ویرگول
ورودثبت نام
مهدی کاظمی
مهدی کاظمیخوش به حال من و دریا و غروب و خورشید
مهدی کاظمی
مهدی کاظمی
خواندن ۹ دقیقه·۶ سال پیش

معجزه اعتماد

می خواهم در مورد نقش اعتماد در شکل گیری مجموعه جدید حرف بزنم. اما قبل از آن خوب است کمی مقدمه‌چینی کنم.

بین همه ارزش‌هایی که در محیط های کاری مختلف دیده ام، اعتماد مهم ترین یا یکی از مهم ترین ارزش هاست. خیلی از ارزش های دیگر سازمان مثل شفافیت به واسطه منجر شدن به اعتماد اهمیت دارند. بسیاری از ارزش های غایی شرکت ها هم مثل چابکی، بازخورد دادن و گرفتن، و یادگیری و رشد بدون اعتماد ممکن نیستند.

خیلی از ارزش های دیگر سازمان مثل شفافیت به واسطه منجر شدن به اعتماد اهمیت دارند. بسیاری از ارزش های غایی شرکت ها هم مثل چابکی، بازخورد دادن و گرفتن، و یادگیری و رشد بدون اعتماد ممکن نیستند.

در شرکت های دانشی اعتماد نقش پررنگ تری هم دارد. اعتماد پیش نیاز امنیت روانی و خلاقیت است. این مساله در شرکت های بزرگ فناوری اطلاعات ایران نظیر کافه بازار و همکاران سیستم هم به خوبی قابل مشاهده است. محیط هایی آرام برای خلاقیت و اشتباه که به خاطر اهمیت اعتماد در ذهن موسسین شان حسام آرامندهی و محمود نظاری، به خوبی اعتماد را در بدنه سازمان ایجاد کرده اند.

اعتماد چیست؟

اعتماد یعنی آسیب پذیر کردن خود در برابر تصمیم یا عمل دیگری. وقتی به دیگری اعتماد می کنیم عملا در یک تصمیم یا یک عمل به آنچه او انجام می دهد اتکا می کنیم و در برابر او آسیب پذیر می شویم. طبق الگویی که مایر و همکارانش ارایه داده اند، اعتماد پیامد سه عامل کلیدی است:

  1. خیرخواهی: ما به کسانی اعتماد می کنیم و فکر می کنیم خیرخواه ما هستند. افرادی که در کنار منافع خودشان، منافع ما را هم در نظر می گیرند.
  2. توانمندی: اگر در حوزه ای قرار باشد به فردی اعتماد کنیم، توانمندی آن فرد در آن زمینه اهمیت زیادی برای ما خواهد داشت. نمی توانیم به کسی اعتماد کنیم که از عهده یک کاری برنمی آید.
  3. راستی: نمی دانم راستی ترجمه مناسبی برای واژه integrity هست یا نه. اما مقصود از این عامل، رعایت اخلاق توسط فرد مورد اعتماد و تبعیت او از اصول اخلاقی مشخص است. فردی که قابل پیش بینی نیست و در موقعیت های مختلف به خاطر نداشتن اصول مشخص رفتارهای بعضا غیراخلاقی و غیرقابل توجیه دارد، قابل اعتماد نیست.

چرا اعتماد مهم است؟

دلایل مختلفی می توانم برای اهمیت اعتماد مطرح کنم. ولی این چند مورد به نظرم بیشتر از سایر موارد اهمیت دارند:

  • مهم ترین دلیل اهمیت اعتماد، کاهش هزینه تعاملات است. وقتی اعتماد وجود نداشته باشد، یک سازمان باید به فکر ابزارهای مختلف کنترلی باشد، امکان تفویض کم می شود و هر تصمیمی باید در سلسله مراتب کند سازمانی گرفته شود، و هر حرکتی از سوی طرف مقابل با سوء برداشت دیگری منجر به تعارضات مخرب می شود.
  • دلیل مهم دیگر، رواج تفکر خلاقانه است. مگر می شود از کسی انتظار خلاقیت داشته باشیم ولی نتوانیم به او اعتماد کنیم؟ دائم بخواهیم راجع به تک تک لحظات کاری اش توضیح بدهد که مطمئن شویم به بیراهه نمی رود ولی راهکارهای خلاقانه هم در حل مسائل پیدا کند؟ نه!
  • برای رشد به بازخورد نیاز داریم. برای رشد خودمان دیگران باید به ما بازخورد دهند. برای رشد دیگران ما باید به آن ها بازخورد دهیم. در سایه اعتماد است که یک بازخورد منفی و یک انتقاد منجر به تعارضات عاطفی و به هم خوردن روابط نمی شود. وقتی می دانم که خیرخواه من هستی، نقد تو را می پذیرم به آن فکر می کنم و راه برای رشد من باز می شود.
  • حتما شنیده ایم که خیلی از یادگیری ها بعد از تجربه حاصل می شود. اعتماد لازمه تجربه های جدید توسط همکاران یک شرکت است. اعتماد می کنیم که حواسش به منافع سازمان است. اعتماد می کنیم که به احتمال زیاد خطاهای تاثیرگذار کمی خواهد داشت. و اعتماد می کنیم که از این تجربیات یاد می گیرد و دفعات بعد سهم بزرگتری در تیم خود ایفا خواهد کرد.
  • در سازمان ها بزرگ اهمیت اعتماد بیشتر است. یک سازمان بزرگ یا با بوروکراسی اداره می شود یا با اعتماد. در مذمت بوروکراسی که سال هاست می نویسند و مضررات واضحی دارد مثل نبود چابکی و هزینه بالای تعاملات. بنابراین راه دیگر، ایجاد هماهنگی سازمانی با ذهنیت مشترک در بدنه سازمان و جاری کردن اعتماد در کل سازمان است.

