وقتی اسم اتریوم (Ethereum) میاد، اولین چیزی که به ذهن خیلی از ما می‌رسه قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز هست. اتریوم از همون سال ۲۰۱۵ که به صورت رسمی راه‌اندازی شد، تونست دنیای بلاکچین رو متحول کنه. تقریباً هر پروژه مهمی که در حوزه دیفای (DeFi) یا NFT دیدیم، اول روی اتریوم شکل گرفت. دلیلش هم مشخصه: جامعه توسعه‌دهنده بزرگ، ابزارهای کامل و زیرساخت مطمئن.
اما خب هیچ سیستمی بی‌نقص نیست. با وجود تمام این مزایا، اتریوم همیشه با مشکلاتی مثل سرعت پایین پردازش تراکنش‌ها و کارمزدهای بالا دست‌وپنجه نرم کرده. همین موضوع باعث شد پروژه‌های دیگه‌ای وارد میدان بشن و خودشون رو به‌عنوان بلاکچین قاتل اتریوم (Ethereum Killer) معرفی کنن.
این اصطلاح خیلی جذابه؛ چون انگار می‌گه یه شبکه جدید قراره بیاد و اتریوم رو کنار بزنه! ولی واقعیت ماجرا چیه؟ در ادامه این مطلب از بلاگ کیف پول من، بیاید با هم بررسی کنیم.
همون‌طور که گفتم، اتریوم مشکلاتی داره که دست توسعه‌دهنده‌ها و کاربرا رو بسته. بزرگ‌ترین مشکلش مقیاس‌پذیری هست. اتریوم نهایتاً می‌تونه ۱۵ تا ۳۰ تراکنش در ثانیه پردازش کنه. حالا این عدد رو بذارید کنار بلاکچین‌هایی مثل سولانا (Solana) که هزاران تراکنش رو در هر ثانیه هندل می‌کنن!
نتیجه این سرعت پایین، ازدحام شبکه و کارمزدهای سرسام‌آور هست. خیلی وقت‌ها شده که برای یه انتقال ساده توی اتریوم، باید ۱۰ دلار یا بیشتر هزینه گس (Gas Fee) پرداخت کنید. طبیعی هم هست که خیلی‌ها بگن: "خب چرا وقتی می‌تونم توی یه شبکه سریع‌تر و ارزون‌تر تراکنش انجام بدم، بیام سمت شبکه اتریوم؟"
البته اتریوم هم دست روی دست نگذاشته. تغییر الگوریتم اجماع از Proof of Work (PoW) به Proof of Stake (PoS) مصرف انرژی رو تا ۹۹٪ کم کرده. همین‌طور راهکارهای لایه دو (Layer 2) مثل آربیتروم (Arbitrum) یا Optimism اومدن تا سرعت رو بالا ببرن و کارمزدها رو کم کنن. تازه آپدیت‌هایی مثل Dencun Upgrade هم تو راه هست که با فناوری‌هایی مثل Proto-danksharding می‌خوان مشکل مقیاس‌پذیری رو تا حد زیادی حل کنن.
با این وجود، رقبا هنوز قوی هستن و خیلی‌ها بهشون لقب قاتل اتریوم می‌دن.
قبل از اینکه بریم سراغ معرفی رقبا، بهتره ببینیم اصلاً چه چیزهایی یه شبکه بلاکچینی رو در دسته‌ی رقبای اتریوم قرار می‌ده:
سرعت پردازش تراکنش‌ها (TPS): اتریوم ۱۵ تا ۳۰ تراکنش در ثانیه داره، در حالی که سولانا یا آوالانچ هزاران تراکنش رو هندل می‌کنن.
هزینه کارمزدها: اتریوم همیشه به کارمزدهای بالا معروف بوده. هر بلاکچینی که بخواد با اتریوم رقابت کنه باید هزینه‌هاش خیلی پایین‌تر باشه.
امنیت و تمرکززدایی: یکی از دلایل محبوبیت اتریوم امنیت بالاشه. رقباش هم باید بتونن همین سطح از امنیت و تمرکززدایی رو ارائه بدن.
پذیرش و جامعه توسعه‌دهنده: اتریوم بزرگ‌ترین جامعه توسعه‌دهنده رو داره. رقبایی مثل کاردانو یا پولکادات باید بتونن جامعه خودشون رو فعال نگه دارن تا موفق بشن.
