ویرگول
ورودثبت نام
کورش هادیان
کورش هادیانپژوهشگر، مدرس، دکترای تاریخ ایران ، کانال من در ایتا https://eitaa.com/roozgaran
کورش هادیان
کورش هادیان
خواندن ۲ دقیقه·۳ ماه پیش

تصویری که ثریا ساخته: شاه ناتوان ، بانوی قهرمان

 بخشی از خاطرات ثریا اسفندیاری، همسر دوم محمدرضاشاه، به شرح کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ اختصاص دارد.

 ثریا با اشاره به این که مطالعات روانشناسی داشته گفته است که شاه « آن روزها فوق‌العاده متأثر و غمگین » بود.

به نظر می‌رسد کشمکش ایران و انگلیس بر سر قضیه‌ی نفت تأثیر منفی عمیقی بر شاه گذاشته بود. ثریا گفته است شاه ملی شدن نفت را «یک بدبختی بزرگ برای ایران» می‌دانست و گسترش نفوذ مصدق را «ویرانی زندگی و دستگاه خود» تلقی می‌کرد و از این رو « بی‌نهایت دلتنگ و گرفته بود. »

 ثریا تلاش می‌کند به موازات ترسیم چهره‌ای ناتوان و افسرده از محمدرضاشاه، تصویری قدرتمند، اندیشمند و باانگیزه از خود عرضه کند. چنان‌که به شاه مشاوره‌ی روانشناسی می‌دهد و برای غلبه بر نگرانی و ناامیدی به او کمک می‌کند.

 ثریا مدعی شده که «نخستین کسی بودم که پیشنهاد کودتا علیه مصدق را به شاه دادم.»

 از جمله ویژگی‌های قابل توجه و مشترک میان شاه و ثریا، ضعف تعلق نسبت به میهن خود، ایران است. ثریا هنگام خروج از ایران، چنان‌که خود گفته، احساسی از اندوه نداشته و شاه نیز که خود را یک بازنده و همه چیز را پایان‌یافته تصور می‌کرده، انگیزه‌ای برای ماندن در یا بازگشت به ایران نداشته و ترجیح او زندگی کنار مادر و خواهرش در امریکا بوده است.

 به روایت ثریا، شاه با شنیدن خبر شکست کودتا می‌گوید: «ما باخته‌ایم. می‌بایست هر چه زودتر دربرویم.» در این زمان شاه و ثریا در کلاردشت بوده‌اند و از آنجا مستقیم به بغداد پرواز می‌کنند. ثریا در اینجا بار دیگر چهره‌ی شجاع خود را به رخ می‌کشد و در فضای ترس و ناامیدی حاکم بر شاه و همراهان، می‌گوید: «نگران نباشید. یک هفته‌ی دیگر به تهران بازخواهیم گشت.»

 شاه و ثریا از بغداد به رم می‌روند و در آنجا همزمان که ناامید از بازگشت به ایران، در اندیشه‌ی رفتن و اقامت در امریکا هستند، خبر پیروزی کودتا و شکست مصدق به آن‌ها می‌رسد.

 دو نکته‌ی مهم در خاطرات ثریا درباره‌ی ویژگی‌های شاه به چشم می‌خورد که با مقایسه با دیگر خاطرات و تحقیقات تاریخی نیز تأیید می‌شود:

 یک) ضعف شاه در تصمیم‌گیری و رویارویی با شرایط بحرانی

دو) احساس تعلق ضعیف شاه نسبت به ایران

 

کودتای 28 مردادمحمد مصدقمحمدرضاشاهحکومت پهلوی
۰
۰
کورش هادیان
کورش هادیان
پژوهشگر، مدرس، دکترای تاریخ ایران ، کانال من در ایتا https://eitaa.com/roozgaran
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید