تصور کنید که با یکی از دوستان خود بر سر میزی نشسته‌اید و یک شخص غریبه به شما مقداری شیرینی تعارف می کند. چه اتفاق خوشایندی؟ اما نه! او به شما دو نفر مقدار متفاوتی شیرینی میدهد. یکی از شما چهار قطعه شیرینی خوشمزه دریافت می‌کند و دیگری فقط یکی. آیا این به نظرتان ناعادلانه است؟ آیا عصبانی شده و از دریافت شیرینی خودداری خواهید کرد؟
برای دهه‌ها روانشناسان استدلال می‌کردند که پاسخ به این سوال بستگی به سن و سال شما دارد و اینکه سهم بزرگتر نصیبتان می‌شود یا کوچک‌تر. بنظر میرسد که بزرگسالان با بی‌عدالتی در هر شکل آن مخالفند و حاضرند برای مقابله با آن هزینه بپردازند، حتی اگر آن هزینه، از دست دادن سهم بزرگتر باشد. اما وضعیت در مورد کودکان پیچیده‌تر است.
تحقیقی در سال 2011 نشان داد که کودکان هشت ساله، مانند بزرگسالان، از پذیرش سهم نابرابر خودداری می‌کنند، اما کودکان سنین 4 تا 7 سال فقط وقتی معترض می شوند که خودشان سهم کمتری بگیرند. مفهوم بی عدالتی برای آن ها بسیار خودمحور است، یعنی وقتی که به "من" بی‌عدالتی شده باشد. چند سال دیگر طول میکشد تا فرایندهای روانی دیگری وارد شده و این مفهوم را بسازند که آنچه در حق من بی عدالتی باشد، در حق دیگران نیز بی عدالتیست. تحقیقاتی مانند این نشان داده‌اند که عکس‌العمل‌های ما به دو وضعیتی که در آنها سهم کمتر یا بیشتری دریافت می‌کنیم، متفاوت و ناشی از بخش‌هایِ مجزای مغز هستند.
اما این تفاوت‌ها به اینکه اهل کجا هستید نیز بستگی دارند. با اجرای این آزمون روی 866 کودک در هفت کشور مختلف جهان، یعنی آمریکا، کانادا، هند، مکزیک، پرو، سنگال، و اوگاندا، محققان نشان دادند که همه کودکان از اینکه سهم کمتری بگیرند بدشان می آید، اما تنها در بعضی از فرهنگ‌ها از اینکه سهم بیشتری بگیرند نارضایتی نشان میدهند.
در تمام این آزمایش ها، به دو کودک سهم‌های نابرابر داده میشد و اگر حتی یکی از آن دو سهم خود را نمی‌پذیرفت، آنگاه هیچ کدام هیچ سهمی دریافت نمی‌کردند. تقریبا تمام کودکان حاضر بودند هیچ سهمی دریافت نکنند ولی مطمئن شوند که کودک دیگر سهم بیشتری دریافت نمی‌کند. این رفتار بشکل عجیبی فراگیر بود، چه کودک مورد آزمون اهل روستایی کوچک باشد یا شهری بزرگ. این ویژگی مشخصا بسیار پایه ای و احتمالا دارای ریشه عمیق در تاریخ نخستی‌ها (گروه شامل انسان، گوریل، میمون) است.
اما این همه ماجرا نیست. کودکان 4 تا 6 سال در آمریکا و کانادا از دریافت سهم کمتر امتناع می کردند، اما این رفتار در کودکان مکزیکی از سن 10 سال به بعد مشاهده گردید، اما دلیل این امر این نیست که توسعه و درک مفهوم عدالت در بعضی ملت‌ها بیشتر طول میکشد. به نظر این محققین، نفرت ما از گرفتن سهم کمتر ناشی از مفهوم انتزاعی عدالت نیست، بلکه ناشی از تمایل ما به رقابت با هم گروهی های خود است: "بهتر است که هیچکدام ما اصلا چیزی نداشته باشیم، تا اینکه تو خیلی بیشتر از من داشته باشی". اگر این ایده صحیح باشد، آنگاه کودکان در جوامعی که تمرکز فرهنگی کمتری بر رقابت وجود دارد باید حساسیت کمتری به دریافت سهم کمتر داشته باشند، مثل گروه مایا که این محققین با آنها در مکزیک کار کردند.
تحقیقات گروه همچنین نشان داد که تنها در سه کشور آمریکا، کانادا، و اوگاندا، کودکان از اینکه سهم بیشتری دریافت کنند ابراز نارضایتی کردند. این موضوع برای دو کشور اول با توجه به نفوذ و اهمیت مفهوم برابری در جوامع و فرهنگ غربی منطقی است، اما اوگاندا در این تصویر نمی گنجد و هنوز توضیح قابل قبولی هم برای آن وجود ندارد.
البته این تفاوت ها به معنی عادلانه‌تر بودن بعضی کشورها نسبت به بقیه نیست. ممکن است تمام این کودکان در دوران بزرگسالی رفتاری مشابه در رد کردن سهم بیشتر از خود نشان دهند. بعلاوه ما دقیقا نمی‌دانیم چرا کودکان دریافت سهم بیشتر را نمی پذیرند. شاید این عمل رفتاری استراتژیک و با هدف حفظ خوشنامی باشد.
منبع: آتلانتیک https://bit.ly/2DT8PtG
