ویرگول
ورودثبت نام
دکتر شهریار خونساری
دکتر شهریار خونساریعکسها و نوشته های من، در بی حوصلگی هایم با شما زندگی کرده ام. مؤلف، پژوهشگر ، دکتری پژوهش هنر‌، کارشناس‌ارشد پژوهش هنر، ارتباطات برای توسعه و عکاسی.
دکتر شهریار خونساری
دکتر شهریار خونساری
خواندن ۲۲ دقیقه·۶ سال پیش

راهنمای مقدماتی تحقیق درکتابخانه

نوشته دکتر شهریار خونساری



بیشتر اوقات، یک پروژه تحقیقاتی با یک ایده آغاز می­شود. اما فاصله میان یک ایده تا رسیدن به پاسخی قابل قبول برای سوال تحقیق بسیار طولانی است.

یک تحقیق خوب بایستی بر تحقیقات قبلی پژوهشگران در آن زمینه پایه گذاری شود. یعنی تحقیق در یک فضای ایزوله قابل انجام نیست. تنها با مطالعه پیشینه تحقیق می­توان درباره نقاط کور و بی­پاسخ موضوع اطلاعات کسب کرد. در غیر این صورت امکان دارد پژوهشگر مساله ای که قبل از او دیگران آن را حل کرده­اند را دوباره حل نماید که مسلم است هیچ مجله علمی پژوهشی معتبری علاقه­ای به چاپ آن نخواهد داشت.( تکرار عامدانه یک تحقیق برای آزمایش صحت و سقم یافته­های تحقیق اشکالی ندارد.)

بنابراین اولین قدم در یک پژوهش، یافتن و مطالعه مقالات چاپ شده مرتبط با موضوع برای دانستن آنچه تا به حال انجام شده، است. این مرحله، قدم مقدماتی مهمی در تحقیق است که به آن مطالعه" پیشینه تحقیق " میگویند.

یافتن مقالات مرتبط:

1-منابع اطلاعاتی آکادمیک: در فضای مجازی، بعضی منابع اطلاعاتی به صورت مجانی در اختیار کاربران قرار دارد. سایت گوگل اسکالر معروف ترین آن­هاست.

(http://scholar.google.com)

گوگل اسکالر، اطلاعات گسترده­ای در موضوعات متنوعی از مجلات علمی جهان را ایندکس کرده است که در آن به راحتی با موتور جستجوگر گوگل می­توان این اطلاعات را بازیافت.

پاب مد" نیز یکی دیگر از سایت های مشهور در این رابطه است که اطلاعات در مورد سلامت و پزشکی را در خود جای داده است.

(http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed)

اولین انتخاب محققین علوم پزشکی در یافتن اطلاعات، استفاده از این وب سایت است.

مراکز اطلاعاتی دیگری هم وجود دارند که بایستی آبونمان آن­ها شد و حق عضویت پرداخت نمود.سایت هایی مانند اسکوپوس از این دست سایت ها هستند.

لیست کاملی از این پایگاه داده­ های آکادمیک در این تارنما قابل دسترسی است:

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_academic_databases_and_search_engines

بایستی با کتابدارکتابخانه دانشگاه خود صحبت نمایید تا ببیند کدام یک ازاین سایت های پایگاه داده­ نیازمند آبونمان در دسترس شماست. اگر نه، سایت های گوگل اسکالر، پاب مد و دیگر سایت­های مشابه مقدار متنابهی اطلاعات در اختیار شما قرار خواهند داد.

برای یافتن بیشترین کتاب ­ها و مقالات مرتبط، بایستی بیشتر از یک جستجوی ساده با لغات اصلی عمل نمایید. موتور های جستجوی سایت های اطلاعاتی، بسیاری از امکانات متنوع را در بالا بردن ضریب موفقیت در پیدا کردن اطلاعات در اختیار کاربران قرار می­دهند. پس خود­آموزهای این وب سایت ها را مطالعه نمایید.

برای مثال، فایل آموزش نحوه استفاده از سایت گوگل اسکالر[1] در سایت زیر قابل مطالعه است:

http://scholar.google.com/intl/en/scholar/help.html

برای سایت پاب مد[2]نیز خودآموزی در تارنمای زیر وجود دارد:

http://www.nlm.nih.gov/bsd/disted/pubmedtutorial/cover.html

هر دوی این خودآموز ها توسط پشیبانی این وب سایت ها تهیه است و ریزه­کاری هایی برای آن­که بهتر بتوان به بیشترین اطلاعات دست یافت را آموزش می­دهد. اگر از موتور های مراکز داده پردازی دیگری استفاده می­نمایید حتما قسمت"کمک" و خود­آموز سایت را مطالعه نمایید.

یکی از مقالات خوبی که درباره نحوه استفاده از سایت گوگل اسکالر توسط یک بیولوژیست مطرح نگاشته شده نیز می­تواند راهگشا باشد.

http://googlescholar.blogspot.in/2014/10/using-google-scholar-in-scholarly.html

در پایان بایستی یادآور شد که این سایت ها و اینترنت تنها یکی از راه ها برای گردآوری اطلاعات هستند و نباید روش های دیگر جمع آوری اطلاعات را فراموش کرد. روش هایی مانند سوال کردن و گفتگو با محققین می­تواند بسیار کارگشا باشد.

مقالات مروری[3]

وقتی می­خواهید مقالات و کتاب­های مربوط به موضوع را پیدا کنید بهتر است از آخرین مقالاتی که در آن زمینه نگاشته شده،آغاز نمایید. یک مقاله مروری اگر در یکی دو سال اخیر چاپ شده باشد و خلاصه­ای از موقعیت کنونی ، منابعی­که دراین باره نگاشته شده و چالش هایی که محققین در آن رشته با آن­ها روبرو هستند معرفی نماید می­تواند زمان زیادی برای شما صرفه­جویی نماید.

بعضی موتور های جستجو همچون پاب مد، این امکان را به کاربر می­دهد که جستجو به مقالات مروری محدود شود یا حتی می­توانکلماتی هم­چون مرور[4] را به کلمات جستجو اضافه نماییم. در عصر دیجیتال بیشتر مجلات در فضای مجازی قابل دسترس است.

مقالات منتشر شده با مجلات ساختار دسترسی آزاد[5] و ساختار آبونمان[6]:

قبل از ظهور اینترنت، مجلات به صورت چاپ شده به مراکز علمی، افراد و کتابخانه­ها ارسال می­گردید و افراد حقیقی و حقوقی هزینه به مجلات آبونمان پرداخت می­کردند. این روز­ها نزدیک به تمام مجلات در اینترنت به صورت آن لاین موجود هستند و بسیاری از پژوهش­گران نیز ترچیح می­دهند مقالات را در فضای مجازی مطالعه نمایند.

اینترنت باعث شد مدل جدیدی از مجلات به وجود آیند که مجلات با ساختار دسترسی آزاد نام گرفته­اند. این شیوه باعث می­گردد نتایج تحقیقات در اختیار طیف گسترده­ای از مخاطبان قرار گیرد.

بخاطر هزینه کم این شیوه انتشار بسیاری از مجلات خوش­نام در کشور­های در حال توسعه به این شیوه تمایل دارند و بسیاری از آن­ها مجلات خوبی برای چاپ مقاله هستند.

مقالات این مجلات به صورت مجانی در اختیار مخاطبان قرار می­گیرد و از ایشان هزینه­ای طلب نمی­کند. هزینه­های مجله از نویسندگان مقالات تامین می­شود یا سازمان و موسسه ای هزینه­های مجله را پوشش می­دهد. هر دو شیوه تامین هزینه ها معتبر و مشروع هستند و بسیاری از مجلات با دسترسی آزاد از این دو شیوه استفاده می­کنند. بعضی از مجلات هم برای محققین کشورهای در حال توسعه تخفیفات ویژه­ای در نظر گرفته­اند. بعضی موسسات ایرانی هم هزینه مقالات و یا قسمتی از آن را برای دانشجویان و هیات علمی خود تقبل می­نمایند و بهتر است ازایشان در این مورد سوال نمایید.

وقتی لیستی از مقالات از داده های موجود به واسطه جستجوی کلمات کلیدی توسط موتورهای جستجو حاصل گردید، می­توانید بر روی لینک مقاله کلیک نمایید تا به اصل مقاله یا خلاصه مقاله دسترسی یافت .البته به مقالاتی­که سال­ها قبل چاپ شده­اند امکان دسترسی دیجیتالی وجود ندارد.

وقتی بدون هیج هزینه­ای میتوان اصل مقاله را در سایت مجله مطالعه کرد یعنی مقاله در مجله­ای با ساختار دسترسی آزاد منتشر شده است و یا مقاله مورد نظر به حالت دسترسی آزاد در اینترنت قرار گرفته است .

اگر مقاله در مجلات با ساختار پرداخت آبونمان برای دسترسی به مقاله منتشر شده باشد، می­توان از کتابدار کتابخانه دانشگاه درباره دسترسی اعضا کتابخانه به پایگاه داده­هایی که مقاله در آن موجود است سوال نمایید.

بعضی اوقات مقاله توسط نویسنده در سایت شخصی اش یا یک سایت مخصوص به اشترک گذاری مقالات علمی(مانند ریسرچ گیت ) برای استفاده عموم قرار داده شده باشد.

هزینه آبونمان برای دسترسی به مجلات می­تواند برای دانشگاه­ها بسیار زیاد باشد و هزاران مجله علمی برتر دنیا با این شیوه هزینه­های خود را پوشش می­دهند. بعضی دانشگاه­ها توانایی پرداخت هزینه آبونمان برای دسترسی محققان و دانشجویان خود به مجلات را دارند ولی در مورد دانشگاه­ها و مراکز علمی با بودجه­های محدود این امر صادق نیست. بعضی اوقات می­توان با معرفی­نامه­ای از کتابخانه محل تحصیل از امکانات کتابخانه­ای دانشگاه­هایی که آبونمان پایگاه­های اطلاعاتی هستند به مدتی محدود استفاده کرد. بعضی کتابخانه­ها نیز قراردادهایی برای استفاده اعضای خود از امکانات دیگر کتابخانه­ها دارند که در این باره می­توانید با کتابدار کتابخانه خود مشورت نمایید.

در خارج از کشور تقسیم بندی ­هایی مانند مجله علمی-پژوهشی، مجله علمی-ترویجی وجود ندارد و تمایز نشریات علمی با مجلات عمومی آن است که مقاله ها پیش از چاپ توسط گروهی از متخصص بررسی و داوری شده و پس از تأیید و اصالحات م چاپ می­رسد و بدین ترتیب مقاله چندین بار پیش از چاپ مورد بازبینی علمی قرار میگیرد. این نشریات مجله­های بازبینی دقیق[7] نامیده می­شوند.

نحوه مطالعه مقالات یافته شده:

وقتی مقالات مرتبط با پژوهش مشخص گردید، برای صرفه­جویی در زمان، بهتراست از یک استراتژی معین برای مطالعه آن­ها بهره برد. بسیاری از مقالات چاپ شده در مجلات علمی با پاسخ دادن به سوالات زیر در تحقیق شما کنار گذاشته می­شوند:

1- سوال های تحقیق و فرضیه در مقاله چیست؟ .

2-آیا روش تحقیق انتخاب شده کامل اجرا شده است و آیا روش تحقیق انتخاب شده به درستی استفاده شده است؟

3-آیا مقاله حاوی اطلاعاتی مربوط به پژوهش مورد نظر شما است؟ اگر جواب مثبت است، کدام قسمت مقاله؟

اگر نمی­توانید برای سوالات زیر پاسخ مناسبی بیابید بهتر است نقطه نظرات خود را بنویسید و با هم­کلاس­ها و اساتید مشورت نمایید. بعضی اوقات بهتر است یک مقاله را چند دفعه مطالعه نمایید تا موضوعات مطرح شده را درک نمایید.

