
جنبش فکری عصر روشنگری و متعاقبا جهان مدرن ما، یک انقلاب اعتماد بود، اعتماد به عقل خود و نه اخلاقِ مذهبی و جایگاه الهی پادشاهان. جوامع سکولار ما براساس اعتماد فردی و متقابل ساخته شدهاند، و بدون اینکه متوجه باشیم به شدت به آن وابسته هستیم، اعتماد به سالم بودن غذایی که میخریم، دارویی که مصرف میکنیم، مهارت رانندگان تاکسی و خلبانان هواپیما. در نهایت اعتماد همان خوشبین بودن به سایر انسانهاست.
مطالعات بسیاری نشان دادهاند که اعتماد بر رشد و رونق اقتصادی موثر است. از قول کِنِث ارو، برنده نوبل اقتصاد، تقریبا تمام تراکنشهای تجاری دارای عنصری از اعتماد هستند، اعتماد به اینکه شخص مقابل کار خواسته شده را به درستی انجام خواهد داد، و اینکه سر شما کلاه نخواهد گذاشت.
همچنین، نقش مهم اعتماد در پاسخگویی به شرایط اپیدمی نیز مشاهده میشود. مقابله با همهگیری بیماری نیازمند دستورالعملهای متخصصین در مورد تغییر رفتارهای شخصی مثل رعایت فاصله اجتماعی، واکسیناسیون، یا شستشوی دست بوده، اما لازمه پیروی از این دستورات اعتماد به گویندگان آن است. تحقیقات صورت گرفته در ایتالیا، هلند و آمریکا نشان دادند که در زمان اپیدمیِ آنفولانزا در سال 2009، افرادی که به رسانه ها و دولت اعتماد بالاتری داشتند، بیشتر دستورالعملهای رسمیاعلام شده را رعایت میکردند.
اما اپیدمیهمچنین میتواند موجب بیاعتمادی گردد. در زمان اپیدمیِ آنفلوانزای اسپانیایی در پایان جنگ جهانی اول، شایعات بسیاری در مورد اینکه بیماری توسط جاسوسان دشمن پخش میشد بوجود آمد. همچنین اپیدمی منجر به فرافکنی و سرزنش دیگران میگردد، همانطور که در قرون وسطی، خارجیها، یهودیان، جادوگران، و غریبهها را مسئول طاعون میدانستند. بنابراین توان ما در مقابله با اپیدمی به میزان اعتماد اجتماعی موجود پیش از واقعه بستگی دارد.
بحرانها همچنین ساختار اجتماعی را دچار تنش میکنند و بر فرهنگ و نگاه ما به همدیگر و جهان تاثیر میگذارند. طاعون در قرن چهاردهم حدود نیمی از مردم اروپا را کشت، و از نظر بعضی نظریه پردازان عامل محرک رنسانس، تغییرات اقلیمی بدلیل تغییر پوشش جنگلی، و افزایش میزان دستمزدهای طبقه کارگر گشت.
مثالی دیگر آنفولانزای اسپانیایی است که تاثیر عمیقی بر اعتماد اجتماعی تا اواخر قرن بیستم داشت. در یک نظرسنجی سالانه از مردم آمریکا سوال شد که بطور کلی معتقدند که آیا بیشتر مردم قابل اعتماد هستند یا اینکه بیشتر مردم قابل اعتماد نیستند. نتیجه اینکه نوادگان افراد متعلق به کشورهایی که بالاترین نرخ مرگ و میر را در جریان آنفلوانزای اسپانیایی داشتند، میزان اعتماد کمتری نشان دادند. البته این میتواند محصول موارد بسیاری باشد، مثلا افول اقتصادی به افزایش جرایم منجر میشود و مردم سعی میکنند از هم فاصله بگیرند، روابط اقتصادی به دلیل نبود ارتباط گسسته میگردند، و بعضی از گرسنگی میمیرند، نه به دلیل کمبود غذا، بلکه چون افراد سالم از نزدیک شدن به افراد مریض واهمه دارند.
مقاله ای در مجله آتلانتیک دو تصویر از آینده پس از دوران کرونا ارائه میکند. سناریوی اول ادامه سرزنش کردن چین به دلیل انتشار ویروس، افزایش محدودیت تبادلات بین المللی و کاهش مهاجرت، افزایش ملیگرایی، بدتر شدن سلامت روانی انسانها به دلیل انزوا، خشونت خانگی، و فقر است. ولی سناریوی دوم از افزایش روحیه همکاری بین المللی و اعتماد به همسایگان و نزدیکتر شدن غیرمنتظره افراد به هم میگوید. اینکه روسای شرکتها به کارمندان خود اجازه دهند با انعطاف بیشتر و از خانه کار کنند، و کیفیت و دسترسی به خدمات اجتماعی و بهداشتی افزایش یابد. اما این سناریوی دوم نیازمند اعتماد است، و اعتماد نیازمند خوش بینی.