معجزه اعتماد

یک تیم دو نفره، از 1 تیر پروژه ایجاد استارتاپ استودیو را با مشارکت یک گروه بزرگ مالی شروع کردند. در کمتر از دو ماه، یک دفتر اجاره و تجهیز شد و یک شرکت 40 نفره از افرادی توانمند، باهوش و باتجربه شکل گرفت که به صورت موازی 4 استارتاپ در حوزه مالی را کلید زدند. اولین ویرایش محصولات در مهر ماه ارایه خواهند شد. جالب است بدانید این دو نفر با حوزه مالی آشنایی چندانی نداشتند. به واسطه تعهد اخلاقی امکان استخدام از شرکت های قبلی که 6 سال اخیر عمر کاری شان را آنجا گذرانده بودند نداشتند. و همچنان نزدیک به نیمی از وقت خود را برای شرکت های قبلی و رفع و رجوع مسایل آن ها می گذاشتند. پس این اتفاق چگونه افتاد؟ با اعتماد!

با اعتماد می توان انتظار عملکردی بسیار بیشتر از توانمندی تیم داشت.
  • اعتماد سرمایه گذار و تیم اجرا: اعتماد کردن در ابتدای راه کار ساده ای نیست. اما خیلی وقت ها اگر هزینه بی اعتمادی و کنترل را بدانیم و ساختار مناسبی برای کاهش هزینه اشتباهات داشته باشیم، اعتماد بهترین گزینه است: اعتماد از روز نخست. سرمایه گذار و تیم اجرا از روز نخست به هم اعتماد کردند. تمام تلاش خود را معطوف به کار کردند. و یک خط قرمز گذاشتند: پرهیز از هر کاری که حتی خدشه ای کوچک به اعتماد وارد کند!
  • اعتماد اعضای تیم اجرا به هم: این تیم دو نفره نزدیک به 20 سال سابقه شناخت و همکاری با هم را داشتند. تخصص یکی فنی بود و تخصص دیگری کسب و کاری. به هم در این حوزه ها اعتماد داشتند و می توانستند از مزایای یک کار تیمی تمام و کمال استفاده کنند.
  • اعتماد دیگران به تیم اجرا: در طول 15 سال کاری، اصول اخلاقی مهم ترین اصل همکاری این دو نفر با هر فرد و تیم دیگری بود. در سال های کاری، تجربیات موفقی در ایجاد محصول و کسب و کار اندوخته بودند. این بود که به دیگران برای جذب همکار معرفی می شدند. و در یک ساختمان خالی با دو صندلی پلاستیکی مصاحبه می کردند و می توانستند اعتماد مصاحبه شوندگان را برای همکارشدن جلب کنند.
    تو نیکی می کن و در دجله انداز! سال ها بعد منفعت اعتماد سختی هایی که کشیدی را درو خواهی کرد. فقط نباید عجله کرد.
  • اعتماد مدیران مجموعه سرمایه گذار به تیم اجرا: دو نفر که تجربه کار راه اندازی کسب و کار را دارند ولی حوزه مالی را نمی شناسند می توانند در این حوزه در کمتر از دو ماه کلید چهار کسب و کار را بزنند؟ بدیهتا خیر. دانش زمینه و بازار مهم ترین عامل موفقیت در یک کسب و کار است. این دانش خیلی سریع در جلسات متعدد توسط مدیران مجموعه سرمایه گذار به این تیم منتقل شد. اعتمادی که به واسطه فرهنگ خاص سرمایه گذار و رویکرد بالغانه تیم مدیران ارشد آن جا ایجاد شده بود.
  • اعتماد به همکاران جذب شده: شما نمی توانید وقتی هنوز ساختار ندارید و وقتی هنوز مسایل شفاف نیستند، توسعه یک محصول را شروع کنید مگر آن که به همکارانی که به تیم شما پیوسته اند اعتماد کنید. افرادی باتجربه و توانمند جذب کنید که هدایت تیم ها را به عهده گیرند و ساختار قدرت توزیع شده مبتنی بر اعتماد شکل دهید.

اعتماد معجزه می کند. اتفاقی که در شکل گیری کارآفرینی نارون افتاد، شاید برای تعدادی از دوستان عادی باشد. اما از عهده توانمندی تیم دو نفره ما خارج بود. ما به واسطه اعتماد سرمایه گذاران و مدیران بالغ آن مجموعه، به واسطه اعتماد دوستان‌مان که یک مجموعه خوب خواهیم ساخت، به واسطه اعتماد به تیم شکل گرفته، کاری بیش از توان خودمان انجام دادیم.

نکته آخر

یک نکته توی ذهنم مانده که به نظرم خوب است اشاره کنم. وقتی اعتماد اینقدر اهمیت دارد، اگر کسی با کارها، تفکرات یا رفتارهایش باعث بی اعتمادی شما می‌شود یا اعتماد درون یا بین تیم ها را کاهش می دهد؛ بی معطلی با او خداحافظی کنید. به فکر اصلاح نباشید. اعتماد از بین رفته خیلی سخت بازسازی می شود و هزینه احتمالی بی اعتمادی تا زمان بازسازی خیلی وقت ها بیشتر از ارزش ایجادشده توسط آن فرد است. حتی با اثرگذارترین افراد تیم و توانمندترین مدیرانتان در اعتماد سخت گیر باشید.

اعتماداستارتاپاستارتاپ استودیومدیریت
۱۴
۳
مهدی کاظمی
مهدی کاظمی
خوش به حال من و دریا و غروب و خورشید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید