هاوينگ بيت کوين چيست و چه معنايي دارد؟ چه زماني رخ ميدهد؟ چه تأثيري روي ارزش بيت کوين ميگذارد؟
به طور ميانگين، هر چهار سال يکبار (پس از گذشت 210هزار بلاک در بلاک چين بيت کوين)، ميزان توليد بيت کوينهاي جديد به شکل ناگهاني نصف ميشود يا بهطور دقيقتر، پاداش اهدايي به ماينرها براي اضافه کردن يک بلاک به بلاک چين 50 درصد کاهش مييابد. هاوينگ توسط ساتوشي ناکاموتو، خالق ناشناس بيت کوين، و با هدف کنترل تورم بيت کوين، در کد اين شبکه قرار داده شده است.
از آنجايي که رويداد هاوينگ در واقع نرخ عرضه بيت کوينهاي جديد يا همان عرضه را نصف ميکند، به عقيده کارشناسان اين رويداد تأثير قابلتوجهي بر قيمت بيت کوين ميگذارد و ميتواند ارزش بيت کوين را در طول زمان افزايش دهد.
اين خلاصهاي بود از رويداد هاوينگ براي کساني که وقت زيادي براي مطالعه ندارند، اما اگر به دنبال اطلاعات دقيقتري هستيد، بهتر است به خواندن ادامه دهيد.
براي درک مفهوم هاوينگ بيت کوين، ابتدا بايد با مفاهيم اوليه استخراج بيت کوين آشنا شويد. به طور خلاصه، ميتوان گفت که افرادي داوطلب تحت عنوان استخراجکننده يا «ماينر» براي تاييد تراکنشهاي بيت کوين و حفظ امنيت آن، قدرت پردازش سختافزارهاي خود را در فرايندي به نام «استخراج» در اختيار شبکه قرار ميدهند که مستلزم مصرف برق و حل معادلات رياضي پيشرفته است. شبکه به عنوان پاداش مقداري بيت کوين توليد ميکند و به استخراجکنندگان ميدهد. هاوينگ هر چهار سال يکبار پاداش استخراجکنندگان را نصف ميکند.
هنگامي که ساتوشي ناکاموتو مشغول تعيين قوانين پروتکل بيت کوين بود، روي دو قانون بيش از همه تأکيد داشت:
حرف «L» تلفظ نميشود. بنابراين اگرچه در ميان کاربران فارسيزبان از عبارت هالوينگ هم استفاده ميشود، هاوينگ صحيحتر است.
با توجه به اين که در هر ساعت بهطور ميانگين 6 بلاک پيدا ميشود و رويداد هاوينگ هم پس هر 210 هزار بلاک اتفاق ميافتد، ميتوان بهطور تقريبي گفت که هاوينگ هر 4 سال يکبار رخ ميدهد.
در ابتداي فعاليت بيت کوين، هر ده دقيقه 50 واحد بيت کوين توليد ميشد، يا به عبارت دقيقتر اولين ماينري که به پاسخ معادله بلاک ميرسيد، 50 بيت کوين دريافت ميکرد. در سال 2012، پس از اولين هاوينگ، پاداش استخراج به 25 رسيد و در سال 2016، پس از دومين هاوينگ، پاداش استخراج به 12.5 واحد رسيد. امروز که در حال نگارش اين مقاله هستيم، در هر ده دقيقه حدود 12?5 بيت کوين توليد ميشود. اين رقم بعد از هاوينگ بعدي که در مي 2020 (ارديبهشت 99) اتفاق خواهد افتاد، به 6?25 بيت کوين کاهش مييابد.
شايد شما هم از خودتان بپرسيد که چرا طراحي اين تغيير در پاداش ماينرها لازم بوده است و چرا نبايد نرخ پاداش اعطايي به ماينرها را ثابت نگاه داشت. آيا اين رويداد به ضرر ماينرها تمام نخواهد شد؟
پاسخ اين سؤال در قانون عرضه و تقاضا نهفته است.
اگر بيت کوينهاي جديد بهسرعت توليد شوند، يا تعداد بيت کوينهاي قابل توليد نامتناهي باشد، به تدريج تعداد بالاي بيت کوينهاي در گردش، ارزش آن را پايين خواهد آورد.
