آزمایش کننده: Frederic Bartlett
سال: ۱۹۳۲
این آزمایش نحوه ی عملکرد حافظه رو مورد بررسی قرار میده. آزمایش به این نحو بود که از نفر اول خواسته میشد یه داستان کوتاه (جنگ ارواح) رو بخونه و در ادامه داستان رو به زبان خودش برای نفر بعدی تعریف بکنه و به همین نحو نفر بعدی برای نفر بعدی تر و الی آخر. در نهایت ۷ نسخه ی مختلف از داستان روایت می شد. افراد علاوه بر این که یه قسمت هایی از داستان از خاطرشون می رفت و از روایت حذفش می کردن، داستان رو هم با فرهنگشون و پیش زمینه اشون مطابقت می دادن. داستان مربوط به بومیان آمریکا بود ولی چون شرکت کنندگان انگلیسی بودن در روایت داستان مثلا به جای رفتن به شکار فوک از رفتن به ماهیگیری استفاده کرده بودن. نکته ی دیگه این بود که قسمت های غیر منطقی داستان هم حذف شده بودن و در نهایت نظم منطقی روایت ها افزایش پیدا کرده بود. این آزمایش به نحو دیگه ای هم تکرار شد و اون این که از فرد خواسته میشد داستان خونده شده رو بعد نیم ساعت، یه هفته و سه ماه تعریف بکنه. نتایج این آزمایش هم مشابه آزمایش اول بود.
فرضیه ای که بارتلت مطرح کرد این بود که حافظه ی ما رویدادها رو نه به صورت وقایع جدا از هم بلکه در قالب الگوهایی که از تجربیات پیشین به دست اومدن در ذهن ذخیره می کنه. به عبارت دیگه حافظه ی ما مثل هارد کامپیوتر نیست که دقیقا همون اطلاعاتی رو که ضبط کرده هر بار دوباره پخش بکنه. بلکه ذهن ما اولا داده ها رو در قالب الگوهای ذهنی ما ذخیره می کنه و ثانیا هر بار به هنگام یادآوری، اون رو با توجه به شرایط اون لحظه ی الگوهای ذهنی بازآفرینی می کنه.
یه نتیجه ی جالب این آزمایش به نظر من میزان اعتبار روایت های شفاهی و یا روایت هایی که تا سال ها مکتوب نبودن و پس از سالیان دراز از حالت شفاهی به کتبی در اومدن هست. این آزمایش نشون میده نمیشه به این روایت ها خیلی اعتماد کرد.
متن داستانی که توی آزمایش استفاده شده بود:
