
در دورهی ایران باستان(پیش از اسلام) تعداد حکومتها کمتر و مدت زمان استمرار آنها بیشتر است. در دورهی پس از اسلام، بهعکس، تعداد حکومتها بیشتر و مدت زمان استمرار آنها کمتر است.
این امر مانند دیگر قضایای تاریخی میتواند عوامل گوناگون داشته و از ابعاد مختلف تجزیه و تحلیل شود. یکی از زمینههای شکلگیری چنین وضعیتی، نظام طبقاتی و انحصار حق سلطنت در خاندان شاهی در ایران باستان است.
در دورهی ایران باستان، گونهای از نظام طبقاتی در جامعه شکل گرفته و استقرار یافته بود. در این نظام طبقاتی، چند بخش مجزا تعریف و برای هر یک حدود و حقوقی تعیین شده بود.
برای نمونه در دورهی ساسانی، بهعنوان یکی از مهمترین حکومتهای ایران باستان، جامعه به چهار طبقه تقسیم شده بود. اعضای این طبقات هر یک در جایگاه مشخص خود قرار داشته و امکان جابجایی از طبقهی پایینتر به طبقهی بالاتر وجود نداشت. طبقهی چهارم که شامل اقشار و اصناف شهری و روستایی میشد و اکثریت جامعه را در بر میگرفت از حقوقی مانند درس خواندن، انتقال به طبقه و جایگاهی بالاتر و مانند آن محروم بودند.
نه تنها طبقهی چهارم که طبقات دیگر نیز حقی در سلطنت و حکومت نداشتند و حق سلطنت ویژهی خاندان شاهی بود.
به این ترتیب، از میان اعضای طبقات گوناگون جامعه کسی برای خود حقی نسبت به سلطنت متصور نبود و در نتیجه ادعایی برای سلطنت مطرح نمیشد یا اگر مطرح میشد، زمینهای برای فعلیت و موفقیت نمییافت.