آزمایشکنندگان: Amos Tversky, Daniel Kahneman
سال: ۱۹۷۴
انسانها در مواقعی که اطلاعات کافی برای گرفتن تصمیم ندارن، از یه سری تقریب یا هیوریستیک (Heuristic) استفاده میکنند. این تقریبها معمولا با سادهسازی یه مسالهی پیچیده به مسالهای سادهتر همراه هستن. در ادامه ذهن جواب سوال سادهتر رو معادل جواب سوال پیچیده در نظر میگیره و میتونه تصمیم بگیره. این سادهسازیها هر چند کاربردی هستن ولی میتونن ما رو به اشتباه هم بندازن. کاهنمن و تفرسکی روی این خطاهای شناختی در تصمیم گیری تحقیق کردن و نتایج کارهاشون رو میتونید توی کتاب Thinking Fast and Slow بخونید.

اینجا من صرفا به ذکر چند نمونه از این خطاها اکتفا میکنم. توی یک آزمایش از ۱۵۲ نفر از شرکت کنندگان پرسیده شد به نظرتون حرف K در زبان انگلیسی بیشتر در ابتدای کلمات میاد یا به عنوان حرف سوم. ۶۹ درصد شرکتکنندگان به اشتباه جواب داده بودن در اول کلمه در حالیکه در واقعیت احتمال قرار گرفتن به عنوان حرف سوم دو برابر احتمال قرار گرفتن در اول کلمه است. علت همچین اشتباهی این هست که ذهن جواب سوال من الان چند تا کلمه که اولش k هست و چند تا که حرف سومش هست رو جایگزین سوال سخت احتمال در کل کلمات انگلیسی کرده. اسم این تقریب رو گذاشتن تقریبا در دسترس بودن اطلاعات. یه مورد دیگه این بوده که شما اگر یه تست تعیین سطح از دانشآموزان یه مدرسه بگیرید و ده نفر اول رو و ده نفر آخر رو به عنوان بچه زرنگها و تنبلها در نظر بگیرید و بعد از یه مدت تست مشابهی رو ازشون بگیرید، احتمالا نتایج بچه زرنگها بدتر و نتایج تنبلها بهتر از دفعهی قبل شده. علت این موضوع هم این هست که مقادیر با افزایش نمونهگیریها به مقادیر میانی نزدیک میشن. یعنی اونهایی که نمرهاشون خوب شده بوده، به طور قطعی احتمالا باهوش نبودن و صرفا اون روز شانس باهاشون یار بوده. در نتیجه در امتحان بعدی احتمالا به مقدار میانی نمراتشون نزدیک شده. در نتیجه صرفا بر اساس یه تست نتیجه گیری کردن و در نظر نگرفتن این اثر تقریب به نقطهی میانی میتونه ما رو به خطا بندازه.