
عکس آلاء صلاح، زنی سودانی در حال اعتراض، توجه مخاطبان را در سرتاسر دنیا برانگیخته است. این عکس هفتهای پس از انتشارش، به نمادی از انقلاب سودان بدل شد. در جهان عرب نیز تصویرش را با اسپری و شابلون بر دیوارها نقش زدند. اگر در جزییات عکس صلاح که با موبایل گرفته شده دقیق شویم، میتوانیم عناصر هنر کهن شمایلنگاری را در آن تشخیص دهیم. این سازهها در عکس مذکور هماناندازه حی و حاضرند که در شمایلهای دینی سدههای پیشین.
در عکس صلاح نیرویی بالارونده دیده میشود که در یک نقطه تمرکز یافته؛ گویی همه انرژیها به این مرکز معطوف شده، نمادی مطلوب از انقلابی که تمرکز و نیرویش را بر یک هدف متمرکز کرده است. و صلاح در اینجا هم به نحوی استعاری و هم البته در معنای حقیقی در کانون این حرکت جای دارد. عکس صلاح با دهانی که به سخنگفتن بازشده و انگشت اشاره رو به بالا، تصاویر کهنالگویی خطیبان دوران کلاسیک را به یاد میآورد. دستی که بر دل نهاده است به خطابهاش وجهی درونی میبخشد، انگار سخنش از دل برمیآید.
تصویر صلاح یادآور اهداف مبارزات جنسیتی و نژادی در جوامع لیبرال غربی نیز است، آرزوی این که زنان رنگینپوست بیشتری را در جایگاهی قدرتمند و احترامبرانگیز ببینیم و این بهمنزله تلافی علیه تاریخ طولانی شمایلسازی از مردان ثروتمند سفیدپوست است.
البته در وهله نخست خود مردم سودان بودند که عکس آلاء صلاح را در فضای آنلاین همرسانی کردند و توجهات را به آن برانگیختند. درواقع بخش مهمی از پژواک جهانی این تصویر نه بهدلیل تفسیر آن در فرهنگهای دیگر که به سبب معنای آن در بستر فرهنگ سودان و در نظر فردی سودانی است.
حالت قدرتمند صلاح سخنوران دوره کلاسیک را به یاد میآورد، اما افزون بر این یادآور کانداکا، ملکه پادشاهی باستانی کوش است. آنها در منطقهای از آفریقا در کناره رود نیل که بیشتر آن را به نام نوبه میشناسیم حکمرانی میکردند. نقشبرجستههای کهن کوشی- که قدمتشان حتی به سده اول میلادی بازمیگردد- این ملکهها را در حالتی مشابه صلاح تصویر کردهاند. عکس صلاح از این جنبه با هویت کهن فرهنگی سودان پیوند مییابد و گوشواره ماه طلایی که از گوشش آویخته بر شکوه این تصویر آرمانی از زنی نیرومند افزوده است.
منبع: بی بی سی https://bbc.in/2V0wT09