(این نوشته پیشتر به شکل رشته توییت نوشته شده بوده و سپس در ویرگول رونوشت شده.)
این که در timeline توییترتون چی ببینید دو گونه داره و شما حق انتخاب دارید: آخرین توییتها یا توییتهای برتر/top. به نظر میآد که تقریبا همه روی گونهی دوم هستن - شمار دنبالشوندگان (followingها) در bioها عموما «صدها»ست. آیا با خطرهای این انتخاب آشنا هستید؟
#دالان_پژواک
گونهی دوم (توییتهای برتر) یعنی کارگردانِ این که من چهها ببینم، مدلهای یادگیری ماشینی هستند که توییتر ازعلایق من ساخته. در ظاهر اشکالی نداره و خیلی هم خوبه؛ من که وقت ندارم «همهی» توییتهای ۴۰۰ نفری که دنبال میکنم رو بخونم و یکی باید برام انتخاب کنه. ولی بر چه اساسی؟
این مدلهای یادگیری برای چه هدفی بهینهسازی شدن؟ افزایش دانش من؟ گسترده شدن دید من؟ نه، برای بیشینه کردن درگیری (engagement) کاربر پای صفحه. روز به روز هم بهتر میشن: در هر شرکت از جمله شرکت بنده زیرساختهای عریض و طویل تجربه و آزمایش الف/ب (A/B experiment) وجود داره و صدها ایده آزموده میشن تا هر کدوم که باعث بهبود «شاخصها» میشن به سیستم افزوده بشن و یک گروهی سرش ترفیع بگیرن و رشد شغلی کنن. در سوی ما البته این «شاخصها» بیشتر از جنس کلیک خوردن تبلیغ یا گرویدن (conversion) کاربر به کسب و کار مقصده. در شبکههای اجتماعی: درگیری پای صفحه.
خلاصه یعنی توییتهایی برای شما انتخاب میشن که به احتمال بیشتری پای توییتر نگهتون میداره - برای دیدن تبلیغ بیشتر. خوب باز اشکالش چیه؟ وقتم پای توییتر تلف میشه؟ به خودم مربوطه! نه، اشکالهای بزرگتری داره.
یک: اگر دیدگاهتون در موضوع الف و ب، فلان و فلانه، مطالب نزدیک به همین دیدگاهها دورتون رو میگیره و هر روز بیشتر در دالان پژواک (echo chamber) خودتون حل میشید. کم کم براتون حجت میشه که طرف مقابل چه قدر باید نفهم (مزدور/خودباخته/...) باشه که این (به زعم من) بدیهیات رو نفهمه!
دو: بخش بزرگی از محتوایی که میبینیم، جهتدهی مهندسی شدهست، یا مستقیم یا غیرمستقیم (بسیاری چارخط/hashtagها که داغ میشن). یک گروه/نهاد/دولت، X دلار هزینه میذاره وافکار گروه مخاطبان مورد نظرش رو کمی به سمتی که میخواد سوق میده. اصلا شرکتهایی هستن که کار و شعارشون همینه.
این که فضا در سالهای اخیر به طور فزایندهای قطبی شده، اولا تنها برای ایران نیست، و دوما یکی از دلیلهای اصلیش همین دو اثر بالاست. طبیعتا یک آدم خبیث که داره گربهشو ناز میکنه و خندههای شیطانی میکنه پشت این قضیه ننشسته، بلکه «سود»، خود به خود سیستمها رو به این سمت برده.
مستند معروف «معمای اجتماعی» که خلاصهاش رو برای کسانی که دسترسی ندارند پیشتر در این یادداشت نوشته بودم، این خطرها رو خیلی بهتر توضیح داده، کمی دراماتیک ولی حرفهایی که مهندسان توییتر و گوگل و غیره درش میزنن درسته.
توصیههایی که مهندسان همین شبکهها در پایان مستند میکنن جالبه، بخونید. یکیش اینه که خودتون انتخاب کنید چی ببینید، نذارید شبکه براتون انتخاب کنه. دست کم بین دو گزینهی «توییتهای اخیر» و «توییتهای برتر» که در آغاز این رشته توییت گفته شد، آگاهانه انتخاب کنید.