
رهایی و آزادی مراتبی دارد، بالا و پایین.
سطح پایین آزادی، از سنخ برخی آزادیهای اجتماعی و نمونهاش همین حضور بانوان در «آزادی» است.
در سطوح بالاتر، رسیدن به آزادی عمق و ژرفای بیشتری مییابد و دشوارتر میشود و مشتریانش کمتر !
رهایی از جهل و ناآگاهی و رسیدن به استقلال و آزادی در اندیشه یکی از مراتب بالای آزادی است.
نادانی گاهی پوشیده در لایهای از دین و مذهب است و زمانی پنهان در پشت زرق و برق تجدد.
رهایی از وابستگیها و تعلقات گوناگون شخصی و غیرشخصی مرتبهای دیگر از مراتب آزادی است.
گذشتن از خودخواهیها و «منم منم» کردن و «دوست دارم» و «عشقم میکشد» و «دلم خواست» و «مال خودمه به کسی مربوط نیست» و «مشکل من نیست» و بسیار مانند آن، درجهای دیگر از آزادی است.
رسیدن به مراتب والای آزادی بیگمان دشوار است و البته یک تفاوت عمده با آزادی حضور در ورزشگاه دارد:
نیازی به مجوز دیگران و دولت نیست،
خودت باید بخواهی، همت کنی و برسی.
سختیاش همینجاست !
«چون به دریا میتوانی راه یافت
سوی یک قطره چرا باید شتافت»