تا همین چند سال پیش، وقتی درباره ارزهای دیجیتال صحبت می‌کردیم، بیشتر مردم آن را ایده‌ای جالب و محدود به دنیای تکنولوژی می‌دانستند. اما حالا این دارایی‌ها به یکی از ارکان مهم اقتصاد جهانی تبدیل شده‌اند. از زمان تولد بیت‌کوین در سال ۲۰۰۹، بازار رمزارزها با رشدی شگفت‌انگیز، به ارزش بیش از ۳ تریلیون دلار رسیده است. این رشد چشمگیر، نه‌تنها توجه سرمایه‌گذاران را جلب کرده، بلکه پای قانون‌گذاران را هم به میان کشیده است.
یکی از موضوعات مهمی که این روزها دنیای رمزارزها با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، این است که آیا این دارایی‌ها باید به عنوان ارز در نظر گرفته شوند یا اوراق بهادار؟ پاسخ به این سوال، سرنوشت بسیاری از پروژه‌ها و حتی بازار کلی ارز دیجیتال را تعیین می‌کند. برای مشخص کردن این موضوع، ابزاری به نام آزمون هاوی (Howey Test) وارد عمل می‌شود.
در این مقاله از بلاگ کیف پول من قصد داریم با نگاهی ساده و دقیق، همه چیز را درباره آزمون هاوی، نقش آن در صنعت رمزارز، و تأثیر آن بر طبقه‌بندی دارایی‌های دیجیتال بررسی کنیم. اگر علاقه‌مند هستید بدانید کدام ارزها زیر ذره‌بین کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) قرار می‌گیرند، تا پایان همراه ما باشید.
در دنیای حقوقی آمریکا، آزمون هاوی یک ابزار کلیدی برای تعیین این است که آیا یک دارایی یا تراکنش، به‌عنوان قرارداد سرمایه‌گذاری (و در نتیجه اوراق بهادار) در نظر گرفته می‌شود یا نه. این آزمون از یک پرونده قضایی مربوط به دهه ۱۹۴۰ گرفته شده و چهار معیار اصلی دارد:
اگر هر چهار شرط بالا برقرار باشد، آن دارایی طبق قوانین، یک اوراق بهادار محسوب می‌شود و باید تحت نظارت SEC قرار گیرد. این یعنی پروژه باید ثبت شود، گزارش مالی ارائه دهد و بسیاری از مقررات سنتی بازار سرمایه را رعایت کند.
در حالت سنتی، اوراق بهادار (Securities) شامل دارایی‌هایی مثل سهام، اوراق قرضه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و مشتقات مالی می‌شوند. این دارایی‌ها در بازارهای مالی قابل معامله‌اند و معمولاً پشتوانه‌ای قانونی و ساختاریافته دارند. اما وقتی بحث به رمزارزها می‌رسد، ماجرا پیچیده‌تر می‌شود.
برای مثال، بیت‌کوین را در نظر بگیرید. این دارایی، برخلاف سهام شرکت‌ها، هیچ ساختار متمرکزی ندارد. نه مدیرعاملی دارد، نه شرکت پشت‌پرده‌ای، و نه نهاد نظارتی‌ای که بتوان آن را موظف به ارائه گزارش عملکرد دانست. با وجود این، بسیاری از توکن‌هایی که در قالب ICO (عرضه اولیه کوین) منتشر می‌شوند، شباهت زیادی به اوراق بهادار دارند و همین موضوع باعث شده پای قانون‌گذاران به این عرصه باز شود.
برای اینکه بهتر بفهمیم چه نوع رمزارزی می‌تواند مشمول قوانین اوراق بهادار باشد، باید با دقت بیشتری به چهار عنصر اصلی آزمون هاوی نگاه کنیم:
اولین شرط، وجود یک سرمایه‌گذاری واقعی است؛ یعنی فردی پول یا دارایی خاصی را وارد یک پروژه کند با امید بازدهی. بیشتر خریدهای توکن‌ها در ICOها، این شرط را به‌راحتی دارند.