بحرانها در تاریخ عموما با کمک اعتماد باعث تغییر شده اند. هند در ازای کمک در جنگ جهانی دوم خواستار استقلال خود شد، درحالیکه بسیاری استدلال میکردند که نباید به جوامع عقبمانده اعتماد کرد و به آنها قدرت حکمرانی بر خودشان داد. مشابها سیاهپوستان، زنان، و طبقه کارگر هم برای داشتن حق رای مورد اعتماد نبودند. همچنین پس از جنگ جهانی دوم استدلال میشد که نباید به دولتهای اروپایی در ایجاد سیستمهای حمایتی اجتماعی (مثل ارائه خدمات درمانی عمومی) اعتماد کرد. اما در نهایت اعتماد لازم صورت گرفت و تغییرات اساسی بوجود آمدند.
اعتماد یعنی پا گذاشتن به جهانهایی که ورود به آنها به تنهایی ممکن نیست. اعتماد همیشه حاوی ریسک است، اما در اساس خود برای افزایش آزادی صورت میگیرد. اینکه من معتقدم شما کاری را خواهید کرد که برای همه ما منفعت دارد.
نسخه جدیدی از آزمون اعتماد از مردم سوال میکرد فرض کنید که کیف پولتان را که حاوی 200 دلار است گم کرده اید. چقدر احتمال دارد که یک شخص غریبه آن را پیدا کرده و به شما پس دهد؟ پاسخ افراد به این سوال در تورنتو کانادا به طور متوسط 25% بود. اما یک نشریه کانادایی عملا این آزمایش را انجام داد، یعنی کیف پولهایی حاوی پول را روی زمین میانداختند تا ببینند چه تعداد از افراد آن را پس میدهند. نتیجه اینکه 80% آنها پس داده شدند. این یعنی مردم بسیار قابل اعتمادتر از آن هستند که معمولا تصور میکنیم.
حال درحالیکه بحران اپیدمی کرونا در سال 2020 با عدم قطعیت خود و تراژدی مرگ هزاران انسان باعث تغییر زندگی ما میشود، فرصتهایی هم بوجود میآورد. بعضی کشورها به مردم خود کمک نقدی مستقیم میکنند، آن هم برمبنای اعتماد که مردم آن را به درستی مصرف کنند، دولتها خدمات اجتماعی را گسترش میدهند، شرکت ها از ابزارهای جدید برای دورکاری استفاده مینمایند، همسایگان و دوستان بیشتر به هم کمک میکنند، و اینکه ما بیشتر از همیشه به دانشمندان و دادههایشان گوش میدهیم، و برای پرستاران و کسانی که در خط مقدم مبارزه با این بیماری هستند بیشتر ارزش قائل میشویم.
حال ما یک انتخاب در پیش داریم: بدبینی و بیاعتمادی، یا خوش بینی و اعتماد. تغییرات بزرگ نیازمند اعتماد و خوشبینی به انسانها است. البته که حدی از شک لازم است تا اهل قدرت را به دلیل رفتارشان بازخواست کنیم، اما اعتماد باید اساس ایجاد یک جامعه سالم باشد. وقتی عدم اعتماد بر اعتماد پیشی بگیرد، شکافی در زندگی سیاسی و اجتماعی ما ایجاد میشود. به همین دلیل است که اپیدمیرا میتوان استعاره ای از شرایط اجتماعی به طور کل دانست. هرچه به دلایلی مانند فقر، نابرابری، و فساد، به متخصصین و رهبران سیاسی بیاعتمادتر باشیم، ویروس بیشتر در بین ما گسترش میابد چون دستورالعملهای رسمیرا نادیده میگیریم. و هرچه بیشتر به یکدیگر بیاعتماد باشیم، بیشتر به مسائلی همچون خدمات عمومی و فقر بیتوجه خواهیم بود.
بی اعتمادی یعنی شک، بدگمانی، رنجش، و بدبینی. به همین دلیل عباراتی همچون "به من اعتماد کن" یکی از قدرتمندترین چیزهایی است که میتوانید بیان کنید.
منبع: https://bit.ly/2FYPwj9