
تعریف اینترنت اشیا از ویکی پدیا:
اینترنت چیزها به اختصار آیاوتی (به انگلیسی: IoT، مخفف Internet of Things) یا چیزنت که گاهی اینترنت اشیاء (به انگلیسی Internet of Objects) نیز برای آن به کار میرود، بهطور کلی اشاره دارد به بسیاری از چیزها شامل اشیا و وسایل محیط پیرامونمان که به شبکه اینترنت متصل شده و توسط اپلیکیشنهای موجود در تلفنهای هوشمند و تبلت قابل کنترل و مدیریت هستند. اینترنت چیزها به زبان ساده، ارتباط سنسورها و دستگاهها با شبکهای است که از طریق آن میتوانند با یکدیگر و با کاربرانشان تعامل کنند. این مفهوم میتواند به سادگی ارتباط یک گوشی هوشمند با تلویزیون باشد یا به پیچیدگی نظارت بر زیرساختهای شهری و ترافیک. از ماشین لباسشویی و یخچال گرفته تا پوشاکمان؛ این شبکه بسیاری از دستگاههای اطراف ما را در برمیگیرد.
اتحادیه بینالمللی مخابرات اینترنت چیزها را «زیرساختی جهانی برای جامعه اطلاعاتی که بر اساس فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی دارای قابلیت تعاملپذیری از قبل موجود و رو به رشد از طریق اتصال (فیزیکی و مجازی) اشیاء خدمات پیشرفتهای را ممکن میسازد» تعریف کردهاست.طبق رهنمودهای اتحادیه بینالمللی مخابرات «چیز» در عبارت اینترنت چیزها یا به یک شی از جهان فیزیکی (اشیاءی فیزیکی) یا جهان اطلاعات (اشیاءی مجازی) اشاره دارد که قابلیت شناسایی شدن و یکپارچه گشتن با شبکههای ارتباطی را دارا است. اینترنت اشیا اجازه میدهد تا اشیا در سراسر زیرساختهای شبکه موجود، از راه دور کنترل شوند و همچنین فرصت برای ادغام مستقیم از جهان فیزیکی به سیستمهای مبتنی بر کامپیوتر ایجاد کردهاست و در بهبود بهرهوری، دقت و سود اقتصادی علاوه بر کاهش دخالت انسان منجر شدهاست را هنگامی که اینترنت اشیا با سنسورها و محرکها تکمیل میشود، تکنولوژی یک نمونه از کلاس جامعی سیستمهای سایبری فیزیکی که همچنین شامل تکنولوژیهای مانند شبکههای هوشمند، نیروگاه مجازی، خانههای هوشمند، حمل و نقل هوشمند و شهرهای هوشمند تبدیل میشود.
«چیز»، در عبارت اینترنت چیزها، میتوانند رجوع شود به طیف گستردهای از دستگاهها مانند ایمپلنت نظارت بر قلب، فرستنده زیست تراشه در حیوانات مزرعه، حلزونهای الکتریکی در آبهای ساحلی،خودروها با سنسورها، دستگاههای تجزیه و تحلیل دی ان ای برای نظارت بر محیط زیست/ مواد غذایی/ پاتوژن یا دستگاههای عملیات میدانی که به آتش نشانان در عملیات جستجو و نجات کمک میکند. دانشمندان حقوقی «اشیاء» را به عنوان یک «نا ترکیبی از سختافزار نرمافزار اطلاعات خدمات» قلمداد میکنند.
همچنین گسترش اتوماسیون متصل به اینترنت در بخشهای نرمافزار جدید، انتظار میرود که اینترنت اشیا مقادیر زیادی از دادهها از مکانهای مختلف با ضرورت نتیجه بخش تجمع سریع دادهها و افزایش نیاز به شاخصه فروشگاه و فراینده دادهها (بهطور مؤثر) جمعآوری کند. اینترنت اشیا یکی از سیستم عاملهای هوشمند شهر امروز و سیستمهای مدیریت انرژی است.
آشنایی با اینترنت اشیا:
امروز، عبارت «اینترنت اشیاء» همهی دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات را فراگرفته است. انرژی هوشمند، کشاورزی هوشمند، دامپروری هوشمند، خانه و ساختمان هوشمند، حملونقل هوشمند، سلامت هوشمند و بهطور کلی شهر و محیطزیست هوشمند، اصطلاحاتی هستند که شمار بسیاری از سیاستمداران، مدیران، متخصصان و کسبوکارها را در سراسر جهان، شیفتهی ویژگیهای بیمانند این جلوهی نوپیدای فناوری کردهاند. امروز اینترنت اشیاء با راهکارهای هوشمند خود در همهی ابعاد زندگی بشر رخنه کرده و نویدبخشِ آیندهای بهرهور، دلپذیر و آسوده است. در نخستین بخش از سلسله مقالات اینترنت اشیاء، میخواهیم شما را با مفهوم IoT، تاریخچه، کارکرد و مزایای آن بیشتر آشنا کنیم
?
تاریخچه اینترنت اشیاء
ریشه عبارت «اینترنت اشیاء»
کِوین اَشتون (Kevin Ashton)، یکی از بنیانگذاران مرکز شناسایی خودکار (Auto-ID) در دانشگاه MIT ایالات متحده، نخستین کسی بود که عبارت «اینترنت اشیاء» را در ارائهای برای شرکت پروکتر و گمبل (P&G) -شرکت چندملیتی کالاهای مصرفی واقع در ایالت اوهایو- در سال 1999 بهکار برد. اشتون، بهمنظور آگاهکردن مدیران ارشد P&G از سامانه بازشناسی با امواج رادیویی (RFID)، ارائهی خود را «اینترنت اشیاء» نام نهاد. اشتون میخواست روند تازهی فناوری را در آستانهی قرن جدید در پیام خود بهکار گیرد. این روندِ انقلابی چیزی نبود جز اینترنت. ازسوی دیگر، نیل گِرشِنفِلد، استاد دانشگاه MIT، در همین سال، کتابی با عنوان «وقتی اشیاء شروع به اندیشیدن میکنند» منتشر کرد. گرشنفلد هرچند در کتاب خود، عبارت دقیق «اینترنت اشیاء» را بهکار نبرد؛ تصویری روشن از مسیر آیندهی IoT ارائه کرد.
اینترنت اشیاء از همگرایی فناوریهای بیسیم، سیستمهای میکروالکترومکانیکی (MEMS)، میکروسرویسها و اینترنت تکامل یافته است. این همگرایی به ازمیانرفتن شکاف میان فناوری عملیاتی (OT) و فناوری اطلاعات (IT) کمک کرده و امکان تحلیل دادههای بدون ساختار را که توسط ماشین تولید شدهاند، برای دستیابی به بینش (Insight)مطلوب جهت بهبود و پیشرفتِ وضع موجود فراهم آورده است.
اشتون نخستین کسی بود که عبارت اینترنت اشیاء را بیان کرد؛ اما ایدهی دستگاههای متصل از دههی 1970، تحت عناوین«اینترنتِ جاسازیشده» (Embedded Internet) و رایانش فراگیر (Pervasive Computing) مطرح بوده است.