کیفیت مقالات:

یکی از مواردی که کیفیت یک مقاله را می­تواند مشخص کند، شهرت و خوش­نامی مجله ای است که مقاله را منتشر کرده است. معمولا مجله­های مشهور، یک مقاله را در یک فرایند دقیق، بررسی می­کنند که به همین دلیل میزان اعتماد محققین به مقاله را بالا می­برد.

تعداد استناد هایی که مقالات دیگر به یک مقاله می­کنند نیز نشانه خوبی برای بررسی میزان کیفیت یک مقاله است. در یک پایگاه داده آکادمیک می­توان تعداد دفعاتی که به یک مقاله استناد شده را دانست. بطور مثال مقاله زیر از سایت گوگل اسکالر تعداد استنادها را 60 ذکر کرده است و با کلیک کردن بر قسمت تعداد استناد ها می­توانید منابع دیگری برای تحقیق خود بیابید :

[HTML] Seroprevalence of hepatitis B virus and its co-infection with hepatitis D virus and hepatitis C virus in Iranian adult population

R Gholamreza, S Shahryar, K Abbasali… - Indian Journal of …, 2007 - Medknow

... How to cite this URL: Gholamreza R, Shahryar S, Abbasali K, Hamidreza J, Abdolvahab M,
Khodaberdi K, Danyal R, Nafiseh A. Seroprevalence of ... Jamali, R. and Khonsari, M. and Merat,
S. and Khoshnia, M. and Jafari, E. and Kalhori, AB and Abolghasemi, H. and Amini, S. and ...

Cited by 60 Related articles All 19 versions Cite Save

البته به یاد داشته باشید نباید یک مقاله را با این اعداد قضاوت کرد.زیرا تعداد استناد ها بستگی به حوزه مورد تحقیق دارد که این حوزه­ها با یک ­دیگر قابل مقایسه نیستند.

رسیدن به سوال تحقیق:

یک مقاله تحقیقاتی بایستی به یک یا چند سوال تحقیق پاسخ دهد. برای رسیدن به سوال یا سوالات تحقیق ، بایستی در ابتدا، حوزه تحقیق را مشخص کرد. قدم دوم دانستن این که در حوزه تحقیقاتی مورد نظر، چه کار­هایی انجام شده است. برای یافتن پاسخی قابل قبول بایستی بررسی گسترده­ای درمقالات و کتاب های حوزه تحقیق انجام گیرد. در این مرحله قدم سوم شناسایی ناشناخته­ها در حوزه تحقیق است. ممکن است ناشناخته­های بسیاری در یک حوزه خاص وجود داشته باشد. ناشناخته می­تواند یک گسستگی دریک حوزه علمی باشد.

قدم چهارم مرحله تصمیم­گیری در این باره است که به کدام ناشناخته­ها در تحقیق خواهیم پرداخت. در مرحله تصمیم­گیری بهتر است پاسخی برای این سوالات یافت:

1-چرا پاسخ به این ناشناخته و یا گسستگی به­خصوص مهم است؟ و یافته­ها چه سهمی می­تواند در پیشرفت آن حوزه دانش داشته باشد؟

2- آیا دانش، بودجه ونیروی انسانی لازم برای تحقیق درباره ناشناخته را در اختیار دارید؟

در پایان بایستی یادآور شد که سوال تحقیق باید روشن ، مشخص و بر پایه پروژه تحقیقاتی باشد.

---------------------------------------------------------------------------

اخلاق در نگارش: اخلاق مساله مهمی در تحقیق است و بایستی تمامی محققین در تحقیقات خود، اخلاق را در نظر داشته باشند.

