
نورِ سوختهای بر کلاکتِ چوبی سقوط میکند؛ برداشتِ هزار و چندم از سکانسی که هرگز به «کات» نمیرسد.
فضا آکنده از بوی نگاتیوهای نمور و سیگارهای اشنو است؛ جایی میانِ میدانِ مخبرالدوله و لالهزارِ متروک، در سینمایی که سقفش سالهاست باران را به درون اسکن میکند. فیلمبردار، پیرمردی نابیناست که دوربینِ کوکشدهاش را به سمتِ هیچ تنظیم کرده؛ به سمتِ مهی که از شیشههای شکستۀ استودیو به درون میخزد.
تو آنجا ایستاده بودی؛ نه در کلوزآپ، که در پیرامونِ یک لانگشاتِ کشدار. گویی از اوراقِ پارهپارۀ فیلمنامهای بیرون خزیده بودی که بیضایی در شبی طوفانی آن را سوزاند، یا شاید همان مسافرِ غریبی بودی که در رگبار جا ماند. در چشمهایت، ردی از آن سینمایِ نجیبِ سلاخیشده بود؛ چشمانت دو نگاتیوِ ظاهرنشده در تاریکخانهای سمی، که هرگونه نوری میتواند باکرگیِ اندوهشان را ابدی کند.
---
بوی باروت و اسید میآید. اینجا تهران نیست؛ ماکتی است سرمهای از شهری که در آن، پیادهروها را با فرمالین شستهاند. چنارهای خسته و سربرجریده، مانند نابازیگرانی گنگ، در حاشیۀ کادر ایستادهاند و دیالوگهای سهرابِ شهیدثالث را با ریتمی کشنده و تکراری واگو میکنند: *یک اتفاق ساده... کات. یک اتفاق ساده... کات.*
من، با پالتویی آسترپاره و جیبهایی مملو از تیکتهای باطلشدۀ سینما متروپل، از چهارراهی میگذشتم که چراغهای راهنماییاش تنها خون استفراغ میکردند. بورسِ جهانیِ واژهها سقوط کرده بود و دلالانِ برزنتی، روی سنگفرشهای لغزنده، پلکهای تو را به قیمتِ چند بشکه نفتِ سیاه پیشفروش میکردند. اما چه کسی میدانست که بهای آن لبخندِ مخدوشِ تو، از تمامِ بودجههای مصوبِ فارابی فراتر است؟
---
> یادداشتِ کارگردان در حاشیۀ سناریو:
> «فضا باید چنان غلیظ و اگزوتیک باشد که تماشاگر حس کند اکسیژن را با طعمِ خاکسترِ سینما رکس استنشاق میکند. صداها همگی مونو، بم و از فاصلهای دور. هیچکس نباید مستقیماً به دوربین نگاه کند. نگاهِ مستقیم، خیانت به سنتِ غیاب است.»
تو از گیتِ دانشگاهی خسته عبور کردی؛ در گرگومیشی که نه روز بود و نه شب، بلکه زمانِ سربیِ پس از اعدامِ یک خاطره بود. با اسکارف یا شالت —که مرز میان لباس و کفن را از هوش برده بود— گویی آخرین نسخۀ سانسورشدۀ یک شاهکار بودی که از دستِ ممیزانِ موریانهخورده فرار کرده است. تو «کیارستمیوار» تلخ بودی؛ همان اسبِ سیمانیِ درامانمانده در زیرِ برف، همان پیرمردِ به دنبالِ گیلاس، اما بدونِ هیچ امیدی برای معجزۀ خاک.
سیاهیِ موهایت... آه، آن گیسوان، شبی بود که کیمیایی در چاقویِ دستهسفیدِ زنجان پنهان کرده بود؛ شبقی چرکمرده و عصیانی که بوی خونِ گرم و نفتِ فسرده میداد.
---
ما دوست نداشتیم؛ ما گرفتارِ یک خطای فاحشِ لابراتواری شده بودیم. ما دو فریمِ چسبیده به هم بودیم که تیغِ مونتاژگر، آنها را به اشتباه از وسط دو نیم کرده بود. حالا، هر بار که باد میوزد، صدای خشخشِ آپاراتِ زنگزدهای میآید که دارد گذشتۀ ما را روی دیوارهای سیمانیِ خیابانِ انقلاب پروجکت میکند.
کلاغانِ روی تیرهای برق، زیرنویسهای متحرکِ این فیلمِ صامت و سیاه هستند. آنها با خطی کوفی و کج، مرثیۀ سینمای رکس را بر پیشانیِ آسمانِ دودی مینویسند. سهرابِ قصه، دیگر سطلِ آبش را برای شستنِ چشمها نمیآورد؛ او گالنِ بنزین به دست، در انتهای راهرو ایستاده است تا آخرین سالنِ نمایشِ نمور را هم به آتش بکشد.
---
در این برداشتِ پایانی، نیازی به تیتراژ نیست.
ما، دو اکسسوارِ فراموششده در گوشۀ دکور، دو سیاهیلشکرِ ماسکزده که در سوزِ سرمای کردستانِ فیلمهای قبادی منجمد شدهایم، بیصدا از فوکوسِ دوربین خارج میشویم.
بگذار نورسنجِ آسمان بسوزد. بگذار این برداشت، آخرین برداشتِ آفرینش باشد؛ فیلمی که تکهتکههایش فردا در جویهای خیابان ولیعصر، همراه با برگهای پاییزی به سمتِ مَصبِ فراموشی شناور خواهند شد.
دیگر بوق نزنید... صدا... دوربین... حرکت... نه، **کات**. برای همیشه، کات.