بستر شکلگیری اینترنت اشیاء
نخستین شیء یا وسیلهی اینترنتی، یک دستگاه نوشابهساز در دانشگاه کارنگی ملون ایالات متحده در اوایل دههی 1980 بود. در آن زمان، برنامهنویسان با استفاده از وب، میتوانستند وضعیت دستگاه را از دور بررسی کنند و عملکرد آن را زیر نظر بگیرند.
اینترنت اشیاء یا IoT از ارتباطات ماشین-به-ماشین (M2M)، یعنی ماشینهایی که از طریق یک شبکه و بدون تعامل انسانی به یکدیگر متصل هستند، تکامل یافته است. M2M به اتصال یک دستگاه به فضای ابر، مدیریت آن و گردآوری داده اشاره دارد.
اینترنت اشیاء با ارتقای ارتباطاتِ ماشین-به-ماشین به سطحی بالاتر، یک شبکهی حسگر متشکل از میلیاردها دستگاه هوشمند فراهم آورد. این شبکه افراد، سیستمها و برنامههای کاربردی را برای جمعآوری و اشتراکگذاری دادهها به هم متصل میکند. به بیان دیگر، M2M بهعنوان بنیان و بستر این فرایند، ارتباطی را فراهم میکند که ضامن پیادهسازی اینترنت اشیاء است.
اینترنت اشیاء، همچنین گسترش طبیعی اسکادا (سامانهی سرپرستی و گردآوری داده یا SCADA) است؛ اسکادا، دستهای از برنامههای کاربردی نرمافزاری برای کنترل فرایند است که برای گردآوری دادهها در زمان واقعی از مکانهای راه دور بهمنظور کنترل تجهیزات و شرایط بهکار میرود. سیستمهای اسکادا شامل قطعات سختافزاری و نرمافزاری هستند. سختافزار، دادهها را گردآوری کرده و آن را به رایانهای که نرمافزار اسکادا روی آن نصب شده است، منتقل میکند. این دادهها سپس پردازش شده و در زمان مقتضی ارائه میشوند. میتوان گفت در پی تکامل اسکادا، آخرین نسلِ سیستمهای اسکادا بهتدریج به نخستین نسل سیستمهای IoT تبدیل شدهاند و بستری برای رشد و توسعهی این سیستمها فراهم کردهاند.
با این حال باید گفت، مفهوم اکوسیستم IoT تا اواسط سال 2010، تحقق نیافت. در این سال بود که دولت چین اعلام کرد اینترنت اشیاء را در اولویت استراتژیک برنامهی پنجسالهی خود قرار میدهد و به مفهوم اکوسیستم اینترنت اشیاء صورت عینی و واقعی میبخشد.
?
اینترنت اشیاء چگونه کار میکند؟
اکوسیستم IoT مجموعهای از دستگاههای هوشمندِ مبتنیبر وب است که با بهرهگیری از پردازندههای جاسازیشده، سنسورها و سختافزار ارتباطی، به گردآوری، ارسال و اقدام روی دادههای دریافتشده از محیط میپردازد. دادههای گردآوریشده توسط حسگرها از طریق اتصال به یک درگاه IoT یا دستگاه لبه (Edge Device) برای تحلیل به فضای ابری ارسال شده یا اینکه بهصورت محلی تحلیل میشوند. گاهی اوقات، این دستگاهها با سایر دستگاههای مرتبط، ارتباط برقرار کرده و برپایهی اطلاعاتی که از یکدیگر میگیرند، عمل میکنند. این دستگاهها بیشترِ کارها را بدون دخالت انسان انجام میدهند. البته افراد میتوانند با دستگاهها تعامل داشته باشند؛ برای نمونه، میتوانند آنها را تنظیم کنند؛ به آنها دستورالعمل بدهند یا به دادهها دسترسی پیدا کنند.
باید توجه داشت که پروتکلهای اتصال، شبکه و ارتباطات که با این دستگاههای مبتنیبر وب بهکار میروند، عمدتاً به اپلیکیشنهای خاص IoT، بستگی دارند.
اینترنت اشیاء چه مزایایی دارد؟
اینترنت اشیاء مزایای زیادی را برای سازمانها و کسبوکارها بههمراه دارد.بهکمکِ IoT،سازمانها میتوانند:
§ بر فرایندهای کلی کسبوکار خود نظارت کنند؛
§ تجربهی مشتری را بهبود بخشند؛
§ در وقت و پول صرفهجویی کنند؛
§ بهرهوری کارکنان را افزایش دهند؛
§ مدلهای کسبوکار را ادغام و هماهنگ کنند؛
§ تصمیمهای کسبوکاری بهتری اتخاذ کنند؛ و درنهایت
§ درآمد بیشتری کسب کنند.
اینترنت اشیاء، شرکتها را تشویق میکند تا رویکردهای خود را نسبت به کسبوکار، صنعت و بازارشان بازنگری کنند و با بهرهمندی از ابزارهایی مؤثر، راهبردهای کسبوکارشان را بهبود بخشند.
?
کاربردهای اینترنت اشیا (IoT)
بدون شک، قدرت اصلی اینترنت اشیا تأثیر بالایی است که در جنبههای مختلف زندگی روزمره و رفتار کاربران بالقوه میتواند داشته باشد. از دیدگاه یک کاربر، کاربردهای IoT در هر دو زمینه کسبوکار و زندگی شخصی قابل مشاهده خواهد بود.
در زمینه کاربردهای روزمره و شخصی، راحتی در سبک زندگی، سلامت ، یادگیری پیشرفته، سرگرمی، کاهش هزینههای انرژی تنها برخی از سناریوهای کاربردی ممکن است که پارادایم جدید نقش مهمی در آیندهای نزدیک دارد. بهطور مشابه، از منظر کاربران کسب و کار، تسهیل مواردی نظیر اتوماسیون و تولید صنعتی، تدارکات، مدیریت کسب و کار / فرآیند، کاربردهای پزشکی، حوزه سلامت ، امنیت و حمل و نقل هوشمند مردم و کالاها قابل مشاهده است.
Forrester در گزارشی ، دو فرصت کلیدی در زمینهی اینترنت اشیا (Internet of Things) معرفی نموده است:
محصولات هوشمند: بهرهبرداری شرکتها از ویژگیهای مدرن IoT و در محصولات هوشمند و ایجاد تجربههای جدید برای کاربران
هوشمندی کسب و کار: بهرهبرداری شرکتها از اینترنت اشیا جهت افزایش بهرهوری اطلاعاتی و عملیاتی
در ادامه چند مورد از کاربردهایهای اینترنت اشیا در صنایع مختلف ارائه میشود:
?
روشنایی هوشمند:
تصور کنید هنگامی که به خانه بر میگردید، روشنایی خانه قبل از ورودتان روشن شود و لامپهای کنار تخت بهطور خودکار شبها کمنور شود و صبحها با تنظیم رنگ و روشنایی، شما را بیدار کند. نورپردازی یک فناوری قدرتمند است که میتواند زندگی روزمره ما را در بسیاری جهات تقویت و در عین حال در حفظ انرژی خانه، سازمانها و شهرها مؤثر باشد.
