ایران مال یا بازار بزرگ ایران یکی از بزرگترین مجموعههای تجاری، تفریحی، فرهنگی و ورزشی تهران است؛ مجموعهای که در منطقه ۲۲ تهران و در محدوده غربی شهر، نزدیک دریاچه شهدای خلیج فارس و پارک چیتگر قرار دارد. این مجموعه از ابتدا با این ایده شکل گرفت که صرفاً یک مرکز خرید نباشد، بلکه مقصدی برای خرید، گردش، تفریح، ورزش، فرهنگ و گذران اوقات فراغت باشد.
ایران مال
ایران مال در منطقه ۲۲ تهران، در محدوده بزرگراه شهید خرازی و در نزدیکی دریاچه شهدای خلیج فارس قرار گرفته است. موقعیت آن در غرب تهران باعث شده از طریق بزرگراههای اصلی مانند شهید همت و شهید خرازی دسترسی نسبتاً مناسبی داشته باشد.
این موقعیت جغرافیایی یک مزیت مهم برای ایران مال ایجاد کرده است: بازدیدکننده میتواند برنامهای چندساعته یا حتی یکروزه داشته باشد و علاوه بر خود مجموعه، از جاذبههای اطراف مانند دریاچه چیتگر و پارک چیتگر نیز استفاده کند.
ساخت ایران مال در اوایل دهه ۱۳۹۰ آغاز شد و نخستین بخشهای مجموعه در سال ۱۳۹۷ به بهرهبرداری رسید. اطلاعات منتشرشده درباره ابعاد دقیق پروژه در منابع مختلف کمی متفاوت است، اما منابع رسمی و گردشگری، زیربنای مجموعه را در حدود ۱.۷ تا نزدیک ۲ میلیون مترمربع گزارش کردهاند.
فازهای مختلف پروژه در طول زمان به بهرهبرداری رسیدند و بخشهایی مانند مراکز تجاری، فضاهای فرهنگی، مجموعههای ورزشی، سینما، رستورانها، بازار سنتی و فضاهای نمایشگاهی به آن اضافه شدند.
ایران مال در نتیجه ابعاد بسیار بزرگ خود، از همان ابتدا به عنوان یکی از پروژههای شاخص تجاری و معماری معاصر ایران مطرح شد.
تفاوت اصلی ایران مال با یک پاساژ معمولی در تنوع کاربریها است.
در یک مرکز خرید معمولی، بخش عمده فضا به فروشگاهها اختصاص دارد؛ اما در ایران مال خرید تنها یکی از فعالیتهایی است که میتوان در آن انجام داد.
در این مجموعه میتوان:
خرید کرد
فیلم دید
ورزش کرد
به کتابخانه رفت
از معماری و فضاهای فرهنگی دیدن کرد
به رستوران و کافه رفت
از بازار سنتی بازدید کرد
به شهربازی رفت
در رویدادها و نمایشگاهها شرکت کرد
از فضای سبز و باغها استفاده کرد
از نمایشگاه خودرو دیدن کرد
در هتل اقامت داشت
منابع گردشگری نیز حدود ۳۰ درصد مجموعه را مرتبط با فضاهای تجاری و بخش عمده باقیمانده را مربوط به کاربریهای فرهنگی، تفریحی، ورزشی و خدماتی معرفی کردهاند.
یکی از جذابترین ویژگیهای ایران مال، ترکیب معماری ایرانی، عناصر اسلامی و معماری مدرن است.
هدف طراحان این بوده که بازدیدکننده در قسمتهای مختلف مجموعه با فضاهایی روبهرو شود که یادآور معماری تاریخی ایران هستند، اما این عناصر در یک ساختمان مدرن و بزرگ قرار گرفتهاند.
در ایران مال میتوان نمونههایی از:
بازارهای سنتی
طاقها و گنبدها
آینهکاری
باغ ایرانی
حجرههای سنتی
کتابخانه با طراحی کلاسیک
فضاهای مدرن تجاری
را در کنار یکدیگر مشاهده کرد.
به همین دلیل ایران مال برای علاقهمندان به معماری و عکاسی نیز جذاب است و بسیاری از بازدیدکنندگان برای دیدن خود ساختمان و فضاهای داخلی آن به این مجموعه میروند.
بازار سنتی یکی از شاخصترین قسمتهای فرهنگی ایران مال است.
این بخش تلاش میکند حالوهوای بازارهای تاریخی ایران را بازسازی کند؛ با حجرهها، سراها، تزئینات سنتی و فضاهایی الهامگرفته از معماری بازارهای قدیمی.
