
من طراح گرافیک هستم و زمینهی مورد علاقهام کار با حروف است. اما این نوشته از یک تلنگر و دغدغه ذهنی من و پس از حضور در اپلیکیشن کلابهاوس شکل گرفت و تصمیم گرفتم به عنوان اولین تجربه و با تلاش در ارائه محتوای متقن، در ویرگول به اشتراک بگذارم.
کاربران شبکههای اجتماعی را میتوان به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول کسانی که از پلتفرمهای موجود حداکثر استفاده را میبرند و تسلط زیادی بر آنها و تولید محتوا دارند و دسته دوم کسانی که کمتر حضور دارند و بدون سر و صدا از مطالب دیگران بازدید میکنند، بهره میبرند و در نهایت هم در سکوت کامل ناپدید میشوند.
با توجه به این دستهبندی میتوان گفت پلتفرم جدید و جنجالی کلابهاوس (ClubHouse) قابلیتهای مناسبی برای جذب این دو طیف مخاطب را دارد.
توضیح مختصر برای کسانی که با کلابهاوس آشنایی ندارند و یا خیلی مطمئن نیستند: این شبکه اجتماعی کاملا بر پایه صوت شکل گرفته و تا امروز فقط افرادی میتوانند عضو آن شوند که از دیگر اعضای آن دعوتنامه دریافت کرده باشند. یعنی کسی که که عضو کلابهاوس شده باید برای شما دعوتنامه ارسال کند تا بتوانید وارد شوید. همین ویژگی به دستنیافتنی شدن آن و ایجاد شوق و اشتیاق در مخاطبان برای عضویت کمک کرده است تا جایی که دعوتنامهها بین مردم در حال فروش حتی در سایت ebay! و بسیاری دیگر نیز در صف انتظار هستند. این برنامه فعلا فقط برای سیستم عامل ios نسخه 13 و بالاتر منتشر شده و در ایران نسخههای غیررسمی آن برای اندروید نیز استفاده میشود.
اعضای این شبکه اجتماعی میتوانند اتاقهای مختلفی با موضوعات مختلف تشکیل بدهند و به گفتگو بپردازند. تقریبا میتوان گفت شاهد شکلگیری پادکستهای مختلف با پخش زنده هستیم که در نوع خود بدیع است.

جالب است بدانید که کلابهاوس حدود یک سال است راهاندازی شده و ارزش آن را تا فوریه سال 2021، با 6 میلیون کاربر، حدود یک میلیارد دلار عنوان کردهاند.
در این سالها پلتفرمهای اجتماعی تجربههای متفاوتی را برای کاربران خود رقم زدند. از تبادل متن گرفته تا پیام صوتی، ارتباط بصورت تصویری، گروهی و ... . در متن، لحن جایی نداشت و همواره باعث ایجاد سوء تفاهمها و برداشتهای غلط میشد و از طرفی مطالعه یک متن نیاز به تمرکز زیاد داشت. پیام صوتی در لحظه منتشر نمیشد و قابلیت ایجاد یک گروه از گویندگان را نداشت؛ اگرچه با پیامرسانهایی همچون واتساپ امکان ارتباط صوتی گروهی وجود داشت اما بسیاری از امکانات تخصصی برای تشکیل یک کنفرانس در آن تدارک دیده نشده بود. از طرف دیگر حضور و یا مشاهده یک ارتباط ویدئویی نیز متحمل هزینه گزاف میشد و شاید از ابتدا تا انتها اصلا نیاز نبود چهرهی گوینده را ببینیم. کلابهاوس گویی نقص هر کدام را برطرف کرده و آنچه ضروری بوده را نگه داشته است: صدا. حالا نوبت نشان دادن ارزشهای صداست.
در اینجا لازم است به رشد چشمگیر پادکستها در دنیا اشاره کنم. آمارها نشان میدهد تمایل و استقبال مردم نسبت به پادکستها روز به روز در حال افزایش است و در سالهای آینده نیز بیشتر خواهد شد.


اگرچه چنین آماری در جامعه ایران بصورت رسمی ثبت نشده است اما شواهد و قرائن نشاندهنده همین روند رو به رشد در ایران نیز هست، تا آنجا که شرکتهای بزرگ تجاری این بستر را برای تبلیغ محصولات خود مناسبتر و موثرتر از بسترهای رایج دیگر یافته و نقش پررنگی در حمایت از پادکستهای فارسی ایفا نمودهاند. آینده پادکست فارسی نیز آیندهای روشن ترسیم شده است و تولیدات این حوزه رو به افزایش است.