ويتاليک بوترين (Vitalik Buterin)، خالق اتريوم، در يادداشت شخصي خود براي وبسايت بيت کوينمگزين، لزومِ کند کردن سرعت توزيع بيت کوين از طريق رويداد هاوينگ را اينگونه شرح ميدهد:
«علت اصلي انجام اين کار کنترل تورم است. يکي از بزرگترين خطاهاي ارزهاي فيات سنتي که تحت کنترل بانکهاي مرکزي هستند، اين است که اين بانکها ميتوانند به هر ميزان که بخواهند پول چاپ کنند و اگر بيشازحد چاپ کنند، ارزش ارز دولتي طبق قانون عرضه و تقاضا سريعاً رو به کاهش ميگذارد.
بيت کوين برخلاف ارزهاي رايج طوري طراحي شده است که مثل يک کالاي باارزش، مانند طلا، عمل کند. ميزان طلاهاي موجود در دنيا محدود است و با استخراج هر گرم از آن، استخراج طلاهاي باقيمانده سختتر از قبل ميشود.
به دليلِ همين عرضه (موجودي) محدود است که طلا توانسته در طي شش هزار سال گذشته، جاي پاي خود را بهعنوان يک وسيله تبادل و ابزار ذخيره ارزش محکم کند. کاري که اميدواريم بيت کوين هم از پس انجام آن برآيد.»
زمان وقوع هاوينگ بعدي چه تاريخي است؟
با توجه به ميانگين زمان موردنياز براي توليد بلاک (10 دقيقه)، هاوينگ بعدي بايد در ماه مي يا نهايت ژوئن سال 2020 (ارديبهشت تا خرداد 99) اتفاق بيفتد.
براي مشاهده شمارشگر معکوس هاوينگ بيت کوين ميتوانيد به صفحه قيمت بيت کوين سايت ها مثل سايت ماينر ساز مراجعه کنيد.
حقيقت اين است که زمان بلاکهاي بيت کوين دقيقاً 10 دقيقه نيست و به طور ميانگين به ده دقيقه ميرسد. از زمان خلق بيت کوين تاکنون ميانگين زمان موردنياز براي خلق يک بلاک 9 دقيقه و 20 ثانيه بوده است و نه 10 دقيقه کامل که حدود 7 درصد سريعتر از زمان تخميني ما است.
وقوع هاوينگ و تاثير آن روي قيمت بيت کوين؟
مهمترين سؤال افراد درباره هاوينگ اين است که آيا اين روي قيمت بيت کوين تأثير خواهد گذاشت و پاسخ آن اين است که کسي نميداند. در واقع، روي کاغذ و از نظر تئوري، با فرض ثابت بودن تقاضا، اگر عرضه نصف شود، قيمت بايد دو برابر قبل باشد تا به تقاضا پاسخ بدهد، اما لزوماً نميتوان گفت که تقاضا ثابت بماند و کاهش پيدا نکند.
در سال 2016 و يک هفته پس از رويداد هاوينگ، تغيير زيادي در قيمت بيت کوين حاصل نشد. در آن زمان قيمت بيت کوين در حدود 650 دلار بود و يک هفته بعد قيمت آن به 675 دلار رسيد که تغيير چشمگيري به حساب نميآمد. اما بيش از يک سال بعد در سال 2017، قيمت بيت کوين به بالاترين رقم تاريخش يعني 20,000 دلار رسيد.
اولين هاوينگ بيت کوين هم در تاريخ 28 نوامبر 2012 و بعد از استخراج 210 هزارمين بلاک اتفاق افتاد. قيمت بيت کوين در آن تاريخ 13?42 دلار بود و به نظر ميرسيد که هاوينگ تأثير چنداني روي قيمت نداشته است. درست است که قيمت بيت کوين بعد از مدت کوتاهي به 230 دلار رسيد، اما خيليها اين افزايش را به بحران مالي کشور قبرس نسبت ميدهند.
با اين حال، هنوز هم استدلالهاي موجود حاکي از اين است که يا قيمت افزايش مييابد و يا هيچ تغييري ايجاد نخواهد شد.
خيليها هم معتقدند که رويداد هاوينگ تنها براي اعضاي جامعه بيت کوين شناخته شده است و به همين دليل نميتواند کسي را غافلگير کرده يا باعث ايجاد تغيير چشمگيري در قيمت بيت کوين شود.
هيچکس در اين ميان اعتقادي به اين ندارد که هاوينگ به هيچ شکلي بتواند قيمت بيت کوين را کاهش دهد.
باتوجه به اينکه ميزان بيتکوينهاي قابل استخراج هر 4 سال و بعد از استخراج هر 210،000 بلاک به نصف کاهش مييابد لذا استخراج آخرين بيتکوين تا حدود سال 2140 به طول خواهد انجاميد.
