جنگ جهانی دوم در فاصله بین سالهای ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ میلادی کشورهای متمرکز، بهويژه قدرتهای بزرگ را درگیر خود کرد. این جنگ به واقع یک جنگ جهانی بهشمار میرفت و تعداد شرکتکنندگان در آن بیشتر از جنگ جهانی اول بود. در این جنگ نیز مانند جنگ جهانی اول، دو دسته از کشورها با اتحاد نظامی در مقابل یکدیگر ایستادند و جنگی سخت را به راه افتاد. کشورهای بزرگ حاضر در این جنگ که بیشتر از ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ پرسنل نظامی از ۳۰ کشور جهان در آن درگیر بودند، تمام قدرت اقتصادی، توانایی علمی و صنعتی خود را به کار گرفتند.
پایان جنگ جهانی دوم
جنگ چهانی دوم (World War II) در یکم سپتامبر سال ۱۹۳۹ میلادی با حمله آلمان به لهستان آغاز شد. فرانسه و دیگر کشورهای همپیمان لهستان، به تلافی حمله آلمان، به این کشور حمله کردند و جنگ بین دو دسته کشورهای متفق و متحد بهطور جدی آغاز شد. این جنگ حدود ۶ سال طول کشید و سرانجام با پیروزی دولتهای متفق در دوم سپتامبر سال ۱۹۴۵ میلادی به پایان رسید.
جنگ جهانی دوم که گستردهترین درگیری نظامی در طول تاریخ بود، به کل دنیا سرایت کرد و جهان در واقع بین سالهای ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ میلادی بهطور کامل متوقف شد. بیشتر کشورهای درگیر جنگ تلاشهای بسیاری برای پایان دادن به آن انجام دادند؛ تا سرانجام با شکست آلمان و ژاپن جنگ به نفع متفقین پایان یافت.
برخی مهمترین علت وقوع جنگ جهانی دوم را تصمیماتی میدانند که در عهدنامه ورسای برای پایان دادن به جنگ جهانی اول گرفته شد. الزام آلمان به پرداخت غرامت جنگی، بحران اقتصادی سال ۱۹۲۹ میلادی، رقابت فاشیسم با مارکسیسم و دموکراسی غربی، مردم را بهطور عمومی وارد صحنه جنگ کرد. بحرانهای اقتصادی و تلفات این جنگ به میزانی بود که تعداد کشتهشدههای نظامی و غیرنظامی در پایان جنگ، برابر اعلام شدند.
دولت بریتانیا با فروپاشی امپراتوری عثمانی، وقوع انقلاب بلشویکی در روسیه و سقوط دولت آلمان، یگانه پیروز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۸ میلادی بود. شکست آلمان در جنگ جهانی اول، سبب سرخوردگی این کشور شد و نوعی خشم را در میان آلمانیها ایجاد کرد. بحران اقتصادی آلمان در سال ۱۹۲۹ میلادی، زمینهساز قدرتگیری تندروها به رهبری آدولفهیتلر در سال ۱۹۳۳ میلادی شد و او سیاست میلیتاریزه کردن آلمان را در راس برنامههای خود قرار داد.
تصمیمات عهدنامه ورسای در تقسیم نامناسب کشورها، شکست و سرخوردگی آلمان در جنگ جهانی اول و ظهور آدولف هیتلر مهمترین دلایل شروع جنگ جهانی دوم بودند
برخی ظهور آدولف هیتلر (Adolf Hitler) را عامل اصلی بروز جنگ جهانی دوم میدانند. او که علت شکست آلمان در جنگ جهانی اول را نتیجه توطئههای یهودیان و کمونیستها میدانست، خواستار تجدیدنظر در پیمان ورسای شد. هیتلر با شعار برتری نژاد ژرمن، گسترش قلمرو آلمان در کشورهای اروپای مرکزی، شرقی و سرزمین اسلاوها را حق مسلم این کشور دانست و درصدد گسترش نفوذ خود در دنیا برآمد.
بعد از جنگ جهانی اول، حدود ۷۸,۰۰۰,۰۰۰ کیلومتر مربع از خاک کره زمین به بریتانیا، روسیه، فرانسه و آمریکا تعلق گرفت و متحدین تنها ۲,۶۰۰,۰۰۰ میلیون کیلومتر را به دست آوردند. برخی پژوهشگران این تبعیض را یکی از مهمترین دلایل شکلگیری جنگ جهانی دوم میدانند.
ایتالیا که در جنگ جهانی اول جزو متفقین بود، وعده سرزمینهای جدید بعد از جنگ جهانی اول را از بریتانیا گرفت؛ اما بریتانیا به وعدههای خود برای اعطای سرزمینهای جدید به ایتالیا عمل نکردند. با تشکیل جنبش فاشیسم به رهبری بنتینو موسولینی (Bentino Mussolini) در ایتالیا، این کشور از سال ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۵ میلادی قدرت گرفت. موسولینی با ویژگی ملیگرایی و تمامیتخواه، سیاست خارجی توسعهطلبانه را در پیش گرفت تا با تبدیل ایتالیا به دولتی ابرقدرت، امپراتوری روم نو را پایه گذارد. ایتالیا از سوی جامعه بینالملل بهعلت حمله به اتیوپی در سال ۱۹۳۵ میلادی تحریم اقتصادی شد و با این تحریم در جنگ جهانی دوم به آلمان پیوست.
دقت در این تفاوتها و شرایط کشورها بعد از جنگ جهانی اول، علل نارضایتی آلمان، ایتالیا و ژاپن را نشان میدهد. این شرایط و تبعیضها، سه کشور را بهسمت ساخت سلاح و ابزارآلات جنگی در طول ۲۰ سال(۱۹۱۹ تا ۱۹۳۹) میلادی برای توسعه سرزمینهای خود سوق داد و زمینه وقوع جنگ جهانی دوم را فراهم کرد.