خودروهای هوشمند:
خودروهای هوشمند میتوانند به ایمنی و امنیت سرنشینان کمک کنند. این ماشینها اطلاعات مربوط به شرایط جادهای، ترافیکی و سایر موانع را در اختیار راننده قرار میدهند. سنسورهای تعبیه شده در خودروها، به شناسایی محیط اطراف و موقعیتیابی کمک میکند. اپلیکیشنهای ارتباطی میتوانند در صورت سانحه، با مراکز اورژانس طور خودکار تماس بگیرند و همچنین تعمیرات و نگهداری وسایل نقلیه که راهی پیشگیرانه برای تأمین امنیت خودرو است، به خوبی از خرابیهای ناگهانی و هزینههای غیر منتظره جلوگیری کند.
محافظت از محیط زیست:
IoT میتواند بهطور گسترده بر حفظ محیط زیست تأثیرگذار باشد. افزایش بهرهوری تولید از طریق اینترنت اشیا به کاهش مصرف انرژی کمک میکند و کلان دادهها با کمک سیستمهای نظارتی، اطلاعات ارزشمندی از محیطهایی که بر سلامت ما تأثیر گذارند فراهم میآورند. IoT روشهای خلاقانهای برای کنترل جنبههای مختلف حفاظت از محیط، تغییرات آب و هوایی و جلوگیری از شکار غیرمجاز و جنگلزدایی دارد.
اینترنت اشیا و سلامت:
با ادغام IoT و زندگی ، بهبود قابل توجهی در حوزه سلامت و خدمات بیمارستانی در حال وقوع است. اینترنت اشیا برای بیماران این امکان را فراهم میکند تا کنترل وضعیت را در دست بگیرند و پزشکان و کارکنان بیمارستان نیز میتوانند مراقبتهای مؤثری را ارائه دهند. پزشکان با جمع آوری دادههای بیمار در طول اقامت در بیمارستان و یا با استفاده از سیستمهای Telemedicine، دیدگاههای دقیقتری نسبت به وضعیت بدن بیمار کسب نموده و طرحهای مراقبتی ویژه و تخصصیتری را برای هر بیمار ارائه دهند .
کلان داده:
اینترنت اشیا مانند اقیانوسی از کلان دادهها است که میتواند به شهرها برای پیشبینیهای دقیق ، ارائهی خدمات پزشکی بهموقع، تعمیرات و نگهداری ماشینآلات و به کسب و کارها با ایجاد بینش از این دادهها کمک کند. با پیشرفت اینترنت اشیا و کاربردهای رو به گسترش آن، حجم دادههایی که به وسیله محرکها و سنسورها ایجاد میشود افزایش یافته و در این امر فرصتهای زیادی برای کسب و کارها فراهم خواهد ساخت.
تولید:
کاربرد اینترنت اشیا در تولید منجر به هزینههای پایینتر تولید و کیفیت بالاتر خواهد شد. دستگاههای هوشمند و سنسورها اشتباه نمیکنند و با دقت و بهرهوری بالا کارهای خود را انجام میدهند. برای آن دسته از تولیدکنندگان که محصولات پیچیدهای مانند اجزای هواپیما تولید میکنند، اطمینان از اتصال یکپارچه اجزا بسیار حائز اهمیت است. با استفاده از تکنولوژیهای ردیابی علاوه بر جلوگیری از هزینههای اضافی، به سرعت میتوان از اشتباهاتی که در حال وقوع است جلوگیری نمود.
کشاورزی:
اپلیکیشنهای اینترنت اشیا برای پاسخگویی نیازهای بخش کشاورزی به طور روز افزودن در حال پیشرفت است و منجر به فرایندهای کارآمدتر با بازدهی بیشتر میشوند. مثلاً جمعآوری دادهها در مورد شرایط کاشت و خاک باعث مدیریت بهتر منابع از جمله آب و کود مصرفی میشود؛ سیگنالهای جیپیاس میتوانند اطلاعات دقیق آب و هوایی را ارائه دهند که میتواند مورد تحلیل قرار گیرد و با سیستمهای آبیاری و نظارتی یکپارچه شود. هواپیماهای بدون سرنشین (درنها) و سنسورها میتوانند دادههای زمانی واقعی محصولات کشاورزی، آبیاری و دام را جمعآوری نموده و با سیستمهای دیگر یکپارچه شوند.
امنیت اینترنت اشیا و خطرات مرتبط:
در IoT نیز حفاظت از دادههای کاربران بسیار مهم است. بدین منظور سیستمهای اینترنت اشیا باید از نظر امنیتی امکان تشخیص بدافزارها یا تهدیدها را داشته باشند و پروتکلهای امنیتی استاندارد را رعایت نمایند. در غیر این صورت کل یک سیستم میتواند توسط اتصال یک دستگاه غیرمجاز به خطر بیفتد. سایر ریسکها و خطرات ممکن شامل حفاظت از کلان دادههای تولید شده و دادههای ضروری که قدرت و فواید اینترنت اشیا را افزایش میدهند، میباشد که این ضرورت را ایجاد میکند در لایه طراحی سیستمهای مختلف ، تمامی موارد امنیتی را لحاظ نمود.
?
چشم انداز اینترنت اشیا:
تکامل اینترنت و پهنای باند و پروتکلهای ارتباطی در پیشرفت IoT بسیار مهم است. هر ساله اینترنت سریعتر و ارزانتر میشود و علاوه بر این، دستگاههای دیگری با عملکرد داخلی Wi-Fi ایجاد میشوند و پروتکلهای پیشرفتهتری مانند NB-IoT برای اینترنت اشیا با سرعت بیشتر و مصرف انرژی پایینتری در حال توسعه است. در نتیجه، اشیا با سرعت بیشتر و ارزانتری به اینترنت متصل خواهند شد.
با توجه به (WoT (Web of Things ، جریان دادهها از فرد به فرد، از فرد به دستگاه و از دستگاه به دستگاه وجود دارد. ارتباط دستگاهها بهطور فزایندهای به اتصالات اینترنتی ختم میشود. در نهایت، اینترنت اشیا میتواند وسیلهای برای سود بیشتر، راحتی بیشتر و استفاده بهتر از منابع، حفظ انرژی و محیط زیست در آیندهای نه چندان دور باشد.
اینترنت اشیا چگونه تعامل با دنیای فیزیکی را تغییر خواهد داد؟
اینترنت اشیا (IoT) به عنوان انقلاب صنعتی بعدی نامیده می شود – IoT روش تعامل تمام کسب و کارها، دولت ها و مصرف کنندگان را با دنیای فیزیکی تغییر خواهد داد. در اینجا بیشتر به روند پیشروی و رشد IoTدر دنیا پرداخته ایم با ما همراه باشید.
