نوشته دکتر شهریار خونساری

بیشتر اوقات، یک پروژه تحقیقاتی با یک ایده آغاز میشود. اما فاصله میان یک ایده تا رسیدن به پاسخی قابل قبول برای سوال تحقیق بسیار طولانی است.
یک تحقیق خوب بایستی بر تحقیقات قبلی پژوهشگران در آن زمینه پایه گذاری شود. یعنی تحقیق در یک فضای ایزوله قابل انجام نیست. تنها با مطالعه پیشینه تحقیق میتوان درباره نقاط کور و بیپاسخ موضوع اطلاعات کسب کرد. در غیر این صورت امکان دارد پژوهشگر مساله ای که قبل از او دیگران آن را حل کردهاند را دوباره حل نماید که مسلم است هیچ مجله علمی پژوهشی معتبری علاقهای به چاپ آن نخواهد داشت.( تکرار عامدانه یک تحقیق برای آزمایش صحت و سقم یافتههای تحقیق اشکالی ندارد.)
بنابراین اولین قدم در یک پژوهش، یافتن و مطالعه مقالات چاپ شده مرتبط با موضوع برای دانستن آنچه تا به حال انجام شده، است. این مرحله، قدم مقدماتی مهمی در تحقیق است که به آن مطالعه" پیشینه تحقیق " میگویند.
یافتن مقالات مرتبط:
1-منابع اطلاعاتی آکادمیک: در فضای مجازی، بعضی منابع اطلاعاتی به صورت مجانی در اختیار کاربران قرار دارد. سایت گوگل اسکالر معروف ترین آنهاست.
گوگل اسکالر، اطلاعات گستردهای در موضوعات متنوعی از مجلات علمی جهان را ایندکس کرده است که در آن به راحتی با موتور جستجوگر گوگل میتوان این اطلاعات را بازیافت.
پاب مد" نیز یکی دیگر از سایت های مشهور در این رابطه است که اطلاعات در مورد سلامت و پزشکی را در خود جای داده است.
(http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed)
اولین انتخاب محققین علوم پزشکی در یافتن اطلاعات، استفاده از این وب سایت است.
مراکز اطلاعاتی دیگری هم وجود دارند که بایستی آبونمان آنها شد و حق عضویت پرداخت نمود.سایت هایی مانند اسکوپوس از این دست سایت ها هستند.
لیست کاملی از این پایگاه داده های آکادمیک در این تارنما قابل دسترسی است:
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_academic_databases_and_search_engines
بایستی با کتابدارکتابخانه دانشگاه خود صحبت نمایید تا ببیند کدام یک ازاین سایت های پایگاه داده نیازمند آبونمان در دسترس شماست. اگر نه، سایت های گوگل اسکالر، پاب مد و دیگر سایتهای مشابه مقدار متنابهی اطلاعات در اختیار شما قرار خواهند داد.
برای یافتن بیشترین کتاب ها و مقالات مرتبط، بایستی بیشتر از یک جستجوی ساده با لغات اصلی عمل نمایید. موتور های جستجوی سایت های اطلاعاتی، بسیاری از امکانات متنوع را در بالا بردن ضریب موفقیت در پیدا کردن اطلاعات در اختیار کاربران قرار میدهند. پس خودآموزهای این وب سایت ها را مطالعه نمایید.
برای مثال، فایل آموزش نحوه استفاده از سایت گوگل اسکالر[1] در سایت زیر قابل مطالعه است:
http://scholar.google.com/intl/en/scholar/help.html
برای سایت پاب مد[2]نیز خودآموزی در تارنمای زیر وجود دارد:
http://www.nlm.nih.gov/bsd/disted/pubmedtutorial/cover.html
هر دوی این خودآموز ها توسط پشیبانی این وب سایت ها تهیه است و ریزهکاری هایی برای آنکه بهتر بتوان به بیشترین اطلاعات دست یافت را آموزش میدهد. اگر از موتور های مراکز داده پردازی دیگری استفاده مینمایید حتما قسمت"کمک" و خودآموز سایت را مطالعه نمایید.
یکی از مقالات خوبی که درباره نحوه استفاده از سایت گوگل اسکالر توسط یک بیولوژیست مطرح نگاشته شده نیز میتواند راهگشا باشد.
http://googlescholar.blogspot.in/2014/10/using-google-scholar-in-scholarly.html
در پایان بایستی یادآور شد که این سایت ها و اینترنت تنها یکی از راه ها برای گردآوری اطلاعات هستند و نباید روش های دیگر جمع آوری اطلاعات را فراموش کرد. روش هایی مانند سوال کردن و گفتگو با محققین میتواند بسیار کارگشا باشد.
مقالات مروری[3]
وقتی میخواهید مقالات و کتابهای مربوط به موضوع را پیدا کنید بهتر است از آخرین مقالاتی که در آن زمینه نگاشته شده،آغاز نمایید. یک مقاله مروری اگر در یکی دو سال اخیر چاپ شده باشد و خلاصهای از موقعیت کنونی ، منابعیکه دراین باره نگاشته شده و چالش هایی که محققین در آن رشته با آنها روبرو هستند معرفی نماید میتواند زمان زیادی برای شما صرفهجویی نماید.
بعضی موتور های جستجو همچون پاب مد، این امکان را به کاربر میدهد که جستجو به مقالات مروری محدود شود یا حتی میتوانکلماتی همچون مرور[4] را به کلمات جستجو اضافه نماییم. در عصر دیجیتال بیشتر مجلات در فضای مجازی قابل دسترس است.
مقالات منتشر شده با مجلات ساختار دسترسی آزاد[5] و ساختار آبونمان[6]:
قبل از ظهور اینترنت، مجلات به صورت چاپ شده به مراکز علمی، افراد و کتابخانهها ارسال میگردید و افراد حقیقی و حقوقی هزینه به مجلات آبونمان پرداخت میکردند. این روزها نزدیک به تمام مجلات در اینترنت به صورت آن لاین موجود هستند و بسیاری از پژوهشگران نیز ترچیح میدهند مقالات را در فضای مجازی مطالعه نمایند.
اینترنت باعث شد مدل جدیدی از مجلات به وجود آیند که مجلات با ساختار دسترسی آزاد نام گرفتهاند. این شیوه باعث میگردد نتایج تحقیقات در اختیار طیف گستردهای از مخاطبان قرار گیرد.
بخاطر هزینه کم این شیوه انتشار بسیاری از مجلات خوشنام در کشورهای در حال توسعه به این شیوه تمایل دارند و بسیاری از آنها مجلات خوبی برای چاپ مقاله هستند.
مقالات این مجلات به صورت مجانی در اختیار مخاطبان قرار میگیرد و از ایشان هزینهای طلب نمیکند. هزینههای مجله از نویسندگان مقالات تامین میشود یا سازمان و موسسه ای هزینههای مجله را پوشش میدهد. هر دو شیوه تامین هزینه ها معتبر و مشروع هستند و بسیاری از مجلات با دسترسی آزاد از این دو شیوه استفاده میکنند. بعضی از مجلات هم برای محققین کشورهای در حال توسعه تخفیفات ویژهای در نظر گرفتهاند. بعضی موسسات ایرانی هم هزینه مقالات و یا قسمتی از آن را برای دانشجویان و هیات علمی خود تقبل مینمایند و بهتر است ازایشان در این مورد سوال نمایید.
وقتی لیستی از مقالات از داده های موجود به واسطه جستجوی کلمات کلیدی توسط موتورهای جستجو حاصل گردید، میتوانید بر روی لینک مقاله کلیک نمایید تا به اصل مقاله یا خلاصه مقاله دسترسی یافت .البته به مقالاتیکه سالها قبل چاپ شدهاند امکان دسترسی دیجیتالی وجود ندارد.
وقتی بدون هیج هزینهای میتوان اصل مقاله را در سایت مجله مطالعه کرد یعنی مقاله در مجلهای با ساختار دسترسی آزاد منتشر شده است و یا مقاله مورد نظر به حالت دسترسی آزاد در اینترنت قرار گرفته است .
اگر مقاله در مجلات با ساختار پرداخت آبونمان برای دسترسی به مقاله منتشر شده باشد، میتوان از کتابدار کتابخانه دانشگاه درباره دسترسی اعضا کتابخانه به پایگاه دادههایی که مقاله در آن موجود است سوال نمایید.
بعضی اوقات مقاله توسط نویسنده در سایت شخصی اش یا یک سایت مخصوص به اشترک گذاری مقالات علمی(مانند ریسرچ گیت ) برای استفاده عموم قرار داده شده باشد.
هزینه آبونمان برای دسترسی به مجلات میتواند برای دانشگاهها بسیار زیاد باشد و هزاران مجله علمی برتر دنیا با این شیوه هزینههای خود را پوشش میدهند. بعضی دانشگاهها توانایی پرداخت هزینه آبونمان برای دسترسی محققان و دانشجویان خود به مجلات را دارند ولی در مورد دانشگاهها و مراکز علمی با بودجههای محدود این امر صادق نیست. بعضی اوقات میتوان با معرفینامهای از کتابخانه محل تحصیل از امکانات کتابخانهای دانشگاههایی که آبونمان پایگاههای اطلاعاتی هستند به مدتی محدود استفاده کرد. بعضی کتابخانهها نیز قراردادهایی برای استفاده اعضای خود از امکانات دیگر کتابخانهها دارند که در این باره میتوانید با کتابدار کتابخانه خود مشورت نمایید.
در خارج از کشور تقسیم بندی هایی مانند مجله علمی-پژوهشی، مجله علمی-ترویجی وجود ندارد و تمایز نشریات علمی با مجلات عمومی آن است که مقاله ها پیش از چاپ توسط گروهی از متخصص بررسی و داوری شده و پس از تأیید و اصالحات م چاپ میرسد و بدین ترتیب مقاله چندین بار پیش از چاپ مورد بازبینی علمی قرار میگیرد. این نشریات مجلههای بازبینی دقیق[7] نامیده میشوند.
نحوه مطالعه مقالات یافته شده:
وقتی مقالات مرتبط با پژوهش مشخص گردید، برای صرفهجویی در زمان، بهتراست از یک استراتژی معین برای مطالعه آنها بهره برد. بسیاری از مقالات چاپ شده در مجلات علمی با پاسخ دادن به سوالات زیر در تحقیق شما کنار گذاشته میشوند:
1- سوال های تحقیق و فرضیه در مقاله چیست؟ .
2-آیا روش تحقیق انتخاب شده کامل اجرا شده است و آیا روش تحقیق انتخاب شده به درستی استفاده شده است؟
3-آیا مقاله حاوی اطلاعاتی مربوط به پژوهش مورد نظر شما است؟ اگر جواب مثبت است، کدام قسمت مقاله؟
اگر نمیتوانید برای سوالات زیر پاسخ مناسبی بیابید بهتر است نقطه نظرات خود را بنویسید و با همکلاسها و اساتید مشورت نمایید. بعضی اوقات بهتر است یک مقاله را چند دفعه مطالعه نمایید تا موضوعات مطرح شده را درک نمایید.
کیفیت مقالات:
یکی از مواردی که کیفیت یک مقاله را میتواند مشخص کند، شهرت و خوشنامی مجله ای است که مقاله را منتشر کرده است. معمولا مجلههای مشهور، یک مقاله را در یک فرایند دقیق، بررسی میکنند که به همین دلیل میزان اعتماد محققین به مقاله را بالا میبرد.
تعداد استناد هایی که مقالات دیگر به یک مقاله میکنند نیز نشانه خوبی برای بررسی میزان کیفیت یک مقاله است. در یک پایگاه داده آکادمیک میتوان تعداد دفعاتی که به یک مقاله استناد شده را دانست. بطور مثال مقاله زیر از سایت گوگل اسکالر تعداد استنادها را 60 ذکر کرده است و با کلیک کردن بر قسمت تعداد استناد ها میتوانید منابع دیگری برای تحقیق خود بیابید :
R Gholamreza, S Shahryar, K Abbasali… - Indian Journal of …, 2007 - Medknow
... How to cite this URL: Gholamreza R, Shahryar S, Abbasali K, Hamidreza J, Abdolvahab M,
Khodaberdi K, Danyal R, Nafiseh A. Seroprevalence of ... Jamali, R. and Khonsari, M. and Merat,
S. and Khoshnia, M. and Jafari, E. and Kalhori, AB and Abolghasemi, H. and Amini, S. and ...
Cited by 60 Related articles All 19 versions Cite Save
البته به یاد داشته باشید نباید یک مقاله را با این اعداد قضاوت کرد.زیرا تعداد استناد ها بستگی به حوزه مورد تحقیق دارد که این حوزهها با یک دیگر قابل مقایسه نیستند.
رسیدن به سوال تحقیق:
یک مقاله تحقیقاتی بایستی به یک یا چند سوال تحقیق پاسخ دهد. برای رسیدن به سوال یا سوالات تحقیق ، بایستی در ابتدا، حوزه تحقیق را مشخص کرد. قدم دوم دانستن این که در حوزه تحقیقاتی مورد نظر، چه کارهایی انجام شده است. برای یافتن پاسخی قابل قبول بایستی بررسی گستردهای درمقالات و کتاب های حوزه تحقیق انجام گیرد. در این مرحله قدم سوم شناسایی ناشناختهها در حوزه تحقیق است. ممکن است ناشناختههای بسیاری در یک حوزه خاص وجود داشته باشد. ناشناخته میتواند یک گسستگی دریک حوزه علمی باشد.
قدم چهارم مرحله تصمیمگیری در این باره است که به کدام ناشناختهها در تحقیق خواهیم پرداخت. در مرحله تصمیمگیری بهتر است پاسخی برای این سوالات یافت:
1-چرا پاسخ به این ناشناخته و یا گسستگی بهخصوص مهم است؟ و یافتهها چه سهمی میتواند در پیشرفت آن حوزه دانش داشته باشد؟
2- آیا دانش، بودجه ونیروی انسانی لازم برای تحقیق درباره ناشناخته را در اختیار دارید؟
در پایان بایستی یادآور شد که سوال تحقیق باید روشن ، مشخص و بر پایه پروژه تحقیقاتی باشد.
---------------------------------------------------------------------------
اخلاق در نگارش: اخلاق مساله مهمی در تحقیق است و بایستی تمامی محققین در تحقیقات خود، اخلاق را در نظر داشته باشند.
میتوانید درباره موارد نقض اخلاقی در تحقیق به این لینک ها مراجعه نمایید:
http://jme.bmj.com/content/early/2010/12/23/jme.2010.040923.short
http://www.pnas.org/content/109/42/17028.short
مصادیقی از بیاخلاقی در تحقیق شامل موارد ذیل میباشد:
1- تغییر دادههای آماری: متاسفانه بعضی از محققین و دانشجویان به دلایل مختلف، دادههای تحقیق را تغییر میدهند تا نتایج مورد نیاز خود را از آن استخراج کنند که نتیجه آن تنها میتواند تصمیمگیری های غلط بر پایه این تحقیقات باشد.
2- سرقت ادبی غیر عمد: دانشجویان بعضی اوقات برای جواب دادن به سوالات تحقیق پاراگرافهایی از یک مقاله یا کتاب را کپی میکنند یا محقق از یافتههای خود که در مقالات قبلیاش منتشر شده بدون ذکر منبع استفاده نماید.
3- سرقت ادبی عمدی: وقتی افراد با دانستن آنکه میدانند دست به سرقت ادبی زدهاند، یافتههای دیگران را به نام خود منتشر میکنند.
4-مناقشه در منافع: بعضی اوقات داور مقاله به این مساله پی میبرد که یکی ازنزدیکانش مقاله را نوشته است و این مساله را اعلام نمیکند. یا یک محقق از موسسهای تامین مالی میشود که بایستی محصولات آن موسسه توسط او مورد نقد قرار گیرند. بعضی اوقات نمیتوان مناقشه در منافع را پیشبینی کرد ولی در هر زمان که محقق پی به این مساله ببرد، رفتار اخلاقی آن است این مساله اعلام شود و فرد مورد نظر از پروسه کنارهگیری نماید. در این مورد برای اطلاعات بیشترمیتوانید به لینک زیر مراجعه نمایید:
3-جعل دادههای آماری: وقتی محقق بدون آنکه آزمایشی را انجام داده باشد، نتایج آزمایش را جعل مینماید.
6- انتشار مجدد: وقتی محقق مقالهای که قبلا انتشار یافته را با تغییرات کوچکی برای چاپ در مجلات دیگر ارسال میکند. انتشار مجدد شامل ارسال هم زمان یک مقاله به دو یا چند مجله نیز میشود. در مورد مقالاتی که درسایت یا بولتن سمینار ها یا کنفرانسها منتشرمیشود ، میتوان با ذکر این مساله که مقاله در سمینار ایکس منتشر شده است برای مجله ای دیگر ارسال کرد. دلایلی که نویسنده میخواهد مقاله را انتشار مجدد نماید نیز بایستی روشن باشد(بطور مثال، به دلیل عدم دسترسی طیف گستردهای از محققین به مقاله). بهتر است مقاله سمینار برای ارسال به مجله بازنویسی نیز گردد.
تفاوت رد شدن[8]مقاله با استرداد مقاله[9]:
به یاد داشته باشید اگر یک مقاله رد شود، امکان انتشار آن در مجلات دیگر وجود دارد. ولی اگر یک مجله پس از انتشار یک مقاله متوجه شود مقاله ارسالی موارد اخلاقی را رعایت نکرده است تبعات بسیاری برای شغل و شهرت نویسنده مقاله دارد و مقاله به نویسنده استرداد میشود. بعضی از محققین بر این باورند که میتوانند قوانین اخلاقی را زیر پا بگذارند بدون آنکه کسی متوجه شود ولی به یاد داشته باشید نرمافزار هایی برای پیگیری سرقت ادبی ساخته شدهاند که قدرت بالایی در یافتن این موارد دارند و این جستجو محدود به یک زبان خاص نیست. یعنی اگر یک محقق مقاله فرد دیگری به زبان فارسی را به زبان انگلیسی ترجمه نماید و به نام خود منتشر کند، نرم افزار هایی هستند که این سرقت را آشکار کنند.
اخلاقی نوشتن:
اولین قدم برای رعایت اخلاق در نگارش، ذکرتمامی منابع و مآخذ در مقاله یا کتاب است. پس به یاد داشته باشید از ابتدا در مطالعه متون مربوط به تحقیق خود، هر چیزی مییابید را با ذکر منبع ضبط نمایید. منابع بایستی در دوقسمت در مقاله ذکر گردند:1- داخل متن 2- در قسمت منابع که در پایان متن قرار میگیرد. آماده و مرتب کردن منابع میتواند کاری وقتگیر باشد. برای آسان شدن این قسمت از کار، نرمافزارهایی مانند زوترو[10]و مندلی[11]طراحی شده اند که هر دوی این نرمافزارها مجانی هستند. با نرمافزارهای این چنینی میتوانید در کسری از دقیقه، استناد ها و ارجاعات را به قالب های مختلف مجلات تغییر دهید.
خود-سرقت ادبی[12]:
به طور معمول سرقت ادبی به عنوان سرقت متن از دیگران معنا میشود. اما خود-سرقت ادبی نیز وجود دارد. به این معنا که نویسنده از مقالات خود که منتشر شده کپی برداری نموده و در مقالات جدید بدون ذکر منبع استفاده میکند. بعضی محققین بر این باورند که این رفتار سرقت ادبی نیست اما به دلیل آنکه نویسنده تلاش در فریب خواننده مقاله دارد این رفتار غیر اخلاقی محسوب میشود.
میتوان در صورتیکه مقاله جدید هم راستای مقالههای قبلی باشد چند جملهای از مقالات قبلی خود با ذکر منبع استفاده نمایید . به طور مثال اگر روش تحقیق مقاله جدید و مقاله قبلی یکی باشد با ذکر منبع میتوان از قسمتی از روش تحقیق قبلی استقاده نمایید.
نرمافزار های آزمایش سرقت ادبی:
بازار تقاضا برای این نرمافزار ها در میان ویراستاران و نویسندگان بالاست. برنامه هایی تحت وب نیز برای این منظور وجود دارد که یکی از آنها در این سایت قابل دسترسی است:
http://www.ithenticate.com/
این برنامهها مجانی نیستند و بسیاری از مجلات معتبر از این برنامه ها استفاده میکنند. البته برنامههای ارزانتر و حتی بدون هزینه وجود دارند اما قابلیت نرمافزارهای گران را ندارند.
توصیه میشود قبل از ارائه مقاله خود به مجلات از نرمافزار های آزمایش سرقت ادبی بهره جویید.
