از میان کتابهای بسیاری که دربارهی تکنولوژی و رسانههای نوین نوشته شده به دو کتاب اشاره میکنم با این تصور که این دو کتاب برای هر که در این روزگار با تکنولوژی و رسانه سروکار دارد، مفید و ضروریست.
یک) کتاب «ملتی از گوسفندان» نوشتهی ویلیام لِدِرِر
دو) کتاب «تکنوپولی، تسلیم فرهنگ به تکنولوژی» نوشتهی نیل پُستمن
یکی از نکاتی که از این دو کتاب برداشت کردهام این است که گاهی رسانه چنان بر ذهن و فکر و عقل انسان اثرگذار است که قدرت تفکر و تشخیص انسان را تا مرز تعطیلی کمرنگ میکند و خود جایگزین آن میشود.
این روزها بسیار و پرتکرار مصادیق این برداشت را دوروبر خودمان میبینیم.
شاید امروز و در قرن بیستویک و عصر علم و ارتباطات و تکنولوژی، عدهای به برخی باورهای خرافی و رسوم گذشتگان بخندند و تمسخر کنند که چه نادان و چنین و چنان بودند.
غافل از اینکه عمیقترین و خطرناکترین گونهی نادانی را پوشیده در زرق و برق تکنولوژی میتوان در اندیشه و رفتار برخی امروزیها دید. آنجا که رسانه را جانشین اندیشه و تشخیص و عقل و نقل و نقد و ارزیابی کردهاند و از آن بتی بزرگ ساخته و خود را و شخصیت و استقلال فردی و عقلی خود را در پای آن قربانی کردهاند.
اقبال لاهوری دهها سال پیش چه زیبا و عمیق گفته چنانکه گویی وصف امروز ماست:
«آدمیت کشته شد چون گوسفند
پیش پای این بتِ ناارجمند»