می­توانید درباره موارد نقض اخلاقی در تحقیق به این لینک ها مراجعه نمایید:

http://jme.bmj.com/content/early/2010/12/23/jme.2010.040923.short

http://www.pnas.org/content/109/42/17028.short

مصادیقی از بی­اخلاقی در تحقیق شامل موارد ذیل می­باشد:

1- تغییر داده­های آماری: متاسفانه بعضی از محققین و دانشجویان به دلایل مختلف، داده­های تحقیق را تغییر می­دهند تا نتایج مورد نیاز خود را از آن استخراج کنند که نتیجه آن تنها می­تواند تصمیم­گیری های غلط بر پایه این تحقیقات باشد.

2- سرقت ادبی غیر عمد: دانشجویان بعضی اوقات برای جواب دادن به سوالات تحقیق پاراگراف­هایی از یک مقاله یا کتاب را کپی می­کنند یا محقق از یافته­های خود که در مقالات قبلی­اش منتشر شده بدون ذکر منبع استفاده نماید.

3- سرقت ادبی عمدی: وقتی افراد با دانستن آن­که می­دانند دست به سرقت ادبی زده­اند، یافته­های دیگران را به نام خود منتشر می­کنند.

4-مناقشه در منافع: بعضی اوقات داور مقاله به این مساله پی می­برد که یکی ازنزدیکانش مقاله را نوشته است و این مساله را اعلام نمی­کند. یا یک محقق از موسسه­ای تامین مالی می­شود که بایستی محصولات آن موسسه توسط او مورد نقد قرار گیرند. بعضی اوقات نمی­توان مناقشه در منافع را پیش­بینی کرد ولی در هر زمان که محقق پی به این مساله ببرد، رفتار اخلاقی آن است این مساله اعلام شود و فرد مورد نظر از پروسه کناره­­گیری نماید. در این مورد برای اطلاعات بیشترمی­توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

http://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/author-responsibilities--conflicts-of-interest.html

3-جعل داده­های آماری: وقتی محقق بدون آن­که آزمایشی را انجام داده باشد، نتایج آزمایش را جعل می­نماید.

6- انتشار مجدد: وقتی محقق مقاله­ای که قبلا انتشار یافته را با تغییرات کوچکی برای چاپ در مجلات دیگر ارسال می­کند. انتشار مجدد شامل ارسال هم زمان یک مقاله به دو یا چند مجله نیز می­شود. در مورد مقالاتی که درسایت یا بولتن سمینار ها یا کنفرانس­ها منتشرمیشود ­، می­توان با ذکر این مساله که مقاله در سمینار ایکس منتشر شده است برای مجله ای دیگر ارسال کرد. دلایلی که نویسنده می­خواهد مقاله را انتشار مجدد نماید نیز بایستی روشن باشد(بطور مثال، به دلیل عدم دسترسی طیف گسترده­ای از محققین به مقاله). بهتر است مقاله سمینار برای ارسال به مجله بازنویسی نیز گردد.

تفاوت رد شدن[8]مقاله با استرداد مقاله[9]:

به یاد داشته باشید اگر یک مقاله رد شود، امکان انتشار آن در مجلات دیگر وجود دارد. ولی اگر یک مجله پس از انتشار یک مقاله متوجه شود مقاله ارسالی موارد اخلاقی را رعایت نکرده است تبعات بسیاری برای شغل و شهرت نویسنده مقاله دارد و مقاله به نویسنده استرداد می­شود. بعضی از محققین بر این باورند که می­توانند قوانین اخلاقی را زیر پا بگذارند بدون آن­که کسی متوجه شود ولی به یاد داشته باشید نرم­افزار هایی برای پی­گیری سرقت ادبی ساخته شده­اند که قدرت بالایی در یافتن این موارد دارند و این جستجو محدود به یک زبان خاص نیست. یعنی اگر یک محقق مقاله­ فرد دیگری به زبان فارسی را به زبان انگلیسی ترجمه نماید و به نام خود منتشر کند، نرم افزار هایی هستند که این سرقت را آشکار کنند.