منابعی درباره سرقت ادبی:
برای اطلاعات بیشتر درباره سرقت ادبی میتوانید به این لینکها مراجعه نمایید:
https://www.indiana.edu/~academy/firstPrinciples/choice.html
file:///C:/Users/8/AppData/Local/Temp/Rar$EXa0.103/plagiarism.pdf
------------------------------------------------------------------------------
مجلات جعلی:[13]
مجلاتی وجود دارد که تنها به فکر کلاهبرداری از نویسندگان هستند. این مجلات اهمیتی برای کیفیت پژوهش قائل نیستند و به دنبال نویسندگان نا امیدی هستند که حاضر هستند مبالغ چشمگیری برای انتشار مقالات خود هزینه کنند. برای شناسایی این مجلات فریبکار به موارد ذیل توجه نماییدو اگر یکی از این موارد مشاهده شد، بایستی به واقعی بودن این مجلات مشکوک گردید:
1-نام مجله بیش ازحد عمومی است و موضوعات متفاوتی را پوشش میدهد.
2- کارمندان و یا ویراشگر مجله، ایمیل هایی به مردم میفرستند و از آنها دعوت میکنند تا مقالات خود را در مجله ایشان انتشار دهند.
3- در وب سایت مجله ادعاهای بزرگ و عجیبی به جای حقایق قابل اثبات وجود داشته باشد و یا معیارهای دروغ و غیر قابل اثبات در مجله منتشر شده باشد.
4-مقالاتی که در شماره های قبلی مجله انتشار یافته سازماندهی ضعیفی دارد و پر از اشتباه است.
5- اشتباهات آشکاری در محتوا، زبان و یا شیوه چیدمان مقالات و یا در ایمیل ها وجود داشته باشد.
در وب سایت وزارت علوم لیستی از مجلات نامعتبر موجود است که میتواند به محققین در شناسایی مجلات نامعتبر کمک نماید:
http://www.msrt.ir/Fa/rppc/pages/Files/InvalidForeignPublications.aspx
البته با جستجو در اینترنت میتوانید تعداد بیشتری از این مجلات را بیابید که یکی از معتبرترین پایگاههای اطلاعاتی در این مورد وب سایت و وبلاگی متعلق به یک کتابدار به اسم جفری بیل[14]است:
این لیست به روز رسانی میشود. زیرا مجلات، کنفرانس ها و انتشارات جعلی به سرعت تولید میشوند و شناسایی آنها زمانبر است.
در بسیاری مواقع موفقیت محققین و دانشجویان در قبولی مصاحبه دکترا یا ارتقای شغلی وابسته به انتشار مقاله است و ممکن است وسوسه انتشار مقاله در این مجلات آن قدر قوی باشد که محققین و دانشجویان به سمت این اشتباه متمایل شوند. در محیط کتابخانه های دانشگاهی و کتابخانه ملی هم کسانی به دنبال محققین و دانشجویان سادهلوح هستند تا با گرفتن مبلغی، مقاله ای پر از اشتباه را در یکی از این مجلات جعلی(که در لیست مقالات نامعتبر وزارت علوم ذکر نشده است) منتشر نمایند. اما بدون توجه به شرایطی که در آن گرفتار شدهاید، به یاد داشته باشید دانشگاههای کشور بیشتر از گذشته درباره مجلات جعلی آگاهی کسب کردهاند و اگر هیات علمی و یا دانشجویان ایشان در این مجلات جعلی مقاله منتشر نمایند ممکن است عواقب بدی برای آینده شغلی و تحصیلی فرد خاطی در نظر گرفته شود. اشاره به انتشار مقاله در مجلات نامعتبر در رزومه نیز میتواند به رد شدن درخواست متقاضی استخدام منجر گردد. ولی مهم ترین اتفاق در این وضعیت از دست رفتن اعتبار علمی محقق است.
ولی امکان دارد یک محقق بدون آنکه بداند در مجلات جعلی و نامعتبر، مقالهای منتشر نماید. در صورتیکه محقق به این مساله پی ببرد، بایستی آن مقاله را از رزومه خود خارج نماید و در نامه یا ایمیلی از سردبیر آن مجله بخواهد که مقاله از مجله و وب سایت مجله خارج شود( البته ااحتمال آن که مدیریت مجله نامعتبر به درخواست محقق عمل نماید خیلی کم است). قدم بعدی، اعلام مساله چاپ مقاله به مقامات مرکزی که محقق به آن وابستگی دارد، میباشد.
