مرگ، آن روز، شبیه هیچچیز ترسناکی نبود. نه ردایی سیاه بر تن داشت و نه داسی در دست. مرگ، کودکی بود حدوداً هفت ساله؛ با موهایی آشفته، پاهای برهنه و چشمانی که انگار همهی غمها و همهی شادیهای جهان را با هم دیده بودند.
پیرمرد روی نیمکت چوبی باغ نشسته بود. درختان آخرین برگهای پاییزی خود را از دست میدادند و باد، آرام میان شاخهها میچرخید. او میدانست که روزهای زیادی برایش نمانده است. پزشکان گفته بودند که بیماریاش درمانی ندارد. اما چیزی که او را میترساند، درد نبود؛ ناشناختهای بود که پشت در انتظارش ایستاده بود.
آن عصر، صدای خندهای شنید.
سرش را بلند کرد و پسربچهای را دید که میان برگها میدوید. برگهای زرد را به هوا میپاشید و میخندید. پیرمرد لبخندی زد و گفت:
«پسر جان، اینجا چه میکنی؟»
کودک نزدیک آمد و روی نیمکت کنار او نشست.
گفت: «آمدهام دنبالت.»
پیرمرد جا خورد.
«دنبال من؟ تو کی هستی؟»
پسرک با سادگی شانه بالا انداخت.
«من مرگم.»
پیرمرد انتظار داشت بترسد، اما به جای ترس، نوعی شگفتی در دلش نشست.
گفت: «تو؟ اما مرگ باید ترسناک باشد.»
کودک خندید.
«آدمها همیشه دربارهی من اشتباه فکر میکنند. من فقط بچهای هستم که دست آدمها را میگیرد و از یک اتاق به اتاق دیگر میبرد.»
پیرمرد به باغ نگاه کرد.
«پس چرا همه از تو میترسند؟»
کودک چند برگ را در دست گرفت و گفت:
«برای همان دلیلی که بچهها از تاریکی میترسند. نه به خاطر خود تاریکی، بلکه چون نمیدانند آن سویش چیست.»
سکوتی میانشان نشست.
باد برگها را روی زمین میرقصاند.
پیرمرد آهسته پرسید:
«آن سوی در چه خبر است؟»
کودک پاهایش را تکان داد.
«من نمیدانم.»
پیرمرد متعجب شد.
«تو نمیدانی؟»
«نه. من فقط راهنما هستم. مثل کودکی که مهمانی را تا در خانه بدرقه میکند. بعد از آن، دیگر همراهش نمیرود.»
پیرمرد لحظهای به فکر فرو رفت.
سالها زندگی کرده بود؛ عشق را چشیده بود، رنج را دیده بود، فرزند بزرگ کرده بود و دوستان بسیاری را از دست داده بود. ناگهان احساس کرد زندگیاش شبیه کتابی قطور است که به صفحهی آخرش رسیده باشد.
گفت: «من هنوز کمی میترسم.»
کودک لبخند زد و دست کوچکش را روی دست لرزان پیرمرد گذاشت.
«اشکالی ندارد. حتی کودکان هم وقتی برای اولین بار به مدرسه میروند، میترسند.»
خورشید آرامآرام پشت افق فرو میرفت و نور طلایی باغ کمرنگ میشد.
پسرک از جا بلند شد.
«وقت رفتن است.»
پیرمرد به آسمان نگاه کرد. رنگهای سرخ و نارنجی در هم آمیخته بودند. برای نخستین بار در ماههای اخیر، دلش آرام بود.
بلند شد و دست کودک را گرفت.
دستش گرم بود؛ نه سرد.
آن دو در میان برگهای پاییزی قدم زدند. پیرمرد دیگر پشت سرش را نگاه نکرد. او فهمیده بود که مرگ هیولایی در کمین نیست؛ کودکی است که با مهربانی دست انسان را میگیرد و تا آستانهی رازی بزرگ همراهیاش میکند.
و آنگاه که به در رسیدند، کودک لبخند زد، دستش را رها کرد و گفت:
«بقیهی راه را خودت خواهی شناخت.»
و پیرمرد، با قلبی آرامتر از همیشه، از آستانه گذشت.