
تا حالا شده وارد یک سایت بشی و مرورگر بهت پیشنهاد بده که اون سایت رو نصب کنی؟
یا حتی وقتی اینترنت قطع شده، ببینی بخشی از سایت هنوز قابل استفاده است؟
اینجا دقیقاً جاییه که PWA وارد ماجرا میشه.
PWA مخفف Progressive Web App هست. اگر خیلی ساده بخوام بگم، PWA کمک میکنه یک Web App از نظر تجربه کاربری، بیشتر شبیه یک اپلیکیشن معمولی رفتار کنه.
البته یک نکته مهم:
PWA یک Framework یا Library نیست.
مثلاً:
React → Library
Next.js → Framework
Redux → State Management
TanStack Query → Server State Management
PWA → مجموعهای از قابلیتهای Web Platform برای ساخت یک Web App با تجربه نزدیکتر به App
پس میتونیم یک پروژه React یا Next.js داشته باشیم و با استفاده از قابلیتهای Web Platform، اون رو به یک PWA تبدیل کنیم.
فرض کنیم یک سایت فروشگاهی داریم:
Browser → https://myshop.com → React / Next.js → API
در حالت معمول، وقتی کاربر وارد سایت میشه و اطلاعاتی لازم داره، درخواست از طریق شبکه به Server میره:
User → Browser → Request → Internet → Server
حالا اگر اینترنت قطع بشه چی؟
User → Browser ❌ Internet
دیگه طبیعتاً نمیتونیم برای گرفتن اطلاعات جدید به Server دسترسی داشته باشیم.
اینجاست که Service Worker میتونه خیلی مهم بشه.
Service Worker یک اسکریپتیه که توسط Browser اجرا میشه و میتونه بعضی Requestها رو intercept (گرفتن Request قبل از ارسال به مقصد) کنه و بر اساس چیزی که براش تعریف کردیم، تصمیم بگیره چطور به اونها پاسخ بده.
مثلاً بهجای اینکه برای یک فایل یا بعضی دادههای قبلی دوباره به Server درخواست بفرسته، میتونه از Cache استفاده کنه:
Web App → Browser → Service Worker → Network ↓ Cache
البته Service Worker قرار نیست همیشه همه Requestها رو از Cache جواب بده. اینکه چه چیزی Cache بشه و چه زمانی از Network یا Cache استفاده کنیم، به استراتژیای که برای برنامه تعریف میکنیم بستگی داره.
و این یکی از بخشهای مهم PWA محسوب میشه.
اگر بخوایم خیلی عملی نگاه کنیم، چندتا قابلیت مهم داریم.
یکی از چیزهایی که PWA رو جالب میکنه اینه که کاربر میتونه یک Web App رو مثل یک App نصب کنه. مثلاً:
Chrome → Install App → 📱 My Shop
بعد از نصب، برنامه میتونه روی Home Screen موبایل یا Desktop قرار بگیره و کاربر لازم نباشه هر بار Browser رو باز کنه و آدرس سایت رو وارد کنه.
اینجا معمولاً یک سوءتفاهم وجود داره.
PWA به این معنی نیست که کل سایت بدون اینترنت کار میکنه.
ما باید خودمون مشخص کنیم چه چیزهایی باید Cache بشن و وقتی اینترنت در دسترس نیست، برنامه چطور رفتار کنه. مثلاً ممکنه فایلهای اصلی برنامه قبلاً Cache شده باشن:
Online ↓ App loads ↓ Files cached ↓ Internet ❌ ↓ App → Cache → UI still loads
در این حالت حداقل ممکنه خود برنامه باز بشه، حتی اگر نتونه اطلاعات جدیدی از Server بگیره.
فقط فایلهای JavaScript نیستند که میتونن Cache بشن. بسته به نیاز برنامه، چیزهایی مثل اینها هم میتونن وارد Cache بشن:
HTML │ CSS │ JS │ Images │ API Responses
مثلاً فرض کنیم قبلاً این درخواست رو داشتیم:
GET /products ↓ Server ↓ Response ↓ Cache
حالا دفعه بعد، بر اساس استراتژی Cache که انتخاب کردیم، ممکنه قبل از رفتن به Network از Cache استفاده کنیم.
این موضوع مخصوصاً وقتی اینترنت ضعیف باشه یا کاربر موقتاً Offline باشه، میتونه تجربه کاربری رو بهتر کنه.
PWA میتونه از قابلیتهای Notification هم استفاده کنه. مثلاً:
🔔 سفارش شما ارسال شد.
یعنی تجربهای که تا حدی به چیزی که در اپلیکیشنهای موبایل داریم نزدیک میشه.
وقتی یک Web App نصب میشه، لزوماً قرار نیست همیشه مثل یک Tab معمولی Browser دیده بشه.
با تنظیمات درست میتونیم تجربهای نزدیکتر به یک اپلیکیشن داشته باشیم:
❌ Browser Tab ↓ ✅ Installed App
همین ترکیب قابلیتهاست که باعث میشه یک Web App فقط «یک سایت داخل Browser» نباشه.
اگر بخوام خیلی خلاصه چیزهایی که تا اینجا گفتیم رو کنار هم بذارم:
PWA ├─ Web App Manifest ├─ Service Worker ├─ Cache ├─ HTTPS └─ Web Platform APIs
البته هر کدوم از اینها داستان خودش رو داره.
فعلاً میخوام روی دو موردی تمرکز کنیم که احتمالاً بیشتر از بقیه باهاشون برخورد میکنیم:
Manifest و Service Worker
در قسمت بعد میریم سراغ این دو تا و با مثال و کد میبینیم دقیقاً چه کاری انجام میدن و چطور در یک پروژه واقعی ازشون استفاده میکنیم.
در ادامه: پشت صحنه PWA؛ Manifest و Service Worker