انتخاب مجلات مناسب برای انتشار مقاله:
انتخاب یک مجله مناسب، بستگی به متغیرهای متفاوتی دارد. در این قسمت دو متغیر که از بقیه متغیرها از اهمیت بیشتری برخوردار است را بررسی مینماییم:
1-عامل تاثیر[15]: یکی از معیار ها برای ارزیابی مجلهها عامل تاثیر آن است و هدف این است که میزان و شاخصی برای سنجش اهمیت مجلات مشخص کند. این سنجش هر ساله توسط شرکت تامسون رویترز[16] برای مجلات نمایه شده محاسبه میشود.عامل تاثیر یک مجله وابسته به تعداد استناد به مقالات در یک بازه زمانی دو تا پنج ساله است و اگر مقالات یک مجله به عنوان منبع در مقالات دیگر استفاده میشوند عامل تاثیر را بالا میبرند. عامل تاثیر برخی مجلات در لینک های زیر قابل دسترسی است:
http://www.sciencegateway.org/rank/index.html
http://sciencewatch.com/
مجلاتی نیز وجود دارند که در بعضی زمینه ای علمی میان رشته ای یا خیلی تخصصی، مطرح هستند ولی عامل تاثیر ندارند یا عدد عامل تاثیر آنها پایین است. بسیاری از مجلات تازه تاسیس نیز عامل تاثیر ندارند زیرا بازه زمانی مورد نیاز برای محاسبه عامل تاثیر را ندارند.
ضریب تاثیرگذاری استاندارد مفیدی برای شناسایی مجلات تاثیرگذار است، اما نباید تنها معیار برای انتخاب مجله برای ارائه مقاله، ضریب تاثیرگذاری باشد. بعضی مجلات جعلی نیز ممکن است از معیارهای جعلی برای فریب دادن محققین استفاده کنند.
2- شناسایی مخاطب مجلات:یکی از شیوههایی که میتواند در انتخاب یک مجله برای ارایه مقاله مفید باشد، شناسایی مخاطب مجله است. برای رسیدن به یک پاسخ قابل قبول بهتر است بدانیم یک مجله را چه طیفی از محققین مطالعه میکنند و خوانندگان مقالات بدنبال چه هستند. مخاطبین در برخی زمینههای پژوهشی، به خصوص علوم نظری، طیفی جهانی دارند و برخی تحقیقات به شدت وابسته به یک منطقه جغرافیایی است که فقط مقالات مربوط به آن منطقه در این مجلات انتشار مییابند. بسیاری از مجلات در کشورهای در حال توسعه انتشار مییابند ولی به واسطه اینترنت، این مقالات بهطور بالقوه میتواند مخاطب بینالمللی داشته باشد.
اورکید:[17]
امکان دارد نام افراد، منحصر به فرد نباشد و در یک شاخه علمی، کسانی با نام و نام خانوادگی یکسان وجود داشته باشند. بخاطر آنکه مقالات و کتاب های این افراد با یکدیگر اشتباه نشود و تشخیص محققان تنها از طریق نام ایشان نباشد، نویسندگان و پژوهشگران میتوانند یک شناسه منحصر به فرد برای خود داشته باشند. این شناسه را میتوان از سایت اورکید تهیه نمود:
http://orcid.org
هر کس میتواند یک حساب کاربری در وب سایت شناسه آزاد پژوهشگران و نویسندگان ایجاد نماید و یک کد 16 رقمی منحصر به فرد دریافت نماید. این حساب کاربری قابل ویرایش است و میتوان لیستی از مقالات و تالیفات خود را در صفحه اورکید خود قرار دهید.
بعضی از مجلات نیز شماره اورکید شما را در زمان ارائه مقاله طلب میکنند.

نوشته دکتر شهریار خونساری
[1] -google Scholar
[2]-Pubmed
[3]-Review Article
[4] -Review
[5]- Open Access
[6]-Subscription Model
[7] - -Peer Reviewed Journal.
[8]- Reject
[9]-Retract
[10] - Zotero
[11] -Mendeley
[13] -PREDATORY JOURNALS
[14]Jeffrey Beall
[15] -Impact Factor
[16] - Thomson Reuters
[17] ORCID