اخلاقی نوشتن:

اولین قدم برای رعایت اخلاق در نگارش، ذکرتمامی منابع و مآخذ در مقاله یا کتاب است. پس به یاد داشته باشید از ابتدا در مطالعه متون مربوط به تحقیق خود، هر چیزی می­یابید را با ذکر منبع ضبط نمایید. منابع بایستی در دوقسمت در مقاله ذکر گردند:1- داخل متن 2- در قسمت منابع که در پایان متن قرار می­گیرد. آماده و مرتب کردن منابع می­تواند کاری وقت­گیر باشد. برای آسان شدن این قسمت از کار، نرم­افزار­هایی مانند زوترو[10]و مندلی[11]طراحی شده اند که هر دوی این نرم­افزارها مجانی هستند. با نرم­افزارهای این چنینی می­توانید در کسری از دقیقه، استناد ها و ارجاعات را به قالب های مختلف مجلات تغییر دهید.

خود-سرقت ادبی[12]:

به طور معمول سرقت ادبی به عنوان سرقت متن از دیگران معنا می­شود. اما خود-سرقت ادبی نیز وجود دارد. به این معنا که نویسنده از مقالات خود که منتشر شده کپی برداری نموده و در مقالات جدید بدون ذکر منبع استفاده می­کند. بعضی محققین بر این باورند که این رفتار سرقت ادبی نیست اما به دلیل آن­که نویسنده تلاش در فریب خواننده مقاله دارد این رفتار غیر اخلاقی محسوب می­شود.

می­توان در صورتی­که مقاله جدید هم راستای مقاله­های قبلی باشد چند جمله­ای از مقالات قبلی خود با ذکر منبع استفاده نمایید . به طور مثال اگر روش تحقیق مقاله جدید و مقاله قبلی یکی باشد با ذکر منبع می­توان از قسمتی از روش تحقیق قبلی استقاده نمایید.

نرم­افزار های آزمایش سرقت ادبی:

بازار تقاضا برای این نرم­افزار ها در میان ویراستاران و نویسندگان بالاست. برنامه هایی تحت وب نیز برای این منظور وجود دارد که یکی از آن­ها در این سایت قابل دسترسی است:

http://www.ithenticate.com/

این برنامه­ها مجانی نیستند و بسیاری از مجلات معتبر از این برنامه ها استفاده می­کنند. البته برنامه­های ارزان­تر و حتی بدون هزینه وجود دارند اما قابلیت نرم­افزار­های گران را ندارند.

توصیه می­شود قبل از ارائه مقاله خود به مجلات از نرم­افزار های آزمایش سرقت ادبی بهره جویید.

منابعی درباره سرقت ادبی:

برای اطلاعات بیشتر درباره سرقت ادبی می­توانید به این لینک­ها مراجعه نمایید:

https://www.indiana.edu/~academy/firstPrinciples/choice.html

file:///C:/Users/8/AppData/Local/Temp/Rar$EXa0.103/plagiarism.pdf

------------------------------------------------------------------------------

مجلات جعلی:[13]

مجلاتی وجود دارد که تنها به فکر کلاهبرداری از نویسندگان هستند. این مجلات اهمیتی برای کیفیت پژوهش قائل نیستند و به دنبال نویسندگان نا امیدی هستند که حاضر هستند مبالغ چشمگیری برای انتشار مقالات خود هزینه کنند. برای شناسایی این مجلات فریب­کار به موارد ذیل توجه نماییدو اگر یکی از این موارد مشاهده شد، بایستی به واقعی بودن این مجلات مشکوک گردید:

1-نام مجله بیش ازحد عمومی است و موضوعات متفاوتی را پوشش می­دهد.

2- کارمندان و یا ویراش­گر مجله، ایمیل هایی به مردم می­فرستند و از آن­ها دعوت می­کنند تا مقالات خود را در مجله ایشان انتشار دهند.