به زبان سادهتر در 210 هزار بلاک اول، پاداشي 50 بيتکويني به ازاي استخراج هر بلاک به ماينرها داده ميشد. اين يعني در 4 سال اول پيدايش اين رمزارز، 10.5 ميليون بيتکوين استخراج شده است.
10،500،000 = 50 * 210،000
در 4 سال دوم و با کاهش درآمد ماينرها، براي استخراج 210 هزار بلاک دوم، پاداشي 25 بيتکويني به ازاي استخراج هر بلاک براي استخراج کنندگان اين رمزارز در نظر گرفته شد و بدين ترتيب تا پايان سال هشتم 5.25 ميليون بيتکوين ديگر نيز استخراج و مجموع بيتکوينهاي ماين شده به عدد 15.75 ميليون واحد رسيد.
5،250،000 = 25 * 210،000
در دوره 4 سال سوم پيدايش بيتکوين، پاداش ماينرها براي استخراج هر بلاک برابر با 12.5 بيتکوين در نظر گرفته شده است و در اين مدت مجموعاً 2 ميليون و 625 هزار بيتکوين استخراج ميشود. در دوره بعدي اين پاداش به 6.25 واحد براي استخراج هر بلاک کاهش مي يابد.
2،625،000 = 12?5 * 210،000
پس با اين حساب تا پايان 4 سال سوم 18 ميليون و 375 هزار بيتکوين استخراج خواهد شد ولي با توجه به آنچه که پيش از اين بدان اشاره شد، کاهش مستمر پاداش ماينرها موجب ميشود که استخراج آخرين بيتکوين تا سال 2140 ادامه يابد. گفتني است تاکنون بيش از 18.2 ميليون بيتکوين استخراج شده است.
اکاماتو با طراحي هاوينگ بيت کوين ، اين رمزارز فوقالعاده را همچون فلز گران بهاي طلا اعتبار بخشيد. در فرآيند استخراج طلا، هرچقدر طلاي بيشتري از معادن خارج ميشود، طلاي کمتري در دل زمين باقي ميماند. پس به همان نسبت مقدار طلايي که به عنوان حق الزحمه استخراج طلا پرداخت ميشود نيز بايد کاهش يابد. اين موضوع به خودي خود موجب افزايش ارزش طلا در بازار ميشود.
بنابراين با طراحي فرآيند هاوينگ بيتکوين ، هرچقدر در استخراج بيتکوين پيشروي کنيم، بيتکوين کمتري براي استخراج باقي ميماند و متعاقب آن پاداش استخراج نيز کاهش مييابد و بدين ترتيب ارزش بيتکوين در درازمدت با کاهش روبرو نخواهد شد.
در روزهاي اولي که ناکاماتو اولين بلاک بيتکوين را استخراج کرد، پاداش استخراج هر بلاک برابر 50 بيتکوين بود که ميزان اين پاداش در سالهاي 2012 و 2016 به ترتيب به 25 و 12.5 بيتکوين کاهش يافت. نصف شدن پاداش بعدي در سال 2020 خواهد بود که ميزان پاداش هر بلاک را به 6.25 بيتکوين کاهش خواهد داد.
در رابطه با علت کاهش تعداد بيتکوين، تئوري ديگري نيز وجود دارد و آن اين است که براي آنکه اشتياق ماينرها براي تداوم انجام عمليات استخراج حفظ شود، بايد از اصل محدوديت منابع استفاده کرد و منابع قابل استخراج را کاهش داد.
در انتها يادآور ميشود که هاوينگ تنها مختص بيتکوين نيست و رمزارزهاي ديگري نيز به شکلهاي مختلف از اين ابتکار به کار گرفته شده در شبکه بيتکوين استفاده مينمايند. بهعنوان مثال بيتکوين کش (BCH) و بيتکوين اس وي (BSV) نيز که از دل شبکه بلاکچين بيتکوين متولد شدهاند نيز، هاوينگ را بهعنوان راهکاري براي حفظ ارزش قيمت خود در نظر گرفتهاند.
رمزارز دش (DASH) نيز هاوينگ را به گونهاي ديگر براي خود تعريف کرده است و هر ساله پاداش استخراج آن درحدود 7.1 درصد نسبت به سال قبل کاهش مييابد.
