
کتاب " محاکمه عادت ها " از نشر هورمزد توسط سرکار خانم الهام میرزایی به زبان کوردی سورانی ترجمه شد و در ذیل مقدمه مترجم را بر این کتاب می خوانید :
داستان و داستانسرایی پدیدهای است که قدمت آن به پیدایش زبان برمیگردد. داستانهای مصور بر دیوار غارهای کهن، نشان میدهد که بشر پیش از آنکه به زبان نوشتاری دست یابد، داستانسرایی کرده است و پیش از پیدایش خط، داستانها را سینه به سینه نقل کرده است.
ما با داستان همسفر میشویم و در این سفر به کشف خود میپردازیم. هنگام داستانخوانی به سکوت میرویم؛ این سکوت ما ناشی از صدای همزادپنداری ماست. ما با شخصیتها همراه میشویم، با آنها میخندیم، با آنها گریه میکنیم، با آنها همرزم میشویم و دنبال اهدافمان میرویم.
ما مخلوقاتی هستیم که عادتهایی داریم. تکرار هر رفتار، عادتی را در ما نهادینه میکند. تکرار ورزش کردن، عادت به ورزش؛ تکرار پرخوری، عادت پرخوری؛ تکرار کتاب خواندن، عادت کتابخوانی و... را ایجاد میکند.
گاهی ما عادتهای بدی را در خود شکل دادهایم که ما را از مسیر موفقیتمان دور میکند و حتی میتواند تاثیراتی ویرانگر در خانواده و جامعهمان برجای بگذارد. حال اگر علارغم آگاهی بر اشتباه بودن آن عادتها، به تکرار آنها ادامه دهیم، مجرم هستیم و جرم ما تکرار است؛ تکرار عادتهای اشتباه!
اثری که پیش روی شما قرار دارد، ترجمهای است از کتاب "محاکمه عادتها" اولین رمان بلند نویسنده خلاق، آقای علی خاکزادی.
در دهههای اخیر کتابها و مقالات بیشماری در باب عادتها، چگونگی شکلگیری آنها و تاثیراتشان در زندگی، منتشر شده است. کتاب "محاکمه عادتها" را میتوان جانکلام آنها دانست. آنچه "محاکمه عادتها" را از سایر نوشتهها در این حوزه متمایز میکند، داستانی بودن آن است. وقتی پای داستان و شخصیتهای داستانی به میان میآید، قدرت همزادپنداری انسان بیدار میشود و به این ترتیب تاثیر اثر بیشتر خواهد شد.
این کتاب به داستان مردی 50 ساله میپردازد که با امضای قراردادی، اجازهی جداشدن مغز از بدنش را صادر میکند و بدن او در دادگاهی با حضور دوازده عضو هیئت منصفه، به دلیل تکرار عادتهای اشتباه، از مغزش شکایت میکند. مغز باید به کمک وکیل خود، بدنش را که اکنون توسط یک مغز جدید اداره میشود، پس بگیرد.
اوج تاثیر داستان جایی است که میدانیم شخصیت اصلی، خودش را پای محاکمه کشانده و از خودش بخاطر تکرار عادتهای اشتباه، شکایت کرده است. این موضوع ما را وامیدارد که خودمان را همراه با او به چالش بکشیم و به واکاوی درون خود بپردازیم. گویی هر کس داستان خودش را در این کتاب میخواند.
نویسنده در این اثر علاوه بر بیان داستان با ایدهای جذاب که خواننده را به خواندن سوق میدهد، مفاهیم آموزشی را هم در خلال داستان بیان کرده؛ نه آنقدر زیاد که از داستان فاصله بگیرد و نه آنقدر کم که خواننده دست خالی کتاب را ببندد.
این کتاب در همان ماههای اول انتشار با اقبال خوبی از طرف خوانندگان روبرو شد، بطوری که در کمتر از 10 ماه به چاپ سوم رسید.
من پس از مطالعه کتاب به دلیل ارتباطی که به واسطه خواندن این کتاب با نویسنده داشتم، اطلاع یافتم که ترجمه این اثر به زبان انگلیسی و عربی آغاز شده و ترجمه به چندین زبان دیگر هم در حال پیگیری است. با توجه به محتوای باارزش و جذاب کتاب و قدمهایی که در مسیر جهانی شدن برمیداشت، بر من روشن شد که قفسه کتابخانه کوردی نباید از چنین اثر ارزشمندی خالی بماند. این شد که تصمیم به ترجمه آن به زبان کوردی گرفتم.
خط اصلی ترجمه بر مسیر زبان کوردی سورانی است. اما گستردگی و غنای زبان کوردی کار را بر من دشوار کرد. چون نمیبایست از گنجینهی باارزش کلمات کوردی غافل بماندم. سعی داشتم هم فهم مطلب را در نظر بگیرم و هم غنای ادبیات کوردی را در آن جای دهم بدون اینکه طعم کلام نویسنده را تغییر داده باشم.
بخش قابل توجهی از این داستان به گفتوگوی افراد میپردازد و نویسنده در این مکالمات از اصطلاحات و ضربالمثلهای رایج در زبان فارسی بهره زیادی برده است. من نیز سعی کردهام معادلهای کوردی این اصطلاحات و ضربالمثلها را بیایم و همان مفهوم و منظور را انتقال دهم تا خواننده کورد حس نزدیکی و تعلق بیشتری به متن و شخصیتهای داستان داشته باشد.
در بخشهای پایانی کتاب هم اشعاری از مولانای بزرگ آورده شده که در قالب شعر ترجمه کردهام. در ترجمه این اشعار، بسیار ریزبینانه تلاش کردهام که از معنا و مفهوم مبدا دور نشوم و همان موسیقی درونی شعر را متناسب با زبان مبدا به جان خواننده کورد بچشانم. با این وجود اصل شعر و ترجمه آن به نثر را هم در پاورقی آوردهام تا حق خالق شعر محفوظ بماند.
در پایان از همراهی همسرم تشکر میکنم که با راهنماییها و دلگرمیهایشان در تمام مراحل ترجمه پشتیبانم بودند.
آرزو دارم این کتاب ارزشمند در میان ما کوردها نیز جایگاه ارزنده خود را بدست آورد.
الهام میرزایی
پاییز 1400