دربارهی حکومت و شاهان هخامنشی دیدگاهی مطرح است با این مضمون که هخامنشیان در دویست سال اخیر به تاریخ ایران افزوده شده و پیش از آن رد و نشان قابل اعتنایی از این سلسله در منابع تاریخی به چشم نمیخورد.
در این دیدگاه نقش نویسندگان و پژوهشگران غربی و باستانگرا در معرفی و پررنگ نشان دادن تاریخ هخامنشیان برجسته و تعیینکننده جلوه داده میشود.
در نقد این دیدگاه میتوان به اختصار به چند نکته اشاره کرد.
یک) در برخی منابع تاریخی پیش و پس از اسلام نام عدهای از شاهان هخامنشی آمده از جمله کتاب آثارالباقیه نوشتهی ابوریحان بیرونی و کتاب صبح الاعشی فی صناعه الانشا نوشتهی قَلقَشَندی مورخ مصری و تاریخ هرودوت و مانند آن.
دو) کتیبههای هخامنشی در دو قرن اخیر خوانده و بازنویسی و ترجمه شده و این امر از یک جهت دستاورد روشهای نوین مطالعات تاریخی و باستانشناسی و زبانشناسیست. از این زاویه، پررنگ شدن حضور هخامنشیان در تاریخ ایران در دو قرن اخیر چندان غیرعادی و عجیب به نظر نخواهد آمد.
سه) برخی محققان گفتهاند که نخستین شاهان ساسانی، هخامنشیان را میشناخته و خود را وارث آنان معرفی کرده و ادعای احیای امپراتوری هخامنشی و بازپسگیری سرزمینهای آنها را داشتهاند.
چهار) در تاریخنگاری دورهی ساسانی شاهد کمرنگ شدن تدریجی هخامنشیان و جایگزینی آن با کیانیان و مانند آن هستیم.
پنج) انتظار اینکه در شاهنامه نام همهی شاهان و سلسلههای تاریخی بیاید، چندان منطقی نیست چرا که اصولاً هدف و روش فردوسی تاریخنگاری نبوده است.
شش) شاید برخی رویکردهای جانبدارانه و غیرعلمی و دوگانهسازیهای ساختگی میان ایران و اسلام، نزد عدهای از باستانگرایان، غربیها و حکومت پهلوی، در تقویت دیدگاهی که هخامنشیان را انکار میکند، موثر بوده است.