شرط دوم این است که سرمایه‌گذاری در یک نهاد یا پروژه مشترک انجام شود. وقتی فردی در یک پروژه بلاک‌چینی که توسعه‌دهندگان مشخصی دارد سرمایه‌گذاری می‌کند، این شرط نیز تأمین می‌شود.
اگر کسی به‌هدف استفاده روزمره یک رمزارز را بخرد (مثل خرید بیت کوین برای پرداخت)، ممکن است این شرط را نداشته باشد. اما اگر شخصی رمزارزی را تنها به امید رشد قیمت آن بخرد، این شرط برقرار است.
مهم‌ترین بخش آزمون همین جاست: اگر موفقیت سرمایه‌گذاری شما به عملکرد تیم توسعه‌دهنده، بازاریابی یا فعالیت سایر افراد وابسته باشد، آن دارایی می‌تواند به‌عنوان اوراق بهادار شناخته شود.
یکی از سوالات پرتکرار در این زمینه، وضعیت بیت‌کوین و اتریوم است. طبق گفته‌های جی کلیتون، رئیس سابق SEC, بیت‌کوین به دلیل ذات کاملاً غیرمتمرکز خود، اوراق بهادار محسوب نمی‌شود. هیچ نهادی پشت این ارز نیست که بخواهد سوددهی آن را تضمین کند یا مدیریت آن را به عهده بگیرد.
در مورد خرید اتریوم، بحث‌ها کمی پیچیده‌تر است. هرچند اتریوم در ابتدا از طریق یک ICO منتشر شد، اما به مرور به درجه‌ای از غیرمتمرکز بودن رسید که بسیاری از کارشناسان معتقدند در وضعیت فعلی نمی‌توان آن را اوراق بهادار دانست.
در بیشتر موارد، پروژه‌هایی که از طریق ICO سرمایه جذب می‌کنند، دقیقاً معیارهای آزمون هاوی را دارند. سرمایه‌گذاران پول واقعی می‌دهند، پروژه‌ای مشخص پشت آن است، انتظار سود دارند و این سود به عملکرد دیگران وابسته است. بنابراین، بسیاری از ICOها طبق نظر SEC باید به عنوان اوراق بهادار ثبت شوند.
در سال‌های اخیر، حتی شاهد شکایت‌هایی از سمت SEC علیه پروژه‌هایی بوده‌ایم که بدون ثبت قانونی، توکن فروخته‌اند. این اقدامات قانونی نشان می‌دهد که هر پروژه رمزارزی، بدون توجه به نام‌گذاری‌اش، ممکن است در دام آزمون هاوی بیفتد.
اگر یک رمزارز به عنوان اوراق بهادار شناخته شود، باید الزامات زیادی را رعایت کند؛ از ثبت رسمی گرفته تا افشای اطلاعات و حتی پرداخت مالیات. رعایت این قوانین می‌تواند زمان‌بر و پرهزینه باشد و بسیاری از پروژه‌های کوچک‌تر را به دردسر بیندازد.
از طرفی، عدم رعایت این الزامات می‌تواند جریمه‌های سنگینی به دنبال داشته باشد و حتی باعث تعطیلی پروژه شود. به همین دلیل است که تعیین وضعیت قانونی یک دارایی دیجیتال، نقشی اساسی در ادامه مسیر آن دارد.
در دنیای پرشتاب رمزارزها، آزمون هاوی به‌عنوان یک ابزار قانونی، کمک می‌کند تا مسیر بین نوآوری و نظارت قانونی به درستی طی شود. با وجود پیچیدگی‌های فناوری بلاک‌چین و مفاهیم نوظهور مانند دیفای، NFT یا پروژه DAO ها، همچنان نیاز به چارچوب‌های حقوقی احساس می‌شود.
آیا تمام پروژه‌ها باید تحت نظارت SEC باشند؟ شاید نه. اما این را هم نمی‌توان نادیده گرفت که نبود قانون‌گذاری می‌تواند بستری برای کلاهبرداری و آسیب به سرمایه‌گذاران باشد. آزمون هاوی، در میانه‌ی این دو قطب، سعی دارد تعادل برقرار کند.
