سلام به همهی دوستان اهل ادب و هنر،
ما ایرانیها سالهاست که به حافظ افتخار میکنیم، شعرهایش را میخوانیم و دوستشان داریم. اما بیایید با خودمان صادق باشیم؛ چند بار برایمان پیش آمده که در یک جمع دوستانه، خواستهایم بیتی از حافظ بخوانیم اما نگران بودیم که آیا بقیه حس و حال عمیق آن را درک میکنند؟ یا حتی گاهی خودمان در فهم کامل لایههای پنهان یک غزل دچار چالش شدهایم.
حالا این چالش را برای دوستان انگلیسیزبان من تصور کنید. برای آنها، ترجمههای موجود از حافظ اغلب کلماتی سنگین، آکادمیک و دور از دسترس هستند. با تمام احترامی که برای آن ترجمههای ارزشمند قائلم، حقیقت این است که آن روح لطیف و موسیقی کلام حافظ در آنها گم میشود و برایشان جذابیت چندانی ندارد. البته همیشه کسانی هستند که با علاقه به سراغ این ترجمهها میروند، اما تعدادشان زیاد نیست.
مدتها بود دلم میخواست راهی پیدا کنم تا نه فقط کلمات، بلکه احساس و روح جاری در شعر حافظ را به نسل جدیدی از مخاطبان انگلیسیزبان هدیه دهم. میخواستم کاری کنم که یک جوان در لندن یا نیویورک هم بتواند آن حس عاشقانه، امیدوارانه و گاهی رندانهی حافظ را درک کند.

برای همین، تصمیم گرفتم دست به یک تجربه بزنم: اقتباسی از یک غزل حافظ، نه به شکل یک ترجمهی کلاسیک، بلکه به صورت یک ترانه. متنی ساده، روان و آهنگین که بشود آن را به راحتی درک کرد، با آن ارتباط احساسی برقرار کرد و حتی —همانطور که همیشه در رویایم بود— آن را با گیتار زمزمه کرد.
غزلی که برای این تجربه انتخاب کردم، یکی از زیباترین غزلهای حافظ است که در ادامه میخوانید.
غزل اصلی از حافظ:
همای اوج سعادت به دام ما افتد
اگر تو را گذری بر مقام ما افتد
حبابوار براندازم از نشاط، کلاه
اگر ز روی تو عکسی به جام ما افتد
شبی که ماه مراد از افق شود طالع
بود که پرتو نوری به بام ما افتد
به ناامیدی از این در مرو، بزن فالی
بود که قرعه دولت به نام ما افتد
چو جان فدای لبت شد، خیال میبستم
که قطرهای ز زلالت به کام ما افتد
خیال زلف توام گفت: جان وسیله مساز
کز این شکار فراوان به دام ما افتد
به بارگاه تو چون باد را نباشد بار
کجا مجال سلام و پیام ما افتد
ز خاک کوی تو هر گه که دم زند حافظ
نسیم گلشن جان در مشام ما افتد
برگردان به سبک ترانهی انگلیسی
و این هم حاصل آن تلاش برای تبدیل این غزل به یک ترانهی مدرن انگلیسی. اثری که در یک گفتگوی خلاقانه و قدم به قدم شکل گرفت:
The perfect bliss would truly make my day
If you would only happen to pass my way
"All cares are gone!" my joyful heart would say
If in my cup I saw your love's bright ray
So do not turn in hopelessness away
Just have some faith and for good fortune pray
If one night my lucky star should light the way
Might on our roof a hopeful glimmer stay?
I thought my very soul the price to pay
For one pure drop of union's shining ray
But the thought of your dark hair had this to say:
"Souls just like yours we snare along the way"
When at your court the wind is turned away
How could my words their humble message convey?
And whenever your sweet name I softly say
The scent of paradise just makes my day
حالا نوبت شماست
حالا از شما میپرسم: نظر شما در مورد این ایده چیست؟ آیا این رویکرد میتواند پلی باشد بین دنیای شگفتانگیز حافظ و قلب نسل جدید، چه ایرانی و چه غیرایرانی؟
مشتاقانه منتظر شنیدن نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما در کامنتها هستم.