
پرونده کامل هارولد شیپمن (Harold Shipman)
هارولد فردریک شیپمن، پزشک عمومی انگلیسی، یکی از مخوفترین پروندههای جنایی تاریخ بریتانیا را به خود اختصاص داد. او در ۱۴ ژانویه ۱۹۴۶ در ناتینگهام انگلستان متولد شد و سالها بهعنوان پزشک خانواده در مناطق مختلف انگلستان فعالیت میکرد. شهرت پرونده او از این جهت است که از جایگاه پزشکی و اعتماد بیماران برای پنهان کردن جنایتهایش استفاده کرد. تحقیقات رسمی بعدی نشان داد که تعداد قربانیان بسیار بیشتر از مواردی بود که در دادگاه اصلی ثابت شد.
شیپمن در خانوادهای طبقه کارگر بزرگ شد و در سالهای جوانی وارد دانشکده پزشکی دانشگاه لیدز شد. پس از فارغالتحصیلی، به پزشکی عمومی روی آورد و برای سالها مطب داشت.
در ظاهر، او یک پزشک معمولی و قابلاعتماد به نظر میرسید. همین مسئله بعدها اهمیت زیادی پیدا کرد، زیرا بسیاری از قربانیانش بیماران سالخوردهای بودند که به او اعتماد داشتند.
در طول سالهای فعالیت پزشکی، تعداد مرگ بیماران شیپمن توجه برخی افراد را جلب کرد. یکی از پزشکان همکار در سال ۱۹۹۸ درباره تعداد و شرایط مرگ بیماران او نگرانیهایی را مطرح کرد.
پلیس در همان زمان تحقیقات اولیهای انجام داد، اما این بررسی نتوانست شواهد کافی برای اثبات رفتار مجرمانه پیدا کند. گزارش رسمی تحقیقات بعدی نتیجه گرفت که این تحقیق پلیس دچار ضعفهای جدی بوده و اگر تحقیقات درست انجام میشد، احتمالاً جان سه بیمار دیگر نجات پیدا میکرد.
نقطه عطف پرونده در سال ۱۹۹۸ اتفاق افتاد. زنی به نام کاتلین گراندی (Kathleen Grundy)، یکی از بیماران شیپمن، درگذشت. دخترش به وصیتنامهای مشکوک شد که در آن شیپمن تنها ذینفع معرفی شده بود.
پلیس پس از بررسی موضوع، به شیپمن مشکوک شد. جسد گراندی دوباره بررسی شد و شواهد پزشکی نشان داد که مرگ او طبیعی نبوده است.
در ۷ سپتامبر ۱۹۹۸، هارولد شیپمن دستگیر شد و تحقیقات درباره مرگ سایر بیمارانش گسترش پیدا کرد.
محاکمه شیپمن در سال ۱۹۹۹ آغاز شد. او در دادگاه به ۱۵ فقره قتل و جعل وصیتنامه متهم شد.
در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۰، هیئت منصفه او را در هر ۱۵ فقره قتل مجرم شناخت و همچنین بابت جعل وصیتنامه مجرم شناخته شد.
دادگاه برای هر یک از ۱۵ قتل، حکم حبس ابد صادر کرد.
یکی از مهمترین بخشهای پرونده، تعداد واقعی قربانیان است.
دادگاه اصلی فقط ۱۵ قتل را بررسی و اثبات کرد، اما «تحقیق شیپمن» که یک تحقیق رسمی دولتی بود، بعدها به این نتیجه رسید که شیپمن دستکم ۲۱۵ بیمار را کشته است.
تحقیقات بعدی و تحلیلهای آماری نشان دادند که تعداد واقعی قربانیان احتمالاً حدود ۲۵۰ نفر بوده است. در گزارش نهایی، قاضی تحقیق اعلام کرد که توانسته ۲۱۸ مرگ را بهطور مشخص شناسایی کند و برآورد کلی او حدود ۲۵۰ قربانی بود. بنابراین عدد ۲۱۵ را باید حداقلِ قابلاثبات و حدود ۲۵۰ را برآورد کلی دانست.
۱. سوءاستفاده از اعتماد بیماران
یکی از مهمترین توضیحات این است که شیپمن از جایگاه پزشک و اعتماد بیماران استفاده میکرد. او در موقعیتی قرار داشت که مرگ بیماران سالخورده میتوانست در نگاه اول طبیعی به نظر برسد و همین موضوع شناسایی جنایتها را بسیار دشوار کرد.
۲. انگیزه مالی
در پرونده کاتلین گراندی، جعل وصیتنامه به نفع شیپمن کشف شد. همین مسئله باعث شد انگیزه مالی مطرح شود. با این حال، تحقیق رسمی نشان داد که این توضیح بهتنهایی نمیتواند همه مرگها را توضیح دهد؛ زیرا بیشتر قربانیان او ارتباط مالی مستقیمی با او نداشتند.
۳. نیاز به قدرت یا کنترل
برخی تحلیلگران معتقدند مسئله قدرت و احساس کنترل بر زندگی و مرگ دیگران ممکن است در رفتار او نقش داشته باشد. با این حال، هیچ انگیزه قطعی و اثباتشدهای برای تمام قتلها مشخص نشده است.
۴. شکست سیستم نظارت پزشکی
بخش مهم دیگری از پرونده به خود شیپمن مربوط نیست، بلکه به ساختار نظارت بر پزشکان و ثبت مرگها مربوط میشود. تحقیق رسمی نشان داد که سیستم وقت در ثبت مرگ، بررسی مرگهای مشکوک و نظارت بر داروها ضعفهای جدی داشت. پس از پرونده، اصلاحات گستردهای برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی پیشنهاد و اجرا شد.
شیپمن تا پایان عمر مجرم بودن خود را نپذیرفت و درباره قتلهای گستردهای که بعدها تحقیق رسمی به او نسبت داد، اعترافی نکرد.
در سال ۲۰۰۰، شیپمن به دلیل ۱۵ قتل به حبس ابد محکوم شد.
در سال ۲۰۰۲، وزیر کشور بریتانیا اعلام کرد که برای او whole life tariff تعیین شده است؛ یعنی شیپمن قرار بود تا پایان عمر در زندان بماند و امکان آزادی مشروط نداشته باشد.
هارولد شیپمن در ۱۳ ژانویه ۲۰۰۴، یک روز پیش از ۵۸ سالگی، در زندان درگذشت.
پرونده هارولد شیپمن فقط به خاطر تعداد زیاد قربانیان مشهور نشد؛ این پرونده نشان داد که چگونه اعتماد بیمار به پزشک، ضعف در بررسی مرگها و نقص در نظارت پزشکی میتوانند باعث شوند جنایتهای یک فرد برای مدت طولانی پنهان بمانند.
قتلهای اثباتشده در دادگاه: ۱۵ مورد
حداقل قربانیان مشخصشده توسط تحقیق رسمی: ۲۱۵ نفر
برآورد کلی تحقیق درباره تعداد قربانیان: حدود ۲۵۰ نفر
حکم: حبس ابد با whole life tariff
آزادی مشروط: نداشت
مرگ: ۱۳ ژانویه ۲۰۰۴