
جنگ، نسلکشی، تجاوز، و شورش میراث شوم تاریخ بشری هستند؛ اعمالی که ظاهرا در ذات انسان ریشه دارند. اما آیا چیزی هست که بتواند این چرخه بیانتهای قربانی و متجاوز را متوقف کند؟
به عقیده ریچارد رنگام و دیل پیترسون، زیستشناسان تکاملی، پاسخ این سوال را باید در چند میلیون سال پیش جستجو کرد یعنی زمانیکه انسانها راه خود را از نزدیکترین خویشاوندان اولیه خود، نخستیها، جدا کرده و اولین قدمها برای خروج از جنگلهای آفریقا و اختراع زبان و فرهنگ را برداشتند. این محققان توضیح میدهند که انسان و شامپانزه صرفا با هم نسبت فامیلی ندارند، بلکه 99 درصد DNA آنها یکی است. در حقیقت تفاوت ما با شامپانزه کمتر از تفاوت شامپانزه و گوریل است. شامپانزه و سایر میمونسانانی که ظاهرا در طی 10 تا 15 میلیون سال گذشته تغییر چندانی نکردهاند مانند ماشین زمان هستند که ما را به گذشته و منبع رفتارهای انسانی میبرند.
بیست سال پیش بود که برای اولین بار محققان دریافتند یکی از این جنبههای مشترک رفتاری انسان و شامپانزه مربوط به تمایل شامپانزههای نرِ بالغ به حمله، مصدوم کردن، و کشتن سایر شامپانزههای نرِ بالغی بود که در اطراف قلمرو خود میدیدند. مثل گانگسترهای اوایل قرن بیستم یا شکارچیان جایزه بگیر غرب وحشی، شامپانزهها دستههای تاخت و تاز تشکیل داده و شامپانزههای جدا افتاده از گروههای دیگر را یافته و میکشتند. زندگی شامپانزه نر مسابقه دائم کسب قدرت و مقام است. نر آلفای هر گروه توجه تمام مادهها و در عین حال احترام نفرتآمیز نرهای زیردستش را کسب میکند، درحالیکه آنها هم مدام برای پایین کشیدن او نقشه میکشند. همچنین شامپانزههای نر معمولا برای مطیع کردن مادهها آنها را کتک زده و گاهی برای نمایش تسلط جنسی به آنها تجاوز میکنند.
این میراث شوم اثر خود را بر انسان مدرن باقی گذاشته، چنانکه امروزه هم برتری مردانه چه در رینگ بوکس یا دور میز هیاتمدیره تجلیل میشود. استراتژیهای ژنتیکی خشونتآمیز کسب شده طی میلیونها سال به سختی ناپدید میگردند. در دنیای واقعی، مردان خشن مورد تحسین زنان قرار میگیرند؛ حتی فریاد شادی و رژههای میهنپرستانه را میتوان در ارتباط با میراث اولیه انسان دید که نشان میدهد فرد بطور ذاتی تمایل به قربانی کردن خود برای اهداف جمعی بزرگتر دارد.
این خشونت مردانه برای هزاران نسل ساختار زندگی شامپانزهها و انسانها را شکل داده است. عموم جوامع بشری مرسالار بودهاند. مردان بالاترین مقامها در سلسله مراتب را در اختیار داشته و از قدرت خود برای کنترل زنان و نابودی دشمنانشان استفاده نمودهاند. این محققین امکان وجود جوامع بهشت گونه زن سالار و یا بدون سلسله مراتب در دوران قدیم یا جزایر دورافتاده را رد میکنند؛ هرچند این بدین معنی نیست که آینده نیز از پیش تعیین شده باشد. تکامل یعنی سازگاری مداوم و تغییر، و ما برای یافتن آینده بهتر نباید به رویاهای رومانتیک و غیرصادقانه فکر کنیم، بلکه باید آن را برمبنای درک صحیح از خودمان بسازیم. کلید یک آینده بشری صلح آمیزتر در درک بقایای دوران گذشته است.

در سمت دیگر رودخانه زئیر و محل زندگی شامپانزهها، یک خویشاوند مهربانتر، متینتر و باهوشتر آنها یعنی بونوبو هم قابل مشاهده است. بونوبوها زندگی خود را صرف صلح، عشق، و از همه مهمتر سکس میکنند. آنها از سکس بعنوان روشی برای دوست شدن، آرام کردن شخص تحت استرس، و آشتی کردن پس از دعوا استفاده مینمایند.
بونوبوهای ماده به شکلی تکامل یافتهاند که بتوانند دوران تخمکگذاری خود را مخفی کنند و به این شکل مادهها کنترل بیشتری بر سرنوشت خود داشته و برای نرها مشخص نیست که جفتگیری در چه زمانی برای تولید فرزند بهتر است. همچنین این مولفان عقیده دارند تغییرات جزئی در منابع غذایی و الگوهای تغذیه در چند میلیون سال پیش احتمالا به بونوبوها اجازه داده در گروههای بزرگتر با هم بمانند، برخلاف شامپانزه ها که برای پیدا کردن میوههای مورد علاقه خود و شکار مجبورند به گروههای کوچکتر تقسیم شوند. در نتیجه در گروههای بزرگتر و پایدار بونوبوهای مادهها قادر به ایجاد روابط اجتماعی دائمی و مقاومت در برابر تمایلات خشونتآمیز نرها شدند.
به عقیده این نویسندگان مانند بونوبوها، راز آینده صلح آمیزترِ جوامع بشری در افزایش قدرت زنان است، چیزی که در دموکراسی های غربی پیشرفته رو به رشد بوده است.
منبع: واشنگتن پست
https://wapo.st/3pH0qMH