در این قسمت میتوان با محصولاتی مانند صنایع دستی، فرش، گلیم، چرم، سوغات و برخی محصولات سنتی روبهرو شد.
یکی از فضاهای مشهور بازار سنتی، تالار آینه است.
استفاده گسترده از آینهکاری و تزئینات سنتی باعث شده این قسمت یکی از فضاهای مورد توجه بازدیدکنندگان و عکاسان باشد.
شربتخانه نیز با الهام از سنتهای پذیرایی ایرانی طراحی شده و تلاش میکند به جای فضای کاملاً مدرن کافهای، حسوحال مکانهای پذیرایی سنتی ایران را تداعی کند.
یکی از زیباترین فضاهای فرهنگی ایران مال، کتابخانه جندیشاپور است.
این کتابخانه در فضایی با معماری باشکوه طراحی شده و از نظر ظاهری بیشتر از آنکه شبیه یک کتابخانه معمولی باشد، یادآور سالنهای تاریخی و کتابخانههای کلاسیک اروپایی است.
وجود کتابخانه در یک مرکز تجاری بزرگ نشاندهنده تلاش ایران مال برای ترکیب خرید و سرگرمی با فعالیت فرهنگی است.
باغ ماهان یکی دیگر از فضاهای شاخص ایران مال است.
طراحی این باغ از الگوی باغ ایرانی الهام گرفته است؛ الگویی که در معماری ایران سابقهای بسیار طولانی دارد.
آب، گیاهان، مسیرهای منظم و تقارن از عناصر مهم چنین باغهایی هستند.
باغ ماهان باعث شده فضای داخلی ایران مال تنها مجموعهای از فروشگاهها و راهروهای تجاری نباشد و بخشهایی با حالوهوای آرامتر نیز در اختیار بازدیدکنندگان قرار گیرد.
باغ دیدار یکی دیگر از فضاهای سبز و معماریشده مجموعه است.
ایده اصلی چنین فضاهایی ایجاد مکانی برای مکث، استراحت و دیدار است؛ بنابراین بازدیدکننده میتواند پس از ساعتها راه رفتن در مجموعه، در محیطی متفاوت استراحت کند.
ایوان اشراق از دیگر فضاهای معماری شاخص ایران مال است.
این بخش با طراحی بلند و چشمگیر خود یکی از نقاطی است که عظمت معماری مجموعه را بهتر نشان میدهد.
طبیعتاً خرید همچنان یکی از مهمترین فعالیتهای ایران مال است.
در بخش تجاری مجموعه انواع فروشگاهها فعالیت دارند و کالاهایی مانند:
پوشاک
کیف و کفش
لوازم آرایشی و بهداشتی
زیورآلات
کالاهای چرمی
لوازم خانه
دکوراسیون
محصولات فرهنگی
مواد غذایی
را میتوان در بخشهای مختلف پیدا کرد.
همچنین یک مجموعه بزرگ هایپرمارکت نیز در ایران مال فعالیت دارد.
پردیس سینمایی یکی از بخشهای تفریحی مهم ایران مال است.
وجود چند سالن سینما باعث شده بازدیدکننده بتواند برنامه خرید و گردش خود را با تماشای فیلم ترکیب کند.
برای خانوادههایی که همراه کودکان یا نوجوانان به ایران مال میروند، سینما میتواند یکی از گزینههای مناسب برای تکمیل برنامه چندساعته باشد.
ایران مال مجموعهای از امکانات ورزشی را نیز در خود جای داده است.
از جمله امکانات ورزشی گزارششده میتوان به:
پیست یخ
زمین تنیس
سالن بولینگ
باشگاه ورزشی
امکانات مرتبط با سلامت و تناسب اندام
اشاره کرد.
این بخش نشان میدهد که ایران مال از ابتدا با مفهوم یک مجموعه چندمنظوره شهری طراحی شده است.
برای خانوادههایی که با کودکان به ایران مال میروند، بخش تفریحی اهمیت ویژهای دارد.
شهربازی سرپوشیده، بازیهای خانوادگی و سایر سرگرمیها این امکان را ایجاد میکنند که کودکان و نوجوانان در کنار خرید و گردش والدین، فعالیتهای مخصوص خودشان را داشته باشند.
در نتیجه ایران مال برای خانوادههایی که چند ساعت وقت آزاد دارند، میتواند مقصدی مناسب باشد.
یکی از دلایل مهمی که باعث میشود بازدیدکنندگان مدت زیادی در ایران مال بمانند، تنوع مکانهای غذا و نوشیدنی است.
در مجموعه میتوان انواع:
رستوران
کافیشاپ
فودکورت
رستورانهای خانوادگی
فضاهای پذیرایی سنتی
را پیدا کرد.
بنابراین لازم نیست بازدیدکننده برای غذا خوردن از مجموعه خارج شود.
ایران مال دارای مرکز نمایشگاهی بزرگی است که برای برگزاری نمایشگاهها، همایشها و رویدادهای مختلف طراحی شده است.
مرکز نمایشگاهی یکی از قسمتهایی است که وجه تجاری و رویدادی ایران مال را تقویت میکند. منابع مختلف مساحت آن را حدود ۴۰ تا ۴۵ هزار مترمربع گزارش کردهاند.
یکی از قسمتهای متفاوت ایران مال، نمایشگاه خودرو است.
این فضا برای علاقهمندان به خودرو جذاب است، زیرا میتوانند در محیطی بزرگ با خودروهای مختلف و مدلهای گوناگون روبهرو شوند.
ایران مال علاوه بر کاربری تجاری و تفریحی، بخش اقامتی نیز دارد.
وجود هتل در چنین مجموعهای به این معناست که ایران مال میتواند برای مسافران نیز یک مقصد چندمنظوره باشد؛ یعنی فرد بتواند در یک مجموعه اقامت کند، خرید انجام دهد، غذا بخورد و از امکانات تفریحی و فرهنگی استفاده کند.
در کنار امکانات تجاری و تفریحی، ایران مال دارای مسجد جامع و نمازخانههایی در بخشهای مختلف مجموعه است.
طراحی این قسمتها نیز از معماری ایرانی ـ اسلامی تأثیر گرفته است.
این موضوع نشاندهنده تلاش طراحان برای قرار دادن کاربری مذهبی در کنار سایر کاربریهای مجموعه است.
ایران مال برای یک خانواده دارای کودک یا نوجوان میتواند مقصد جذابی باشد؛ زیرا فعالیتهای متنوعی در یک مکان جمع شده است.
برای مثال یک برنامه خانوادگی میتواند شامل این موارد باشد:
بازدید از معماری و باغها → غذا → شهربازی → خرید → سینما
برای نوجوانان علاقهمند به فناوری، بازی، خودرو، معماری یا عکاسی نیز بخشهای مختلف مجموعه میتواند جذاب باشد.
البته اگر هدف اصلی خانواده بازی و سرگرمی کودک باشد، بهتر است قبل از رفتن، وضعیت فعالیت و ساعت کار بخش تفریحی موردنظر بررسی شود.
ایران مال یکی از مکانهای مناسب تهران برای عکاسی معماری و فضای داخلی است.
چند نقطه جذاب برای عکاسی عبارتاند از:
بازار سنتی
تالار آینه
کتابخانه جندیشاپور
باغ ماهان
باغ دیدار
ایوان اشراق
فضاهای بزرگ مرکزی
بخشهای مدرن تجاری
معماری سقفها و طاقها
فضاهای سبز داخلی
بهخصوص ترکیب معماری سنتی و مدرن باعث میشود تصاویر گرفتهشده از ایران مال تنوع زیادی داشته باشند.
در مورد مساحت ایران مال اعداد متفاوتی در منابع مختلف دیده میشود؛ علت آن تفاوت میان مساحت زمین، زیربنا، فازهای مختلف پروژه و مساحت بخشهای قابل استفاده است.
برای نمونه، منابع مختلف ارقامی از حدود ۱.۷ میلیون تا نزدیک ۲ میلیون مترمربع زیربنا ارائه کردهاند.
بنابراین بهتر است به جای تکیه بر یک عدد منفرد، ایران مال را به عنوان یکی از بزرگترین مجموعههای چندمنظوره تجاری ـ تفریحی ایران در نظر بگیریم.
ایران مال یک نمونه جالب از تغییر مفهوم «مرکز خرید» در شهرهای بزرگ است.
در گذشته مردم معمولاً برای خرید به بازار یا پاساژ میرفتند و پس از خرید به خانه برمیگشتند.
اما در مدل جدید مالهای بزرگ، خود مرکز خرید تبدیل به مقصد گردشگری میشود.
ایران مال نیز از همین الگو استفاده میکند:
خرید + غذا + سرگرمی + فرهنگ + معماری + ورزش + اقامت
به همین دلیل بسیاری از افراد حتی بدون قصد خرید جدی، برای گردش به آن مراجعه میکنند.
