزن طبیعی باشد.
سیستم ایمنی قویتر شود.
خطر عفونتها کاهش یابد.
تکامل مغز و یادگیری بهتر انجام شود.
احتمال چاقی، دیابت و بیماریهای قلبی در آینده کمتر شود.
تقریباً همه متخصصان اطفال و سازمانهای جهانی سلامت توصیه میکنند که نوزاد سالم تا پایان ششماهگی فقط از شیر مادر تغذیه کند. شیر مادر تمام مواد مورد نیاز کودک را تأمین میکند و معمولاً نیازی به آب، آبقند، دمنوش، فرنی یا غذای دیگر نیست.
برای نوزاد:
هضم آسان
کاهش خطر اسهال و عفونت
کاهش آلرژی
رشد بهتر مغز
کاهش خطر مرگ ناگهانی نوزاد
برای مادر:
کاهش خونریزی پس از زایمان
کمک به بازگشت وزن
کاهش خطر سرطان پستان و تخمدان
شیری که در روزهای اول پس از تولد ترشح میشود «آغوز» نام دارد. این شیر زردرنگ سرشار از پادتن و مواد محافظتی است و نباید دور ریخته شود.
در هفتههای اول معمولاً:
روزانه ۸ تا ۱۲ بار شیر میخورد.
فاصله بین وعدهها حدود ۲ تا ۳ ساعت است.
بهتر است بر اساس علائم گرسنگی نوزاد به او شیر داده شود، نه صرفاً ساعت.
بردن دست به دهان
باز کردن دهان
چرخاندن سر برای پیدا کردن سینه
مکیدن انگشت
بیقراری
گریه معمولاً علامت دیرهنگام گرسنگی است.
در شرایطی که شیر مادر کافی نیست یا امکان شیردهی وجود ندارد، پزشک شیر خشک مناسب را تجویز میکند. شیر گاو یا شیر بز تا قبل از یکسالگی جایگزین مناسبی نیستند.
از حدود ۶ ماهگی نیازهای تغذیهای نوزاد افزایش مییابد و غذای کمکی در کنار شیر مادر یا شیر خشک آغاز میشود. شروع غذای کمکی پیش از ۴ ماهگی توصیه نمیشود و برای بیشتر نوزادان زمان مناسب حدود ۶ ماهگی است.
نشستن با کمک
کنترل خوب سر
از بین رفتن رفلکس بیرون راندن غذا
علاقه به غذای دیگران
باز کردن دهان هنگام نزدیک شدن قاشق
فرنی
پوره سیبزمینی
پوره هویج
پوره کدو
پوره سیب
موز لهشده
غلات غنیشده با آهن
گوشت پورهشده
هر غذای جدید بهتر است بهتنهایی و با فاصله چند روز معرفی شود تا در صورت حساسیت قابل شناسایی باشد.
عسل (به دلیل خطر بوتولیسم)
شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی
نمک زیاد
شکر
نوشابه
آبمیوه صنعتی
آجیل کامل
انگور کامل
ذرت بوداده
غذاهای سفت که خطر خفگی دارند.
۰ تا ۶ ماه
فقط شیر مادر یا شیر خشک.
۶ تا ۸ ماه
شیر + دو وعده غذای کمکی.
۸ تا ۱۰ ماه
شیر + سه وعده غذا + میانوعده در صورت نیاز.
۱۰ تا ۱۲ ماه
سه وعده غذای اصلی + میانوعده + ادامه شیر.
بیشتر نوزادان به مکمل ویتامین D نیاز دارند و بسیاری نیز از حدود ۶ ماهگی یا طبق نظر پزشک به مکمل آهن احتیاج پیدا میکنند. مقدار دقیق باید توسط پزشک کودک تعیین شود.
تا قبل از ششماهگی، نوزادانی که فقط شیر مادر یا شیر خشک دریافت میکنند معمولاً به آب نیاز ندارند. پس از شروع غذای کمکی میتوان مقدار کمی آب نیز به برنامه غذایی اضافه کرد.
افزایش وزن مناسب
حداقل ۶ پوشک خیس در شبانهروز (پس از روزهای ابتدایی)
هوشیاری مناسب
خواب و رشد طبیعی
دادن آبقند
شروع زودهنگام غذای کمکی
افزودن نمک و شکر
اجبار نوزاد به غذا خوردن
استفاده از عسل قبل از یکسالگی
جایگزین کردن شیر گاو با شیر مادر
پایه سلامت کودک در سال اول زندگی، تغذیه صحیح است. در شش ماه اول، شیر مادر یا در صورت لزوم شیر خشک مناسب، بهترین و کاملترین غذاست. از حدود ششماهگی، غذای کمکی بهتدریج و در کنار شیر آغاز میشود و تا پایان یکسالگی، شیر همچنان بخش مهمی از تغذیه کودک را تشکیل میدهد. رعایت این اصول، رشد جسمی و ذهنی مطلوب و کاهش خطر بسیاری از بیماریها را به دنبال دارد.
منبع: چت جی پی تی