بیش از دو سال است که (BI Intelligence (BusinessInsider از نزدیک رشد اینترنت اشیا را دنبال کرده. به طور خاص، این سازمان تجزیه و تحلیلی بر روی این قضیه انجام داده که چگونه IoTموجودیت ها و نهادهایی از قبیل دولت ها، کسب و کارها و مشتریان را قادر می سازد تا به دستگاه های IoTخود متصل شوند و آن ها را کنترل کنند. این تجزیه و تحلیل در محیط هایی مانند تولید، خانه های هوشمند، حمل و نقل و کشاورزی انجام شد.
در یک گزارش جدید از BIاین سیستم اطلاعاتی در مورد تمام اجزاء و اکوسیستم IoT صحبت کرده. این گزارش جدید شامل اطلاعاتی در مورد دستگاه ها، تحلیلگرها، شبکه ها و امنیت IoT می باشد. در این گزارش همچنین یک تخمین و پیش بینی از بازار رو به رشد اینترنت اشیا ارائه شده که شامل رشد استفاده از دستگاه های IoT، میزان سرمایه گذاری و میزان بازگشت سرمایه در این اکوسیستم می باشد.
در اینجا برخی از نکات کلیدی این گزارش آمده است:
· پیش بینی شده تا سال 2020 در کل 34 میلیارد دستگاه به اینترنت متصل شوند.
· نزدیک به 6 تریلیون دلار برای اینترنت اشیا تا 5 سال آینده خرج خواهد شد.
· تجارت جزء اصلی اینترنت اشیا قرار خواهد گرفت؛ کسب و کارها می توانند روند کار خود را بهبود دهند با: 1) کاهش هزینه های عملیات. 2) افزایش بهرهوری. 3) گسترش بازار و محصولات جدید.
· دولت ها برای کاهش هزینه ها و بهبود کیفیت زندگی شهروندانشان بر روی افزایش بهرهوری تمرکز خواهند کرد.
· مصرف کنندگان به عنوان استفاده کنندگان IoT در کنار کسب و کارها و دولت ها عمل خواهند کرد.
·
خودروها و اینترنت اشیا
?
شرکتهای خودروسازی به چندین دلیل سرمایهگذاری و تمرکز منابع خود بر روی خودروهای متصل به شبکهی اینترنت را افزایش دادهاند. اتصال خودروها به شبکه اینترنت به شرکتهای خودروسازی این اجازه را میدهد که بتوانند بطور آنی نسخههای بروز شده نرم افزارهای فعال بر روی خودروهای تولیدیشان را منتشر کنند، که این موضوع اهمیت بالایی در هربار فراخوانی خواهد داشت. دیگر اینکه، کارخانههای خودروساز میتوانند با استفاده از دادههای جمعآوری شده از خودروها، کارکرد محصولات خود را سنجیده و اطلاعات سودمندی پیرامون نحوهی کاربری رانندگان از اتومبیلها بدست آورند. نهایتا، هرچه میزان ارتباط و اتصال به اینترنت بیشتر باشد، شرکتهای خودروسازی فرصتهای بیشتری برای فروش تولیدات و خدمات خود خواهند داشت.
اینترنت اشیاء و خودروهای هوشمند
گام بعدی در جهت پیشرفت خودروهای متصل به اینترنت یکپارچهسازی نرمافزاری در وسایل نقلیه امروزی است. گوگلمپ و سایر ابزارهای مسیریابی جایگزین سیستمهای جیپیاس داخلی خودروها میشوند. برنامههایی نظیر گسبادی ارزانترین پمپ بنزینهای موجود در هر منطقه را به رانندگان نشان میدهند. یا مثلا برنامههای ارائه دهندهی موزیک نیاز به رادیوهای سنتی یا حتی ماهوارهای را از بین بردهاند.
شاید قابل توجهترین نمونه از دگرگونی اتومبیلهای امروزی پروژههای ساخت خودروهای برقی با سقفهای خورشیدی، ساخت تکنولوژی خودروهای بدون راننده که ۱۰ برابر ایمنتر از خودروهای معمول هستند و پیادهسازی ایدهی به اشتراکگذاری خودرو (که به صاحبان خودرو اجازه میدهد با قرض دادن اتومبیل خود کسب درآمد کنند) باشند.
صحبت از خودروهای بدون راننده بسیار جذاب بنظر میرسد و انتظار میرود موج بعدی نوآوریهای اینترنت اشیاء (IoT) در عرصه حمل و نقل همین خودورها باشند. باید بگوییم این دگرگونی هم اکنون شروع شده است.
گام اول در این عرصه هدایت اتوماتیک ایست و حرکت بود. این هدایت اتوماتیک به ماشینها اجازه میدهد در تراکمهای ترافیکی بواسطهی آنالیز خطوط راهنمای جاده، خود را بشکل مناسبی هدایت کرده و به جلو حرکت کنند.
گام دوم فناوری شناسایی خودرو از راه دور بود. این فناوری امکان شناسایی محل پارک خودرو در پارکینگ را از طریق تلفن همراه یا ساعت هوشمند فراهم میآورد.
گام سوم هدایت اتوماتیک در بزرگراه همراه با امکان تغییر لاین بود. این سیستم هدایتی برای تغییر لاین از تکنولوژی نقطهی کور بهره میگیرد.
اکنون ما در حال قدم گذاشتن به جذابترین مرحله هستیم. گام چهارم خودروهایی هستند که اگرچه به حضور راننده پشت فرمان نیاز دارند اما، این آپشن را به راننده ارائه میکنند که با فشار دادن یک دکمه خودرو به حالت هدایت خودکار درآید. در نهایت گام پنجم خودروهایی هستند که کاملا خودکار بوده و برای هدایت و جابجایی به هیچ رانندهای وابسطه نیستند. فعالان این حوضه انتظار دارند این اتومبیلها بعد از ۲۰۲۰ وارد بازار شوند.
با روندی که شاهد هستیم اینترنت اشیاء ظرف چند سال آینده بطور فزایندهای در صنعت حملونقل و تدارکات اهمیت مییابد؛ خصوصا زمانی که موج خودروهای بدون راننده وارد جادهها شود. و این تنها یکی از حوزههایی است که اینترنت اشیاء بطور کامل دگرگون خواهد ساخت. باید انتظار دگرگونیهای جهانی را داشته باشیم.
کسب درآمد در اینترنت اشیا
مقدمه
هر فناوری جدید، با خود انتظارات قابلتوجهی درزمینهی فرصتها و مزایای اقتصادی ایجاد میکند. از اینترنت اشیا نیز تأثیر بسیار بزرگی انتظار میرود میلیونها و شاید تریلیونها دلار. اما نهایتاً آنچه موجب کاربرد گسترده و بهعبارتدیگر صنعتی شدن دانش و فناوری میشود، ایجاد مدلهای کسبوکار و کسب درآمد مبتنی بر آنهاست. در این میان اینترنت اشیا با چالشهای بیشتری نیز روبرو است، چراکه در سالهای اخیر تلاطمهای اقتصادی در سرتاسر جهان، سرمایهگذاران را بهسوی سرمایهگذاریهایی با پنجره بازگشت کوتاهتر سوق داده است، همچنین از علاقه آنها به سرمایهگذاریهای سنگین کاسته است. حالآنکه در اینترنت اشیا، نیاز به سرمایهگذاری اولیه در زمینه سختافزار وجود دارد که غالباً این هزینه در مقیاس هم قابلتوجه خواهد بود. علاوه بر این، بسیاری از ارزشهای اینترنت اشیا در بلندمدت خود را نشان میدهند. در نوشتار حاضر بهصورت خلاصه فرصتها و برنامههای کسب درآمد از طریق اینترنت اشیا با توجه به قابلیتهای اینترنت اشیا در تولید ارزش موردبررسی قرار میگیرد. این هدف در 5 بخش پیگیری میشود:
• شرح چگونگی خلق ارزشها و مدلهای کسب درآمد جدید توسط اینترنت اشیا
• تطبیق با فرصتهای غیرمنتظره
• ایجاد چارچوبی برای تشخیص ارزش دادهها و نتایج
• سازماندهی کسبوکار در راستای بهرهمندی از فرصتهای جدید کسبوکار
• برنامهریزی جهت حفظ مدلهای اقتصادی کنونی در زمان پیگیری مدلهای جدید کسبوکار
شرح چگونگی خلق ارزشها و مدلهای کسب درآمد جدید توسط اینترنت اشیا
جهت بررسی روشهای کسب درآمد از اینترنت اشیا ابتدا بایستی ارزشهایی که این فناوری به ارمغان میآورد موردتوجه قرار گیرد. تحول منجر به ایجاد ارزش جدید از سه طریق مختلف اتفاق میافتد:
1- افزایش ارزش محصول
با استفاده از فناوری اینترنت اشیا، میتوان به ارزش بسیاری از محصولاتی که دهههاست مورداستفاده قرار میگیرند افزود. بهطور مثال، یخچالها دستگاههایی هستند که سالهاست در همه منازل وجود دارند. حال با اتصال آنها به اینترنت، میتوان امکانات جدیدی به آنها افزود و آنها را به یخچال هوشمند تبدیل کرد. این موضوع برای سایر وسایل خانگی هوشمند، سامانههای کنترلی و امثال آن صادق است.
2- بهبود سازماندهی کانالهای تحویل
در برخی موارد، خود محصول تغییری نمیکند اما کانالهای تحویل آن، با استفاده از فناوری اینترنت اشیا، مدرن و بهینه میشود. بهطور مثال میتوان حوزه آموزش و یا ورزش را ذکر کرد. در گذشته، تنها راه بهرهمندی از خدمات ورزشی حضور فیزیکی در باشگاههای ورزشی بود. با معرفی فیلمهای ویدئویی، آموزش تمرینات ورزشی از این طریق به مخاطبان ارائه شد. پسازآن سی دی و دیویدی و نهایتاً امروزه از طریق اپلیکیشن های تلفن همراه این کار صورت میگیرد. همانطور که مشخص است، در همه موارد خود محصول که عبارت است از آموزش نحوه صحیح حرکات ورزشی، تغییری نکرده بلکه تنها کانال تحویل آن به مخاطب تغییر کرده است.
3- همگرایی دستهها
برخی محصولات و خدمات جدید خود ترکیبی از محصولاتی هستند که بهواسطه همگرایی دستههای مختلف پدید آمدهاند. بهطور مثال، دستبندهای ورزشی یا ساعتهای هوشمند، درواقع از طرفی ادامهدهنده مسیر ساعتهای مچی مکانیکی هستند از طرف دیگر مجهز به ویژگیهای تلفنهای همراه و حتی حسگرهایی اضافه هستند. لازم به ذکر است این موضوع قطعاً به حداکثر پتانسیل خود نرسیده است. بهطور مثال در همان مثال ساعتهای هوشمند، امکان ترکیب با برنامههای ورزشی خاص مانند یوگا و برنامههای تغذیه نیز وجود دارد.
از ابتدای تاریخ، عرضه و تقاضا ارزش یک کالا را تعیین میکرده است. در برخی موارد نت در اغلب موارد نیز ارزش یک کالا باگذشت زمان به دلیل کالایی[1]و همهگیر شدن کاهش مییابد مگر آنکه موجودی آن کالا محدود بوده و روزبهروز کمتر شود (مثل طلا) یا آنکه توسط یک انحصار قدرتمند محافظت شود. با ظهور قابلیتهای فناوریهای جدید ازجمله اینترنت اشیا، بایستی «نتیجه» یا «اثر» را نیز بهعنوان یک بعد سوم در تعیین ارزش یک کالا یا خدمت محسوب کرد. بهطور مثال حسگرهای شتاب سنج از حدود 100 سال پیش تاکنون علیرغم پیادهسازیهای مختلف محصولاتی مانند گام شمار و تشخیصدهنده فعالیت، به علت تقاضای کم و هزینه زیاد بهصورت گسترده مورداستفاده قرار نگرفتند. اما دستبند و ساعتهای هوشمند، بهعنوان نمونهای از استفاده اینترنت اشیا از فناوری مشابه این حسگرها، توانست ارزش آن را مورد تأکید قرار دهد، بهصورتی که امروزه افراد پیگیری میزان فعالیت را بخشی حیاتی از سبک زندگی سلامت میدانند.
جهت تدوین روش کسب درآمد و خلق ارزش در اینترنت اشیا بایستی سه موضوع اساسی موردتوجه قرار گیرد. موضوع نخست، منحنیهای رشد است. طبیعتاً انتظار میرود که با گذشت زمان بر تعداد دستگاه متصل، مشتریان محصولات و خدمات افزایش یابد و درنتیجه منحنیهای رشد صعودی شود. مانند هر کسبوکار دیگر، مداخلات صاحب آن کسبوکار مانند بازاریابی، بهبود محصول، بازخورد مشتریان و... بر این منحنیها مؤثر خواهد بود. لذا بایستی بررسی جامعی از چنین مداخلاتی صورت گیرد. موضوع دوم، عوامل نزولاست. بهطور سنتی باگذشت زمان، ارزش محصولات ارائهشده به دلایلی همچون نیروهای رقابتی رو به کاهش میرود. به همین دلیل بایستی تا حد امکان چنین عواملی را شناسایی نمود و جهت رفع آنها برنامهریزی نمود. موضوع سوم نیز اهمیت استفاده از مدلهای مرسوم ارزیابی سرمایهگذاری است که با متغیرهایی همچون میانگین وزنی هزینههای سرمایهای و بازگشت سرمایه قابلمحاسبه است. این مدلها در کتاب «ارزشیابی، اندازهگیری و مدیریت ارزش شرکتها» نوشته تیم کولر، مارک گودهارت و دیوید وسلز بهخوبی بررسیشدهاند.
?
بهصورت کلی فعالیتها بایستی با توجه به نکات زیر هدایت شوند تا بیشترین اطمینان از تولید ارزش اقتصادی حاصل شود:
- تا حد امکان سرمایهگذاریها کوچک شوند. چنانچه سرمایهگذاری بزرگی برای موفقیت نیاز است، با مشتریان یا سایر اعضای زنجیره ارزش تشکیل شراکت دهید.
- جریان درآمدی را هرچه سریعتر تأمین کنید.
- هر چه سریعتر به مرحله سوددهی برسید.
- بهطور ثابت رشد داشته باشید، رکود ارزش را از بین میبرد.
- تا حد امکان در مسائل عملیاتی و مالی قابلیت پیشبینی ایجاد کنید.
تطبیق با فرصتهای غیرمنتظره
اینترنت اشیا نیز همانند سایر فناوریها بهسرعت در حال تحول حوزههای مختلف کسبوکار است. در چنین فضای متغیر و در حال رشد سریع، اتخاذ مدلهای کسب درآمد ثابت چندان مناسب نبوده و بایستی قابلیت وفق و استفاده از فرصتها تمهید شود.
درنتیجه حجم بالای تراکنشها و تنوع حوزههای کاربرد، کسبوکارهای مبتنی بر پلتفرمها رشد کردهاند. حتی شرکتهایی که از گذشته در حوزههای سنتی کسبوکار مشغول بودهاند، اکنون به استفاده از پلتفرم جهت ایجاد کسبوکارهای جدید روی آوردهاند. بهطور مثال جنرال الکتریک تاریخچهای غنی در زمینه استفاده از سامانههای کنترل و جمعآوری داده (اسکادا) برای تجهیزات سنگین همچون موتورهای جت و لوکوموتیوها دارد. با پیشرفت فناوری، پلتفرم predix برای تحلیل و تجزیه دادهها و کنترل تجهیزات متولد شد. هرچند هدف اولیه، کنترل مؤثر و بهینه تجهیزات، نگهداری، پیشبینی عیوب و ارائه سایر خدمات ارزشافزوده بود، جنرال الکتریک مدلهای کسبوکار جدیدی را مبتنی بر این پلتفرم ایجاد کرد. این شرکت بهجای فروش محصولات، اقدام به توسعه مدل فروش عملکرد[2]نمود، بهطور مثال بهجای فروش موتور جت، به ازای استفاده از محصولات خود، مشتریان را شارژ نموده و مدل «رانش بهعنوان خدمت»[3]را توسعه داد. همچنین با توجه به روند رو به رشد تقاضا برای پلتفرمهای تحلیل دادهها، این شرکت به کسبوکار پلتفرم اینترنت اشیا نیز وارد شد و همین پلتفرم predix را در اختیار مشتریان قرار داد.
آمازون، جهت ارائه مطمئن خدمات خردهفروشی خود در سراسر جهان، اقدام به تأسیس مراکز داده قدرتمند و توسعه روشهای کارا جهت مدیریت ذخیرهسازی و پردازش دادهها نمودند. این کار نهایتاً به توسعه کسبوکار جدیدی به نام خدمات وب آمازون انجامید که امروز یکی از پیشتازان ارائه خدمات ابری در دنیاست. رقیب آن، Microsoft Azure، داستان مشابهی دارد. مایکروسافت در حال توسعه قابلیتهایی در ویندوز برای پشتیبانی cloud hostingبرای Xboxبود که نهایتاً به Azure انجامید.
آیبیام (IBM) در سالهای گذشته سرمایهگذاریهای قابلتوجهی در فناوریهای تجزیهوتحلیل دادهها، هوش مصنوعی و یادگیری عمیق انجام داده است که منتهی به پلتفرم Watson شده است. این شرکت با خرید شرکت Weather Company اقدام به استفاده از پلتفرم خود در جهت ارائه تحلیل تأثیر تغییرات جوی بر کسبوکارهای مختلف نموده است.
این موضوع منحصر به شرکتهای بزرگ نیست، بلکه شرکتهای با سایز کوچک و متوسط و حتی استارتاپ ها نیز با این موضوع روبرو هستند. بهطور مثال Augury یک شرکت نگهداری و پیشبینی تعمیرات است که فناوری تجزیهوتحلیل امضای صوتی ماشینهای صنعتی را توسعه داده است. اکنون تواناییهای تحلیلی و الگوریتمهای توسعهیافته توسط این شرکت برای گسترش پلتفرم خود در زمینه مطالعات صوتی به مناطق وسیعتر از نگهداری، مورداستفاده قرار میگیرند. تمرکز آنها از سختافزار، به تجزیهوتحلیل دادهها منتقل شده است.
به همین ترتیب، یکی دیگر از سرمایهگذاریهای دره سیلیکون، Predii با تمرکز بر تشخیص تعمیرات برای قطعات خودرو آغاز شد. اولین مشتری اصلی آنها SnapOn بود که از پلتفرم و آنالیز خود برای بهبود بهرهوری و پایه درآمد استفاده میکرد. اکنون ، پلتفرم Predii با هدف تبدیلشدن به یک ارائهدهنده پیشرو برای Repair Intelligence ، به سایر دستگاهها و سیستمها گسترش یافته است.
کاوش در مورد این فرصتهای غیرمنتظره بهصورت دورهای، منظم و مکرر کمک میکند تا تأثیر کاهش منحنیهای رشد و عوامل نزول را معکوس نمود. برای شکار این فرصتها، بایستی سؤالات زیر بهصورت دورهای موردبررسی قرار گیرند:
1- آیا به مشتریان کمک میکنیم تا مشکلاتی فراتر ازآنچه قول دادهشده است را حل کنند؟
2- آیا روشهای جدیدی وجود دارد که میتوانیم دادههای موجود را برای دستیابی به بینشهای جدید ترکیب کنیم؟ آیا میتوانیم آن بینشها را به چیزی مفید برای مشتریان تبدیل کنیم؟
3- آیا ما برای دستههای جدید مشتریان فرصتهایی میبینیم؟
4- آیا ما قابلیتهای جدیدی را به محصول، خدمات یا بستر فناوری خود اضافه میکنیم که ممکن است برای سایر شرکتها مفید باشد؟
5- آیا فرصتی برای همکاری با شرکتها یا نهادهای دیگر وجود دارد تا ارزش بیشتری به مشتریان ارائه دهد؟
ایجاد چارچوبی برای تشخیص ارزش دادهها و نتایج
علیرغم تغییرات سریع فناوری، کسبوکارها و مدلهای اقتصادی زمان بیشتری برای تغییر نیاز دارند. تغییر و تبدیل در این موارد اغلب وابسته به تغییرات زیرساختها و رفتارهاست، از همین رو در کوتاهمدت تغییر نمیکنند. به همین دلیل غالباً تأثیر تفکرهای سنتی در توسعه مدلهای اقتصادی حول اینترنت اشیا دیده میشود. در این بخش به تعدادی از این اشتباهات متداول پرداخته میشود.
◦ بازده سرمایهگذاری (ROI) باید نقطه شروع هرگونه ایجاد ارزش باشد.
چنین دیدگاه موجب تأکید بیشازحد بر سمت هزینه و سرمایهگذاری میشود، حالآنکه علیرغم اهمیت فراوان این موضوع، نخستین تمرکز باید روی بازده دارایی[4] باشد. بدین ترتیب تمرکز به سمت ایجاد بهبود در نتایج برای مشتریان هدایت میشود. گاهی معیارهای مناسب برای اقناع مشتری در خصوص ارزش محصول در دسترس نیست اما در صورت جمعآوری داده برای یک بازه زمانی، این اقناع قابل انجام میشود.
◦ اگر داده یک دارایی است، ما باید مالکیت آن را داشته باشیم تا بتوانیم از آن کسب ارزش کنیم.
در دنیای دیجیتال، داده، وجه رایج و طلا محسوب میشود و برای مالکیت آن رقابت سختی درمیگیرد. ازجمله آنکه از مالک دستگاههای تولیدکننده داده، تا هر یک از بازیگران اکوسیستم که تحلیل یا تغییری روی آن داده ایجاد میکنند بر آن ادعای مالکیت دارند. نکته قابلتوجه آن است چنین رقابتی نباید ما را از بهرهمندی از فرصتهای مربوطه بازدارد بلکه مادامیکه طی توافقنامههایی که دسترسی دائمی و رایگان ما را تضمین کند، این موضوع قابلحل است و نیازی نیست در مسائل مالکیت آن وارد شویم.
◦ نظرات مشتریان اصول راهنما برای ایجاد ارزش هستند.
هنری فورد در جایی میگوید: «اگر از مردم میپرسیدم چه میخواهند، همه میگفتند اسبهایی سریعتر!». نوآوران مطرح دیگری همچون استیو جابز نیز بر این دیدگاه صحه گذاشتهاند که نظرات مشتریان هرچند در بسیاری موارد، ابزاری مفید و عملیاتی است اما در مواجهه با تحولهای نوآورانه چندان مفید نیستند. لذا بایستی مصالحهای در زمینه اهمیت نظرات مشتریان در مسائل مختلف صورت گیرد.
◦ کسبوکار قبل از رسیدن به مقیاس کامل سودآور نخواهد بود.
هرچند جهت دستیابی کامل به پتانسیل یک کسبوکار در مقیاس بالا محقق میشود، اما چنانچه نتوان در مراحل نخست سودآوری ایجاد نمود، احتمالاً بخشی از برنامه دچار مشکل است. با توجه به پویایی فناوری اینترنت اشیا، دستیابی هرچه سریعتر به نقطه سربهسر اهمیتی محوری دارد.
◦ ما میتوانیم بر اساس قابلیتهای تحلیلی عمومی، در تحلیل دادهها بسیار خوب عمل کنیم.
منطبق سازی دادهها با زمینه کاربرد آنها اهمیت بسیاری دارد چراکه دادههای خام عملاً هیچ ارزشی ندارد. تجربه نشان داده است که تحلیلهایی که با ابزارهای مرسوم انجام میشوند، پاسخ سؤالات «چه» را میتوانند بدهند اما درباره سؤالات «چرا» و پسازآن «چگونه» و «باید چه کرد» نظری نخواهند داشت. لذا چنین تحلیلهایی اهمیت فراوان داشته و اغلب نیز دشوار هستند، چراکه دانش مربوطه تنها در اذهان افراد متخصص مربوطه یافت خواهند شد. لذا تمرکز بر فهمی عمیق از حوزه مدنظر اهمیتی غیرقابلانکار خواهد داشت.
در دنیای اینترنت اشیا، محصول و خدمت بهصورت کامل درهمتنیده شدهاند. اهمیت این موضوع بدان جا برمیگردد که امکان تدوین مدل درآمد و ارتباط در طول چرخه عمر محصول وجود دارد. لذا فرصتهای مختلفی برای تبدیل ارزش به درآمد به وجود میآید که در جدول زیر بهصورت خلاصه و با مثال ذکر شده است.
سازماندهی کسبوکار در راستای بهرهمندی از فرصتهای جدید کسبوکار
بهکارگیری روشهای سنتی در بخشهای مدیریت ارتباط با مشتریان، قیمت گذاری، توسعه کانالهای توزیع، بازاریابی، توسعه محصول، روشهای انگیزه بخشی به فروشندگان و سایر بخشهای کسبوکار برای توسعه یک کسبوکار مبتنی بر اینترنت اشیا چندان بهینه نیست. این موضوع را با سه مثال بررسی میکنیم.
مثال 1: استارتاپی که سامانهای برای پایش تجهیزات بزرگ صنعتی با استفاده از لرزش مکانیکی و امضای الکتریکی توسعه داده است. سامانه مذکور شامل بخش حسگر تا پلتفرم ابری است. این شرکت الگوریتمهایی اختصاصی برای تشخیص خرابی احتمالی و عیبیابی توسعه داده است و اطلاعات حاصله را به کاربران، مسئولان نگهداری و تولیدکنندگان به ازای دریافت هزینه ارائه میکند. اولین روشی که برای رشد این شرکت به ذهن میرسد آن است که سعی کند روزبهروز به مشتریان سامانهاش اضافه کند. حالآنکه طی تحلیلی، این شرکت به این نتیجه رسید که با توجه به هزینههای بالای بازاریابی و دسترسی به هزاران استفادهکننده از تجهیزات صنعتی که تأمین آن برای یک استارتاپ ممکن نیست، به سازندگان این تجهیزات مراجعه نموده و تشکیل شراکت دهند. ارزیابی مذکور همچنین حاکی از آن بود که بیشترین تبدیل ارزش به درآمد در بخش الگوریتمها اتفاق میافتد، لذا حتی تأکیدی بر استفاده از پلتفرم این استارتاپ هم وجود نداشت و تمرکز آنها بیش از همه بر توسعه الگوریتم جهت پوشش انواع اطلاعات و دادهها بود.
مثال 2: شرکت بزرگ سازنده تجهیزات سنگین صنعتی با کیفیت بالا که به دلیل رکود اقتصادی فروش آن کم شده است. کاهش فروش باعث شده تا این شرکت به دنبال کسب درآمد از بخش خدمات پس از فروش برود. با توجه به کیفیت بالای محصولات، تعمیرات آنها بسیار محدود است، لذا بایستی به دنبال ایجاد روشهای جدیدی باشد. از همین رو به دنبال توسعه راهکاری مبتنی بر اینترنت اشیا نمود که بهصورت برخط وضعیت تجهیزات را به صاحبان تجهیزات ارائه میداد. با این موضوع هرچند درآمد جدیدی ایجاد شد اما در مقایسه با گذشته که شرکتها قراردادهای دورهای برای بررسی تجهیزات امضا میکردند درآمدهای کارکنان مربوطه کاهش یافت. این مثال، بهخوبی نشان میدهد که استفاده از اینترنت اشیا چگونه میتواند ساختار داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.
مثال 3: تولیدکننده تجهیزات پوشیدنی که روزبهروز رقبا بازارش را کوچک میکنند. این شرکت که همواره در تلاش برای حفظ جایگاه برند خود در بازار دارد، با توجه به رقبای قوی اقدام به استفاده از حسگرها و امکانات انتقال داده در تجهیزات خود نموده است و بدین طریق خدماتی در حوزه سلامت به کاربران ارائه میکند. علاوه بر آن، این خدمات، امکانات جدیدی را در همکاری با شرکتهای خدمات بیمه فراهم نموده است بدینصورت که کاربران با سبک زندگی سالم، هزینه کمتری بابت بیمه درمانی خود بپردازند. در این تغییرات، علاوه بر تغییرات قابلتوجه در بخش توسعه محصول و مسائل فنی، بهصورت کلی روشهای انگیزه بخشی به فروشندگان نیز باید تغییر کند.
یک شرکت جهت بهرهمندی کامل از توانمندیهای اینترنت اشیا، بایستی در شیوه ساخت محصولات، ورود به بازار، ارزشهای آن و شیوههای عکسالعمل مشتریان بازنگری نماید. برای این کار مراحل زیر بایستی طی شود.
تحلیل زنجیره ارزش
بایستی کل مسیر طی شده توسط محصول/خدمت تا مشتری ترسیم شود و هر مرحله از آن ازنظر روندهای کسبوکار و انگیزههای درآمدی موردبررسی قرار گیرد. نکته متفاوت در حوزه اینترنت اشیا، امکاناتی بیشتری است که بهواسطه دادههای استخراجشده در مقایسه با حالت سنتی به دست میآید. این دادهها در صورت بررسی و تحلیلهای مناسب، نتایج قابلتوجهی برای بخشهای مختلف زنجیره ارزش به ارمغان خواهد آورد. در شکل زیر، بخش نارنجیرنگ، یک زنجیره ارزش متداول و بخش آبیرنگ، امکانات منتج از اینترنت اشیا را نشان میدهد.
?
مدل کردن سازمان و قابلیتها
پس از فهم دقیق نحوه ایجاد ارزش در هر مرحله، میتوان قابلیتها، زیرساخت و دانش موردنیاز برای کسب درآمد از ارزش را احصا نمود. این قابلیتهای موردنیاز میتواند انسانی یا فناورانه باشد. در مثالهای بررسیشده در بخش قبل، چند قابلیت مشترک وجود داشت که شرکتها برای موفقیت به آنها نیاز داشتند. قابلیتهای تجمیع و پردازش ارزان دادهها، پلتفرم تحلیل دادهها و توانمندی جلب مشارکت مشتری ازجمله این قابلیتها محسوب میشوند. در بسیاری موارد برای آمادگی سریع و بهینه، بهتر است تیمهای شکلگرفته برای این اهداف جذب شوند بهجای آنکه تیم از صفر در شرکت رشد کنند، چراکه کسبوکارهای مبتنی بر اینترنت اشیا، اغلب به طرز فکر متفاوت، دیدگاه متفاوت و چابکی بیشتر نیاز دارند.
توانمندیها بدون پشتیبانی از طرف سازمان، پایدار و مفید نخواهند بود. بهطور مثال، شیوههای جلب مشارکت کارمندان، مدیریت و انگیزه بخشی به کارمندان تیم علوم داده با تیمهای فروش یا خدمات مشتری متفاوت خواهد بود. لذا ایجاد تعادل در هنگام افزودن قابلیتهای جدید به سازمان نیاز به توجه و برنامهریزی دقیق دارد. بهطورکلی موارد زیر هنگام مدل کردن سازمان و قابلیتهای موردنیاز توصیه میشود:
1. سازمان فعلی خود را ارزیابی کرده و تجزیهوتحلیل SWOT از هر عملکرد را انجام دهید
2. پیامدهایIoT را در هر عملکرد شبیهسازی کنید
3. عملکردهای جدید موردنیاز را مشخص کنید
4. هدف و مدل عملیاتی برای هر عملکرد را بهبود و اصلاح کنید.
5. قابلیتها و ظرفیت مربوطه را که برای موفقیت در هر عملکرد موردنیاز است تعریف کنید
6. تعیین توانایی و برنامه ایجاد ظرفیت از طریق مدیریت تغییر ارگانیک ، آموزش و جذب
چرخههای بررسی و اصلاح
بیشتر کسبوکارها دارای برنامه بازنگری منظم و کاملاً ساختارمند هستند که به آنها کمک میکند پیشرفتهایی را که انجام میشود و اقدامات اصلاحی (در صورت نیاز) که باید انجام شود تعیین نمایند. فرآیندهای بررسی معمول به روندهای بازار، وضعیت فروش، روندهای جدید خرید و دستیابی به مشتری، دستیابی به اهداف درآمدی، پیشرفت در حوزه ابتکارات استراتژیک، استخدام و سایر معیارهای مالی میپردازد. اکثر این معیار برای کسبوکارهای مبتنی بر اینترنت اشیا هم مناسب هستند، اما علاوه بر آنها موارد زیر نیز بایستی موردبررسی قرار گیرند:
1. میزان رشد اتصال
2. تنوع و تکامل دادههای جمعآوریشده و دسترسی به منابع جدید داده
3. پیشرفت در انواع تحلیلها و ارتباط بین آنها
4. بررسی ارزش تولیدشده توسط تحلیلها
5. ارزیابی روشهای کسب درآمد جدید درنتیجهی بینش حاصل از تحلیل دادهها
6. بازخورد در مورد روشهای جدید جذب مشتری
برنامهریزی جهت حفظ مدلهای اقتصادی کنونی در زمان پیگیری مدلهای جدید کسبوکار
پیگیری مدلهای جدید کسبوکار مبتنی بر اینترنت اشیا با احتمال بسیار زیادی بر درآمد و مدلهای تجاری فعلی تأثیر منفی میگذارد. مدلهای تجاری، قالبهای جذب مشتری و فرکانس تعامل با محصولات و خدمات تغییر خواهند کرد و چگونگی ایجاد و ضبط ارزش نیز تغییر خواهد کرد. درحالیکه هدف بهرهمندی از تمام امکانات اینترنت اشیا است، بایستی از تأثیرات منفی زودتر از حد ضروری بر تجارت فعلی جلوگیری نمود.
این مهم در سه گام بایستی پیگیری شود.
در گام اول، تحلیلی از وضعیت موجود و آینده انجام میشود تا ارزیابی شود که با بهکارگیری یا عدم بهکارگیری اینترنت اشیا وضعیت شاخصها به چه صورت تغییر خواهد نمود. در گام دوم با تنظیم کردن منابع اختصاصیافته به بخشهای مختلف سازمان، شاخصها را به سمت موردنظر هدایت میکنیم. گام سوم نیز از تغییرات سازمانی استفاده میکنیم بهطور مثال، درصد بیشتری از کانالهای دسترسی به مشتریان را منحصر به ارائه محصول مبتنی بر اینترنت اشیا میکنیم.
جمعبندی
هدف هر کسبوکار، ایجاد ارزش اقتصادی برای ذینفعان آن است. اینترنت اشیا نیز از این موضوع، مستثنا نیست و کسب درآمد مؤثر کلید موفقیت یک کسبوکار محسوب میشود. در این ارائه به ویژگیها و تفاوتهای خاص حوزه کسب درآمد در اینترنت اشیا پرداختیم.