
چطور وام میگیرید؟ خدمات مالی خود را چگونه دریافت میکنید؟ فکرش را بکنید اگر مجبور نبودید برای گرفتن وام به بانک بروید و هر مبلغی که نیاز داشتید را با چند کلیک به دست میآورید چقدر همه چیز برایتان آسانتر میشد. در این گفتار نگاهی به دریچه برآورده شدن این آرزو در آیندهای نه چندان دور میاندازیم. با ما همراه باشید.
در روزگار ما و البته فعلا، تنها راه معقول و قانونی برای گرفتن وام یا استفاده از خدمات مالی، کمک گرفتن از یک واسطه گردن کلفت به نام «بانک» است.
بانکها خدمات مالی را دو قبضه در اختیار گرفتهاند و مردم برای آنکه از این خدمات استفاده کنند باید تن به احراز هویت، ارائه یک دو جین مدرک نامرتبط و وسط کشیدن پای آشنا و غریبه به بانک کنند تا بتوانند بعد از این جار و جنجال به هدفشان برسند.
اما در آیندهای نه چندان دور دیگر مردم عادی مجبور به تحمل چنین فرایندی نیستند. چون سازمانهای غیر دولتی خاصی در حال آمادهسازی و گسترش بستری کاربردی برای ارائه خدمات مالی بدون وجود واسطهها یعنی «امور مالی غیرمتمرکز» (Decentralized Finance) هستند.
بعد از گسترش این ماجرا، بانکها و به دنبال آن دولتها بزرگترین منبع برای کنترل و تحت فشار گذاشتن مردم را از دست میدهند. البته این موضوع در برخی از کشورها در حال اجرا است ولی هنوز در ایران آنطور که باید و شاید جا نیفتاده است.
دیفای و بلاک چین هر دو در کنار هم روی آزادسازی فرایندهای مالی، توسعه فناوری و ... از دست برخی قدرتهای محدود و واسطههای قدرقدرت کار میکنند. ارزهای دیجیتال، یکی دیگر از تلاشهای این دو سیستم برای رسیدن به این هدفها هستند.
بیت کوین و اتریوم در بسیاری از بخشها از نظر حذف واسطهها از دنیای مالی با هم مشترک هستند؛ مثلا برخی از شرکتها در حال کار روی پروژه «بیت کوین دیفای» هستند تا با استفاده از ترکیب این دو بستر بتوانند برخی از قراردادهای پیچیده مالی را عملی کنند.
البته همان طور که بیت کوین پادشاه رمز ارزها است اتریوم نیز پادشاه بیبدیل دیفای در نظر گرفته میشود و این همکاریها دلیلی بر کوچک شدن وسعت کاری اتریوم در دیفای به شمار نمیرود.
بیشتر برنامههایی که خودشان را به عنوان دیفای معرفی میکنند بر پایه اتریوم بنا شدهاند. اتریوم به دلیل اینکه از دیگر رمزارزها به ویژه بیت کوین انعطاف پذیرتر است و بستر قراردادی هوشمندی دارد بهترین گزینه برای خدمات دیفای به شمار میرود. در واقع، زبانهای برنامه نویسی اتریوم، به طور ویژه برای ایجاد و گسترش قراردادهای هوشمند طراحی شدهاند.
مبادلههای آنلاین به کاربران کمک میکنند تا بدون سپردن پولشان به یک واسطه به طور مستقیم ارزهای خودشان را – هر چه هست دلار یا بیت کوین – با یکدیگر رد و بدل کنند.
با استفاده از این بسترها مردم دیگر نیازی به استفاده از بانکها برای گرفتن وام ندارند. چون میتوانند با کمک برنامههای دیفای به طور مستقیم مبلغی که نیاز دارند را به عنوان وام دریافت کنند و بر اساس مفاد قرارداد، آن را با سودش پس بدهند.
از این بازارها برای پیش بینی موارد زیادی مانند انتخابات و ... در بستری بدون واسطهها استفاده میشود.
روشی است که از آن برای ارسال بیت کوین بدون واسطه به شبکه اتریوم استفاده میشود. به این ترتیب کاربران میتوانند بیت کوینهای خود را به دیگران وام دهند و سودشان را از طریق همین سیستم دریافت کنند.
بله. دو بستر «وام دادن سرمایه به دیگران» و «تولید محصول» را میتوان به عنوان دو بخش بزرگ درآمدزایی کاربران از طریق دیفای در نظر گرفت.
برخی واقعا بر این باور هستند و به همین دلیل مبلغهای سنگینی را روی این بخش سرمایه گذاری میکنند. ولی از نظر ما به دلیل اینکه فعلا این پروژهها محدود و حتی به نوعی در حال آزمون و خطا هستند نباید خیلی رویشان حساب باز کرد.
مثلا با وجود امکان درآمدزایی از طریق دادن وام در پلتفرمهای مختلف دیفای این امکان وجود دارد که فرد وام گیرنده اصلا وام خود را پرداخت نکند! در واقع، به دلیل ناشناس بودن کاربران در این سیستم، راهی برای پس گرفتن وامتان نخواهید داشت و باید خدا خدا کنید که فرد وام گیرنده پایبند اخلاق باشد و پولتان را برگرداند.
از طرفی، این بستر پر از پروژههای گوناگون است و نمیتوان به سادگی، یک پروژه خوب را از بد تشخیص داد.
پروژههای گوناگون دیفای هنوز در مرحله آزمون و خطا هستند. اشکالهای زیادی در این بسترها وجود دارند که برای گسترده شدن باید راهی برای حذف کردنشان پیدا شود؛ مثلا ویژگی تغییر نکردن مفاد قراردادها تحت هیچ شرایطی، میتواند میزان ریسک این قراردادها را بسیار بالا ببرد.
چون اگر اشتباهی در این میان رخ دهد یا خصومتی پنهان در لابهلای این مفاد قرار بگیرد میتواند طرف دوم قرارداد را به دردسر بیندازد. برای حل کردن مشکلاتی این چنین تلاشهایی شده است.
مثلا «اتریوم ۲.۰» (Ethereum 2.0) با ایجاد انعطاف پذیری بیشتر و حل کردن مشکل مقیاس به چشم یک دریچه امید برای دیفای در نظر گرفته میشوند ولی هنوز کافی نیست.
فکر میکنید اگر پروژههای دیفای بتوانند به موفقیت برسند مردم کشور ما به آنها اعتماد میکنند؟