3- در وب سایت مجله ادعاهای بزرگ و عجیبی به جای حقایق قابل اثبات وجود داشته باشد و یا معیار­های دروغ و غیر قابل اثبات در مجله منتشر شده باشد.

4-مقالاتی که در شماره­ های قبلی مجله انتشار یافته سازمان­دهی ضعیفی دارد و پر از اشتباه است.

5- اشتباهات آشکاری در محتوا، زبان و یا شیوه چیدمان مقالات و یا در ایمیل ها وجود داشته باشد.

در وب سایت وزارت علوم لیستی از مجلات نامعتبر موجود است که می­تواند به محققین در شناسایی مجلات نا­معتبر کمک نماید:­

http://www.msrt.ir/Fa/rppc/pages/Files/InvalidForeignPublications.aspx

البته با جستجو در اینترنت می­توانید تعداد بیشتری از این مجلات را بیابید که یکی از معتبر­ترین پایگاه­های اطلاعاتی در این مورد وب سایت و وبلاگی متعلق به یک کتابدار به اسم جفری بیل[14]است:

: http://scholarlyoa.com/

این لیست به روز رسانی می­شود. زیرا مجلات، کنفرانس ها و انتشارات جعلی به سرعت تولید می­شوند و شناسایی آن­ها زمان­بر است.

در بسیاری مواقع موفقیت محققین و دانشجویان در قبولی مصاحبه دکترا یا ارتقای شغلی وابسته به انتشار مقاله است و ممکن است وسوسه انتشار مقاله در این مجلات آن قدر قوی باشد که محققین و دانشجویان به سمت این اشتباه متمایل شوند. در محیط کتابخانه­ های دانشگاهی و کتابخانه ملی هم کسانی به دنبال محققین و دانش­جویان ساده­لوح هستند تا با گرفتن مبلغی، مقاله­ ای پر از اشتباه را در یکی از این مجلات جعلی(که در لیست مقالات نامعتبر وزارت علوم ذکر نشده است) منتشر نمایند. اما بدون توجه به شرایطی که در آن گرفتار شده­اید، به یاد داشته باشید دانشگاه­های کشور بیشتر از گذشته درباره مجلات جعلی آگاهی کسب کرده­اند و اگر هیات علمی و یا دانش­جویان ایشان در این مجلات جعلی مقاله منتشر نمایند ممکن است عواقب بدی برای آینده شغلی و تحصیلی فرد خاطی در نظر گرفته شود. اشاره به انتشار مقاله در مجلات نامعتبر در رزومه نیز می­تواند به رد شدن درخواست متقاضی استخدام منجر گردد. ولی مهم ترین اتفاق در این وضعیت از دست رفتن اعتبار علمی محقق است.

ولی امکان دارد یک محقق بدون آن­که بداند در مجلات جعلی و نامعتبر، مقاله­ای منتشر نماید. در صورتی­که محقق به این مساله پی ببرد، بایستی آن مقاله را از رزومه خود خارج نماید و در نامه یا ایمیلی از سردبیر آن مجله بخواهد که مقاله از مجله و وب سایت مجله خارج شود( البته ااحتمال آن که مدیریت مجله نامعتبر به درخواست محقق عمل نماید خیلی کم است). قدم بعدی، اعلام مساله چاپ مقاله به مقامات مرکزی که محقق به آن وابستگی دارد، می­باشد.

انتخاب مجلات مناسب برای انتشار مقاله:

انتخاب یک مجله مناسب، بستگی به متغیر­های متفاوتی دارد. در این قسمت دو متغیر که از بقیه متغیرها از اهمیت بیشتری برخوردار است را بررسی می­نماییم:

1-عامل تاثیر[15]: یکی از معیار ها برای ارزیابی مجله­ها عامل تاثیر آن است و هدف این است که میزان و شاخصی برای سنجش اهمیت مجلات مشخص کند. این سنجش هر ساله توسط شرکت تامسون رویترز[16] برای مجلات نمایه شده محاسبه می­شود.عامل تاثیر یک مجله وابسته به تعداد استناد به مقالات در یک بازه زمانی دو تا پنج ساله است و اگر مقالات یک مجله به عنوان منبع در مقالات دیگر استفاده می­شوند عامل تاثیر را بالا می­برند. عامل تاثیر برخی مجلات در لینک های زیر قابل دسترسی است:

http://www.sciencegateway.org/rank/index.html

http://sciencewatch.com/

مجلاتی نیز وجود دارند که در بعضی زمینه ای علمی میان رشته ای یا خیلی تخصصی، مطرح هستند ولی عامل تاثیر ندارند یا عدد عامل تاثیر آن­ها پایین است. بسیاری از مجلات تازه تاسیس نیز عامل تاثیر ندارند زیرا بازه زمانی مورد نیاز برای محاسبه عامل تاثیر را ندارند.

ضریب تاثیرگذاری استاندارد مفیدی برای شناسایی مجلات تاثیرگذار است، اما نباید تنها معیار برای انتخاب مجله برای ارائه مقاله، ضریب تاثیرگذاری باشد. بعضی مجلات جعلی نیز ممکن است از معیارهای جعلی برای فریب دادن محققین استفاده کنند.

2- شناسایی مخاطب مجلات:یکی از شیوه­هایی که می­تواند در انتخاب یک مجله برای ارایه مقاله مفید باشد، شناسایی مخاطب مجله است. برای رسیدن به یک پاسخ قابل قبول بهتر است بدانیم یک مجله را چه طیفی از محققین مطالعه می­کنند و خوانندگان مقالات بدنبال چه هستند. مخاطبین در برخی زمینه­های پژوهشی، به خصوص علوم نظری­، طیفی جهانی دارند و برخی تحقیقات به شدت وابسته به یک منطقه جغرافیایی است که فقط مقالات مربوط به آن منطقه در این مجلات انتشار می­یابند. بسیاری از مجلات در کشورهای در حال توسعه انتشار می­یابند ولی به واسطه اینترنت، این مقالات به­طور بالقوه می­تواند مخاطب بین­المللی داشته باشد.

اورکید:[17]

امکان دارد نام افراد، منحصر به فرد نباشد و در یک شاخه علمی، کسانی با نام و نام خانوادگی یکسان وجود داشته باشند. بخاطر آن­که مقالات و کتاب های این افراد با یک­دیگر اشتباه نشود و تشخیص محققان تنها از طریق نام ایشان نباشد، نویسندگان و پژوهش­گران می­توانند یک شناسه منحصر به فرد برای خود داشته باشند. این شناسه را می­توان از سایت اورکید تهیه نمود:

http://orcid.org

هر کس می­تواند یک حساب کاربری در وب سایت شناسه آزاد پژوهشگران و نویسندگان ایجاد نماید و یک کد 16 رقمی منحصر به فرد دریافت نماید. این حساب کاربری قابل ویرایش است و می­توان لیستی از مقالات و تالیفات خود را در صفحه اورکید خود قرار دهید.

بعضی از مجلات نیز شماره اورکید شما را در زمان ارائه مقاله طلب می­کنند.


نوشته دکتر شهریار خونساری

[1] -google Scholar

[2]-Pubmed

[3]-Review Article

[4] -Review

[5]- Open Access

[6]-Subscription Model

[7] - -Peer Reviewed Journal.

[8]- Reject

[9]-Retract

[10] - Zotero

[11] -Mendeley

[12]-Self-plagiarism

[13] -PREDATORY JOURNALS

[14]Jeffrey Beall

[15] -Impact Factor

[16] - Thomson Reuters

[17] ORCID

۱
۰
دکتر شهریار خونساری
دکتر شهریار خونساری
عکسها و نوشته های من، در بی حوصلگی هایم با شما زندگی کرده ام. مؤلف، پژوهشگر ، دکتری پژوهش هنر‌، کارشناس‌ارشد پژوهش هنر، ارتباطات برای توسعه و عکاسی.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید