یک آهنگ، دو زندگی
چند شب پیش، اتفاقی دوباره به «نینوا»ی حسین علیزاده گوش دادم.
همان آهنگی که سالها پیش، وقتی دانشجوی شریف بودم و در خوابگاه زندگی میکردم، زیاد گوش میدادم.
با شنیدن چند نت اول، یکدفعه انگار سالها از بین رفت.
دوباره خودم را دیدم در همان اتاق خوابگاه؛ شب شده بود، کتابها و جزوهها روی میز و تخت پخش بود و من باید برای درس و امتحان میخواندم. خوابگاه هم که همیشه ساکت نبود. یکی در اتاقش حرف میزد، یکی رفتوآمد میکرد، صدای باز و بسته شدن درها میآمد و هرکس درگیر زندگی خودش بود.
من هم گاهی آنقدر ذهنم شلوغ میشد که نمیتوانستم روی درس تمرکز کنم. آن وقت هدفون را روی گوشم میگذاشتم و نینوا را پخش میکردم.
صدای نی که شروع میشد، کمکم آرام میشدم.
انگار ذهنم از آن همه فکر جدا میشد و دوباره میتوانستم برگردم سر کتاب.
آن موقع شاید نمیفهمیدم چرا این آهنگ اینقدر برایم مهم است. فقط میدانستم کمکم میکند ادامه بدهم.
آن سالها زندگی برایم خیلی روشن نبود.
نمیدانستم بعد از دانشگاه چه میشود. شغل پیدا میکنم یا نه؟ درآمدم چقدر خواهد بود؟ کجا زندگی خواهم کرد؟ اصلاً آیندهام چه شکلی خواهد شد؟
ولی یک چیز را میدانستم:
باید تلاش کنم.
فکر میکردم اگر درس بخوانم، اگر این سختیها را تحمل کنم، بالاخره یک روز زندگی بهتر میشود.
همین امید باعث میشد خیلی چیزها را تحمل کنم.
شبهای کمخوابی، فشار درس، نگرانی امتحان و حتی نگرانی از آینده.
آن روزها هنوز خیلی چیزها نداشتم، ولی یک چیز داشتم که شاید امروز بیشتر قدرش را میدانم:
احساس اینکه زندگی هنوز پیش رویم است.
بالاخره فارغالتحصیل شدم.
بعد از هزار زحمت، شغلی پیدا کردم. سالهای اول کار هم خیلی سخت گذشت. حقوق زیادی نداشتم و باید با همان درآمد، زندگی را میچرخاندم و برای آینده هم فکری میکردم.
ولی کمکم جلو رفتم.
خانه خریدم.
ماشین خریدم.
بچههایم را بزرگ کردم.
به مدرسه و دانشگاه فرستادم و بعد کمک کردم وارد کار و زندگی خودشان شوند.
سالها همینطور گذشت.
گاهی آنقدر درگیر زندگی بودم که اصلاً نفهمیدم چهطور این همه سال گذشت.
تا اینکه بازنشسته شدم.
حالا حدود ده سال است که بازنشستهام.
وقتی به گذشته نگاه میکنم، میبینم خیلی از چیزهایی که آن جوان در خوابگاه آرزو میکرد، بالاخره اتفاق افتاد.
ولی چند شب پیش، وقتی دوباره نینوا را شنیدم، یک اتفاق عجیب افتاد.
همان آهنگی که آن روزها کمکم میکرد به آینده فکر کنم، این بار مرا به گذشته برد.
دوباره خودم را دیدم؛ همان جوانی که در خوابگاه نشسته بود، خسته بود، امتحان داشت، نگرانی داشت، ولی هنوز کلی آرزو در سرش بود.
و عجیب اینکه دلم برایش تنگ شد.
نه برای سختیهایش.
نه برای بیخوابیها.
نه برای آن حقوق کم و نگرانیهای آینده.
برای خودش دلم تنگ شد.
برای حال و هوایش.
برای آن شور و شوقی که داشت.
برای اینکه هنوز نمیدانست زندگی چه چیزهایی برایش کنار گذاشته.
برای اینکه فکر میکرد اگر تلاش کند، میتواند آیندهاش را بسازد.
آن موقع فکر میکردم رسیدن به آینده یعنی خوشبختی.
حالا که خیلی از آن آیندهها گذشته، تازه میفهمم خودِ مسیر هم چیز باارزشی بوده است.
آن روزها هر قدمی که جلو میرفتم برایم معنی داشت.
قبولی در یک امتحان، تمام شدن دانشگاه، پیدا کردن کار، خرید خانه، بزرگ شدن بچهها...
هرکدام یک اتفاق بزرگ بود.
امروز خیلی از آن چیزها تبدیل به خاطره شدهاند.
و شاید برای همین است که همان آهنگ، بعد از این همه سال، اینقدر مرا تکان داد.
آن روزها نینوا را میگذاشتم تا بتوانم جلو بروم.
امروز که میشنوم، انگار مرا برمیگرداند.
چه تناقض عجیبی.
وقتی جوان بودم، دلم میخواست زودتر به آینده برسم.
امروز که به خیلی از همان آیندهها رسیدهام، دلم برای روزهایی تنگ شده که هنوز آینده بودند.
اگر میتوانستم آن موقع کنار خودم بنشینم، شاید به آن جوان میگفتم:
«خسته نباشی.
میدانم سخت است.
میدانم نمیدانی آخرش چه میشود.
ولی ادامه بده.
خیلی از چیزهایی که امروز فقط آرزو هستند، یک روز واقعی میشوند.
درس تمام میشود.
کار پیدا میکنی.
خانه میخری.
بچهدار میشوی و بچههایت را بزرگ میکنی.
زندگیات شکل میگیرد.
فقط ادامه بده.»
ولی یک چیز دیگر را هم به او میگفتم:
«قدر همین روزها را هم بدان.
نه به این خاطر که راحتاند؛ اتفاقاً راحت نیستند.
برای اینکه یک روز دلت برای همین روزها تنگ میشود.»
آن جوان احتمالاً باور نمیکرد.
چطور ممکن بود آدم دلش برای خستگی و نگرانی و بیخوابی تنگ شود؟
اما حالا میفهمم.
دلم برای سختیها تنگ نشده.
دلم برای امیدِ وسط آن سختیها تنگ شده است.
برای اینکه هنوز فکر میکردم چیزهای زیادی در زندگی منتظر من هستند.
امروز خیلی از آنها اتفاق افتادهاند.
و حالا سؤال من عوض شده.
آن موقع از خودم میپرسیدم:
«چطور به آن آینده برسم؟»
امروز باید از خودم بپرسم:
«حالا که به خیلی از آن چیزها رسیدهام، برای ادامه زندگی چه چیزی میتواند دوباره مرا به حرکت وادارد؟»
فکر میکنم این سؤال مهمی است.
شاید در جوانی، آدم بیشتر دنبال ساختن زندگی است؛ شغل، خانه، خانواده، امنیت و آینده.
اما بعد از بازنشستگی، شاید باید دنبال چیز دیگری رفت.
چیزی که فقط برای داشتنش نباشد.
چیزی که آدم را سر ذوق بیاورد.
یاد گرفتن، نوشتن، تجربه کردن، سفر کردن، کمک کردن، آموزش دادن یا هر کاری که احساس کنی هنوز حرفی برای گفتن و کاری برای انجام دادن داری.
شاید من هنوز جواب این سؤال را پیدا نکردهام.
ولی آن شب، نینوا یک چیز را به من یادآوری کرد.
آن جوان هنوز در من هست.
همان جوانی که در یک اتاق کوچک خوابگاه شریف، میان کتابها و جزوهها، هدفون را روی گوشش میگذاشت و با وجود همه نگرانیها، به آینده فکر میکرد.
من امروز خیلی چیزها را بیشتر از او میدانم.
اما او یک چیز را بهتر از من بلد بود:
امیدوار بودن به چیزی که هنوز نیامده بود.
نینوا تمام شد.
ولی من چند دقیقه همانجا نشستم.
فکر کردم شاید لازم نیست به گذشته برگردم.
گذشته گذشته است و دیگر برنمیگردد.
شاید فقط باید چیزی از آن جوان را با خودم به امروز بیاورم.
همان شوق.
همان کنجکاوی.
همان حس که هنوز میشود چیزی یاد گرفت، کاری کرد و برای چیزی ذوق داشت.
آن شب فهمیدم من دلم برای جوانیام تنگ نشده.
دلم برای آن حال و هوا تنگ شده است.
برای آن روزهایی که هنوز خیلی چیزها ممکن بود.
و شاید مهمترین کاری که امروز میتوانم بکنم این باشد که دوباره چیزی پیدا کنم که برایش با همان شوق از جا بلند شوم.
نه برای اینکه دوباره به زندگی قبلی برگردم.
بلکه برای اینکه در همین مرحلهای که هستم، یک آینده تازه برای خودم بسازم.
نینوا برای من سالها پیش صدای رفتن بود.
حالا شده صدای یادآوری.
یادآوری اینکه من یک روز، با دستهای تقریباً خالی و آیندهای نامعلوم، راه افتادم و بالاخره به خیلی از چیزهایی که میخواستم رسیدم.
حالا شاید وقت آن باشد که دوباره راه بیفتم.
این بار با دستهای پرتر، تجربه بیشتر و امیدی که دیگر خام نیست.
و اگر بخواهم یک جمله به آن جوان بگویم، این است:
«نگران نباش؛ میرسی.
اما وقتی رسیدی، یادت نرود دوباره برای خودت راهی پیدا کنی.»
شاید این همان چیزی است که نینوا، بعد از این همه سال، به من یادآوری کرد:
راه تمام نمیشود؛ فقط مقصد عوض میشود
همه سال، میخواست به من بگوید.