بالاتر گفتيم که درحال حاضر، هر 10 دقيقه 12.5 بيتکوين پاداش ارائه ميشود که پس از اجراي هاوينگ اين ميزان به 6.25 بيتکوين کاهش خواهد يافت. اما در فرآيند استخراج اتريوم، در ابتدا هر 15 ثانيه سه اتريوم به ازاي حل هر بلاک پاداش ارائه ميشد که اين ميزان با توافق توسعهدهندگان اين رمزارز هماکنون به 2 اتريوم در هر 15 ثانيه کاهش پيدا کرده است. در آينده نزديک نيز قرار است پاداش حل هر بلاک اين رمزارز، به يک اتريوم کاهش يابد.
آيا خريد دستگاه ماينر در اين شرايط به صرفه است ؟
برخي از استخراج کنندگان ضعيفتر احتمالا مجبور به متوقف کردن کار خود مي شوند و يا سخت افزارهاي خود را ارتقاء مي دهند.
در اين مرحله غول هاي استخراجي مانند شرکت چيني بيت مين بيشتر استخراج را انجام مي دهند. اين شرکت در سال 2018 در حدود 12 ميليارد دلار از اين طريق درآمد داشته است. بيت مين بلاک ها را با استفاده از هزاران دستگاه استخراج بسيار قدرتمند و پر مصرف که اصطلاحا اسيک نام دارند، تاييد و استخراج مي کند. اين دستگاه هاي استخراج اسيک داراي قدرت پردازش بسيار بالا و کارآمدي هستند.
با توجه به اين که پاداش بلاک کاهش مي يابد، استخراج کنندگاني که به سختي هزينه هاي خود را پوشش مي دهند، مجبور به ترک بازار خواهند شد. اما هنوز استخراج کنندگاني هستند که عليرغم کاهش پاداش استخراج، تمايل دارند که به کار خود ادامه دهند. با اين وجود ممکن است در نتيجه اين کاهش پاداش، از غيرمتمرکز بودن شبکه بيت کوين کاسته شود.
طي چند روز گذشته طرفداران بيت کوين کش در مورد هاوينگ پيشرو و اينکه چه خواهد شد، گفتگو کرده اند. يک نفر در رديت نوشت:
اوه، اين تقريبا 30 روز زودتر از هاوينگ بيت کوين رخ مي دهد. نمي دانم استخراج کنندگان چه واکنشي خواهند داشت؟
برخي در مورد هاوينگ بيت کوين و تاخير آن صحبت کرده اند. برخي در مورد درک اين که تغييرات DAA در شبکه بيت کوين و بيت کوين کش بايد در تغيير قيمت ها در نظر گرفته شود، صحبت کردند.
اين اولين بار در طول تاريخ خواهد بود که سه شبکه SHA256 تقريبا در يک بازه زماني بسيار نزديک هاوينگ دارند. انتظار مي رود که هاوينگ بيت کوين اس وي در 10 آوريل صورت گيرد. هر سه شبکه داراي استخر هايي هستند که دو يا هر سه ارز را پشتيباني مي کنند. طي مکالماتي در رديت، افراد در مورد تغيير به روي هر زنجيره اي که سودآورتر باشد صحبت کردند.
نصف شدن پاداش استخراج بخش مهمي از سيستم است، زيرا ساتوشي چارچوبي را همراه با کاهش پاداش استخراج طراحي کرده که از سيستم پولي فعلي بسيار فراتر است. بيت کوين کش نرخ تورم مشخصي دارد و تعداد قابل عرضه آن نيز از قبل مشخص شده است. اين بسيار بهتر از کاهش نرخ تورم اضطراري و تريليون دلاري است که توسط بانک هاي مرکزي براي تحريک اقتصاد به کار مي رود. طي چند هفته گذشته و به علت ترس از ويروس کرونا، بانک هاي مرکزي در سراسر جهان نقدينگي هاي تريليون دلاري را اضافه کرده اند.
بر خلاف فدرال رزرو و بانک هاي جهاني، پروتکل بيت کوين داراي يک ميزان قابل عرضه مشخص است که به سختي کد گذاري شده و نمي توان آن را تغيير داد. از آنجا که 2.6 ميليون بيت کوين کش ديگر براي استخراج باقي مانده و تقاضا براي اين ارز ادامه خواهد داشت، به طور طبيعي اين باعث افزايش قيمت بيت کوين کش خواهد شد.
سخن پاياني :
بيت کوين با اين هدف ساخته شده که بتواند ارزشمند باقي بماند و هاوينگ درست به همين دليل در آن تعبيه شده است. تنها تعداد مشخصي بيت کوين (21 ميليون) وجود خواهد داشت و با هاوينگ، تورم حاصل از عرضه بيت کوين ها با کند کردن نرخ توزيع کنترل ميشود.