پشتیبانی از قراردادهای هوشمند: بدون پشتیبانی از اسمارت کانترکت‌ها، رقابت با اتریوم تقریباً غیرممکنه.
حالا بریم سراغ اصل مطلب: چه شبکه‌هایی تونستن خودشون رو به‌عنوان رقبای اصلی اتریوم معرفی کنن؟
سولانا شاید معروف‌ترین قاتل اتریوم باشه. سرعتش فوق‌العاده بالاست (بیش از ۲۶۰۰ تراکنش در ثانیه) و کارمزدهاش کمتر از یک سنت. از الگوریتم اجماع Proof of History (PoH) استفاده می‌کنه که خیلی جالبه چون با یه ساعت رمزنگاری‌شده، ترتیب تراکنش‌ها رو مشخص می‌کنه.
البته مشکلاتی مثل قطعی‌های مکرر شبکه رو هم نباید فراموش کرد.
کاردانو با یه رویکرد علمی و آکادمیک جلو میره. الگوریتم اجماعش به اسم Ouroboros باعث شده هم امنیت داشته باشه، هم بهره‌وری انرژی، هم مقیاس‌پذیری.
کاربران عاشق این هستن که کاردانو رویای پردازش ۱ میلیون تراکنش در ثانیه رو دنبال می‌کنه. با لایه دو خودش به اسم Hydra می‌خواد به این هدف برسه.
پولکادات فقط یه بلاکچین نیست؛ یه لایه صفره که امکان ایجاد چندین بلاکچین مستقل پاراچین (Parachain) رو فراهم می‌کنه. بزرگ‌ترین مزیتش تعامل‌پذیری بین بلاکچین‌هاست.
با پروژه Moonbeam هم سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM) شده، یعنی توسعه‌دهنده‌های اتریوم می‌تونن راحت بیان روی پولکادات.
بلاکچین بایننس اسمارت چین یکی از محبوب‌ترین شبکه‌ها بین کاربراست چون سریع و ارزونه. بلاک‌ها توی ۳ ثانیه ساخته می‌شن و کارمزدها معمولاً زیر یک سنته. سازگاری کامل با EVM هم داره، یعنی قراردادهای هوشمند اتریوم رو می‌شه راحت روی BSC اجرا کرد.
البته تمرکززدایی کمتری نسبت به اتریوم داره.
آوالانچ یکی دیگه از رقبای جدی اتریومه که سرعت نهایی شدن تراکنش‌هاش حدود ۲ ثانیه است. معماری سه‌زنجیره‌ای (X-Chain, C-Chain, P-Chain) داره و به توسعه‌دهنده‌ها انعطاف زیادی می‌ده.
کارمزدهاش هم نسبت به اتریوم خیلی پایین‌تره (حدود ۰.۱ دلار).
خیلی از کارشناسا می‌گن چیزی به اسم "قاتل اتریوم" وجود نداره. چرا؟ چون هرچند شبکه‌هایی مثل سولانا یا کاردانو در بعضی زمینه‌ها بهتر عمل می‌کنن، اما اتریوم هنوز هم بزرگ‌ترین اکوسیستم قرارداد هوشمند رو داره.
به‌علاوه، راهکارهای لایه دو و ارتقاهایی مثل Dencun باعث می‌شن اتریوم همیشه یک قدم جلو باشه. به نظر می‌رسه آینده بلاکچین به سمت مدل چندزنجیره‌ای (Multi-Chain) میره، جایی که هر بلاکچین یه وظیفه خاص داره و کنار هم کار می‌کنن، نه اینکه یکی بخواد دیگری رو نابود کنه.
اتریوم هنوز هم پادشاه قراردادهای هوشمنده. اما رقبایی مثل سولانا، پولکادات، کاردانو و BSC اومدن تا این فضا رو رقابتی‌تر کنن. شاید نتونن اتریوم رو از تخت پایین بکشن، ولی مطمئناً باعث شدن اتریوم سریع‌تر پیشرفت کنه.
به نظر من، به جای اینکه بگیم "قاتل اتریوم" بهتره بگیم "شریک آینده اتریوم". چون در دنیای بلاکچین همه چیز به سمت همکاری و تعامل پیش میره.
خیلی راحت می‌تونی فقط با چند کلیک از طریق صرافی کیف پول من، خرید ارز دیجیتال رو انجام بدی و بعدش هم با خیال راحت اون رو توی کیف پول امن خودت نگهداری. 🚀
