آزمایش کنندگان: Peter Wason, Diana Shapiro
سال: ۱۹۷۱
یکی از موضوعات مورد توجه در روانشناسی شناختی نحوه ی اتخاذ تصمیم در ذهن هست. برای اینکه مشخص بشه چقدر ذهن به صورت منطقی دست به تصمیم گیری میزنه واسن یه مجموعه از سوالات رو طراحی کرد. یکی از سوال ها مثلا این بود که یه سری کارت داریم که یه سمتش یه عدد نوشته شده و سمت دیگه اشون به رنگ آبی یا قرمز هست. اگر بخوایم این فرضیه رو تست کنیم که پشت هر کارت آبی یه عدد زوج قرار گرفته، کدوم دو کارت رو باید برگردونیم؟

خوب بهش فکر کردید؟ برای این که در جریان باشید ۷۰ درصد آدم ها جواب اشتباهی به سوال بالا میدن! (من هم اولین بار اشتباه کردم :) ) جواب درست کارت آبی و عدد ۵ هست. دقت کنید که اگر ۸ رو برگردونیم و آبی هم نبود باز فرض سوال نقض نمیشه. علت این اشتباه بر می گرده به این که ما بیشتر دنبال شواهد تایید نظریه می گردیم تا بخوایم با رد گزینه های نادرست به جواب برسیم. محققین معتقد بودن که افراد در مسائل انتزاعی مثل سوال بالا بیشتر دچار این خطا میشن تا مسائل واقعی. مثلا این سوال رو در نظر بگیرید که این بار یه سمت هر کارت اسم نوشیدنی و سمت دیگه سن کسی که اون رو نوشیده رو نوشتن. اگر بخوایم این فرضیه رو تست کنیم که فقط افراد بالای ۱۸ سال نوشیدنی الکلی خوردن کدوم دو کارت رو باید برگردونیم؟

جواب درست کارت آبجو و ۱۶ هست. احتمالا پیدا کردن جواب درست برای این سوال برای شما هم راحت تر از سوال اول بوده. توی آزمایش هم ۶۲.۵ درصد شرکت کنندگان به سوال هایی از جنس سوال دوم جواب درست داده بودن در حالی که فقط ۱۲.۵ درصد افراد به سوال های انتزاعی از جنس سوال اول جواب درست داده بودن.