این استقبال به دلایل مختلف شکل گرفته است از جمله ساده بودن، سهولت در استفاده، طیف وسیع موضوعات و نیز سرعت بالای جریان زندگی که فرصت تمرکز و مطالعه را از انسان گرفته است. پس میتوان گفت این صداست که تا امروز برای ما به عنوان یک راه حل باقی مانده است. گوش میدهیم، مطلع میشویم، یاد میگیریم و در عین حال کار میکنیم. چیزی که ما خیلی دوست داریم و تصور میکنیم اینطور از وقتمان بهره بیشتری میبریم. محبوبتر شدن پادکست در بین مردم یعنی واکنش مثبت به شنیدن صداهای مفید، یعنی کلابهاوس.
توئیتر، اینستاگرام و فیسبوک از جمله پلتفرمهای محبوبی هستند که مردم برای اظهار نظر و یا اشتراک تجربیات از آنها استفاده میکنند. با وجود امکانات مختلف و متنوعی که این شبکههای محبوب دارند، اما هیچ کدام به ما این فرصت را نمیدهند که پس از بیان یک موضوع، بلافاصله و بصورت مستقیم نظرات دیگران را نیز بشنویم. این موضوع شاید باعث ایجاد مسیری یک طرفه شده که در آن هیچ پیشرفتی وجود ندارد. اگر نظر غلطی داشته باشیم، نهایتا در مفیدترین حالت، یک کامنت طولانی دریافت میکنیم که شاید هیچ وقت تمایلی به خواندنش هم نداشته باشیم. اما در کلابهاوس فرصت این را داریم که شنیده شویم و متقابلا نظر دیگران را بشنویم. این یعنی شکلگیری گفتگو. چیزی که ما در شبکههای اجتماعی و حتی در جامعه کمتر شاهد آن هستیم. اگر فرهنگ استفاده از برنامههایی مثل کلابهاوس در بین مردم رایج شود، بیشک تاثیر آن را در جامعه نیز خواهیم دید. اگرچه همین الان نیز شاهد افرادی هستیم که با پرخاشگری، فحاشی و بیان مسائل زننده در کلابهاوس، این بستر مفید را مجالی برای تخلیه عقدههای روانی و شخصیتی خود یافتهاند اما در طرف دیگر مخاطبین قرار دارند که غالبا با آنها همراه نمیشوند و به چنین رفتارهایی واکنش منفی نشان میدهند. این یک اتفاق نویدبخش برای جامعه ماست.
از نکات جالب کلابهاوس قابلیت چندوجهی بودن آن است. شما در حالی که دو ساعت تمام به یک مناظره فلسفی یا سیاسی یا روانشناختی گوش دادهاید یا حتی در آن اظهار نظر کردهاید، بلافاصله میتوانید از آن اتاق خستهکننده خارج شوید و برای یک تنفس چند دقیقهای وارد اتاق بازی شوید که در همسایگی آن قرار دارد. به همین سادگی. ما در کلابهاوس اگرچه شاهد شکلگیری مباحث عمیق و سنگین از سیاست گرفته تا علوم اجتماعی هستیم، اما در کنار این موضوعات اتاقهایی هستند که برای تفریح کاربران شکل گرفتهاند و هدف آنها صحبت از مسائلی است که میتواند برای چند دقیقه حال خوبی را ایجاد کند. صحبت از هر موضوعی به هر سبکی.
نکته دیگری که کلابهاوس را محبوب میکند، بستر گسترده موجود برای استفاده از تجربیات دیگران است. همه ما خواهان شنیدن تجربیات افراد مجرب در زمینههای مختلف هستیم به خصوص در موضوعاتی که به تازگی دچار آنها شدهایم. از تحصیل و انتخاب شغل گرفته تا آشپزی و ازدواج و خرید و فروش و ... و در نگاه اول این اتاقهای انتقال تجربه است که توجه ما را بیش از هرچیزی در کلابهاوس جلب میکند. اینجا بار دیگر ارزش والای تجربه و اشتراک آن برای ما روشن میشود.

دیوید کورت، ستوننویس موضوعات فناوری اگر یک چیز قطعی درباره رسانههای اجتماعی یاد گرفتهایم این است که از شبکههای اجتماعی به همان اندازه که میتوان برای امور خیریه استفاده کرد، میتوان برای ترویج امور ضد اخلاقی بکار برد. این موضوع بیانگر نقش مهم و غیرقابل انکار رسانه در زندگی ماست که حالا عضو جدید و مهمی بنام کلابهاوس را در خود دارد.
گفتهها و شنیدهها درباره کلابهاوس همه سرشار از اخبار خوشایند و امیدوارکننده درباره آینده این پلتفرم هستند. حضور افراد شاخص سیاسی، هنری، ورزشی و ... این آینده را روشنتر نشان میدهد. کلابهاوس شبکهای که با خلاقیت و ایده نو آغاز به کار کرد و پیشبینی میشود به زودی امکانات جدید به اتاقهای آن اضافه شود از جمله تهیه بلیط و چند ویژگی جذاب دیگر برای هرچه بهتر مشخص شدن مخاطبین و شنوندگان اتاقهایی که تشکیل میشوند. اگرچه کلابهاوس با استقبال بسیار چشمگیری مواجه شد و توانست در میان غولهای رسانهای اسم خود را مطرح کند، اما کاربران شبکههای اجتماعی همواره در این سالها با امکاناتی سر و کار داشتهاند که سطح توقعات آنها را تا حد زیادی بالا برده است. باید دید آیا کلابهاوس میتواند همچنان با پردازش ایدههای جدید و فراهم ساختن زیرساختهای قدرتمند، به نیازها و توقعات گسترده مخاطبین خود پاسخ دهد یا خیر.