
فرهنگ شرافت اشاره به وضعیتی دارد که در آن یک شخص (معمولا مرد) احساس میکند در زمان مواجهه با توهین، بیحرمتی، و تهدید باید با خشونت پاسخ دهد. فرهنگ شرافت به اَشکال مختلف و مستقل از هم در نقاط مختلف جهان بوجود آمده است و مثالهای معروف آن در بعضی بخشهای خاورمیانه، جنوب ایالات متحده، و بعضی محلههای درون شهری است که توسط گروههای تبهکار کنترل میشوند. فرهنگهای شرافت میتوانند با هم متفاوت باشند، مثلا بعضی از آنها به شدت بر پاکدامی زنان تاکید دارند، بعضی دارای هنجارهای قوی در مورد ادب و مهمانپذیری در مقابل غریبهها هستند، و بعضی دیگر ستیزهجویی نسبت به افراد گروههای دیگر را تشویق میکنند. اما نقطه مشترک تمامی اینها اهمیت مرکزی و لزوم پاسخ دادن به توهین و تهدید با خشونت است.
یک تئوری دلیل وجود فرهنگ شرافت را در گذشته و تاریخ این جوامع جستجو میکند؛ بهدلیل شرایط محیطی بیقانونی یعنی عدم وجود دولتی که بتواند از شهروندان محافظت کند، توهین و تهدید معنای متفاوتی در این فرهنگها دارد. در چنین وضعیتی شخص باید به دیگران بفهماند که قادر به دفاع از خود، خانواده، و اموالش است. از این جهت تهدید و توهین مثل یک آزمون هستند برای دانستن اینکه چه کسی قادر به انجام چه کاری است. کسی که در مسائل کوچک مثل یک جر و بحثِ کم اهمیت با خشونت پاسخ میدهد، تصویری از خود ارائه میدهد که دیگران بدانند در مسائل مهمتر با او درگیر نشوند؛ بنابراین پاسخ موثر به یک توهین باعث کاهش احتمال حمله از سوی دیگران در آینده میگردد.
بسیاری از حوادت روی داده در فرهنگهای شرافت از نظر افراد خارج گروه کماهمیت هستند اما برای افراد درون آن فرهنگ به دلیل تلاش برای دفاع از شهرت خود از اهمیت بالایی برخوردار است. در فرهنگ شرافت، شهرت به شدت با مردانگی گره خورده است.
یک مثال جالب مربوط به پروندهای در دهه 1930 از ایالت لوئیزیانای آمریکا است. شخصی در نزدیکی یک پمپ بنزین زندگی میکرد و مدام مورد آزار و اذیت کارگران آن قرار میگرفت؛ تا اینکه یک روز از این وضعیت خسته شده و به آنها شلیک میکند که در نتیجه یکی کشته و دو نفر زخمی میشوند. از نظر یکی از اعضای هیاتمنصفه موضوع بسیار ساده بوده و شخص مذبور گناهکار است. اما بقیه یازده نفر دیگر ضمن مخالفت توضیح میدهند کسی که از حق خودش دفاع کند نمیتواند گناهکار باشد. در فرهنگهای شرافت مردانگی یک فضیلت است که باید از آن دفاع شود.
تحقیقات در مورد فرهنگ شرافت سفیدپوستانِ ساکن جنوب ایالات متحده نشان میدهد نرخ قتل بین این افراد در ارتباط با دعوا، مثلتهای عشقی، و سایر موارد مرتبط به شرافت بالاتر است. همچنین نظرسنجی صورت گرفته نشان داد مردم جنوب در مواجهه با توهین و تهدیدِ خانه، خانواده، و اموالشان، در مقایسه با مردم شمال آمریکا، تمایل بیشتری به تایید درست بودن خشونت دارند. بطور مشابه دانشجویان اهل شهرهای جنوبی آمریکا هم گرایش بیشتری به رفتار پرخاشگرانه در برابر توهینها نشان دادند، 85 درصد در مقایسه با تنها 35 درصد. همچنین محققان نشان دادند که قوانین و سیاستهای اجتماعی جنوب آمریکا در مقایسه با شمال تمایل بیشتری به خشونت دارند. اهمیت این موضوع از آن جهت است که سیاستهای اجتماعی یکی از راههای دوام فرهنگ شرافت حتی پس از محو شرایط بوجود آورنده آن است.
البته بعضی محققان معتقدند میزان بالاتر خشونت مردم جنوب در مقایسه با شمال ارتباطی به گذشته کوچ نشینی آنها ندارد، کما اینکه دادهها نیز از این فرضیه حمایت نمی کنند، و دلیل اصلی احتمالا در فقر، تجربیات دوران کودکی، و مذهب باشد.