مهمترین مزایای این مجموعه را میتوان چنین خلاصه کرد:
در یک مجموعه امکانات تجاری، فرهنگی، ورزشی و تفریحی متنوعی وجود دارد.
اعضای خانواده با سن و علایق متفاوت میتوانند فعالیتهای مختلفی انجام دهند.
بخشهایی از مجموعه از معماری ایرانی و اسلامی الهام گرفتهاند.
به دلیل گستردگی امکانات، بازدیدکننده میتواند چندین ساعت در مجموعه بماند.
رستوران، کافه، سینما، پارکینگ و خدمات مختلف در مجموعه وجود دارد.
بازار سنتی و کتابخانه جندیشاپور، ایران مال را از یک مرکز خرید صرف فراتر میبرند.
در کنار مزایا، ایران مال چند نکته قابل توجه هم دارد.
اول: مجموعه بسیار بزرگ است و اگر برای نخستین بار بروید، ممکن است پیدا کردن بخش موردنظر زمان ببرد.
دوم: برای دیدن بخشهای مختلف باید مسافت زیادی پیادهروی کنید.
سوم: اگر قصد استفاده از امکانات پولی مانند سینما، شهربازی یا برخی فعالیتهای ورزشی را دارید، هزینه آنها جداگانه محاسبه میشود.
چهارم: شلوغی مجموعه در تعطیلات و آخر هفتهها میتواند تجربه بازدید را متفاوت کند.
اگر نخستین بار به ایران مال میروید، پیشنهاد میکنم تلاش نکنید تمام مجموعه را در یک نوبت ببینید.
یک برنامه منطقی میتواند اینگونه باشد:
مرحله اول: معماری و فضاهای شاخص
بازار سنتی، تالار آینه، باغ ماهان و کتابخانه جندیشاپور.
مرحله دوم: غذا
ناهار یا عصرانه در یکی از رستورانها یا فودکورتها.
مرحله سوم: سرگرمی
سینما، شهربازی یا یکی از امکانات تفریحی.
مرحله چهارم: خرید
در پایان، فروشگاههایی را که واقعاً قصد خرید از آنها دارید بررسی کنید.
این روش باعث میشود به جای سرگردان شدن در یک مجموعه بسیار بزرگ، یک تجربه منظم و لذتبخش داشته باشید.
ایران مال را میتوان یکی از نمادهای تهران جدید دانست؛ شهری که در دهههای اخیر به سمت ساخت مجموعههای عظیم چندمنظوره در غرب و شمالغرب توسعه پیدا کرده است.
در این نگاه، ایران مال فقط یک ساختمان تجاری نیست؛ بلکه بخشی از یک الگوی جدید زندگی شهری است که در آن خرید، تفریح، غذا، ورزش، فرهنگ و گردشگری در یک مکان جمع میشوند.
در عین حال، درباره هزینه ساخت، مدل مالکیت و مسائل اقتصادی پیرامون پروژه نیز در رسانهها بحثها و نقدهای مختلفی مطرح شده است؛ بنابراین برای یک مقاله دانشگاهی یا پژوهشی بهتر است میان اطلاعات رسمی پروژه و ادعاها یا نقدهای رسانهای تفکیک قائل شد.
ایران مال یا بازار بزرگ ایران یکی از بزرگترین و متفاوتترین مجموعههای تجاری ـ تفریحی تهران است که در منطقه ۲۲ قرار دارد. اهمیت آن فقط به تعداد فروشگاهها یا بزرگی ساختمان محدود نمیشود؛ بلکه ترکیب معماری ایرانی، بازار سنتی، باغها، کتابخانه، سینما، شهربازی، امکانات ورزشی، رستورانها، مرکز نمایشگاهی، هتل و فروشگاهها باعث شده ایران مال به یک مقصد شهری چندمنظوره تبدیل شود.
منبع: چت جی پی تی
اگر بخواهیم ایران مال را در یک جمله توصیف کنیم:
ایران مال بیشتر از آنکه یک پاساژ باشد، یک مجموعه شهری سرپوشیده برای خرید، گردش، تفریح، فرهنگ و تجربه معماری است.
نکته: ساعت فعالیت برخی بخشهای ایران مال، بهویژه سینما، شهربازی، فروشگاهها و مراکز ورزشی، ممکن است با یکدیگر متفاوت باشد؛ بنابراین برای برنامهریزی دقیق، بهتر است ساعت همان بخش را در روز بازدید بررسی کنید.