آه امان از این سر و صداهای حیوانات دو پا!
گاهی اوقات حس میکنم ناخودآگاه دارم شبیه به یونگ حرف میزنم ، زمانی که تودهها رو با زباله اشتباه میگرفت و با لحنی بورژوازانه همه رو به قول معروف ؛ "یک کاسه" میکرد و میرفت پی کارش!
من چند سالی هست که درگیر یک نزاع درونی هستم. حتی تا مدت زیادی اصلن نمیدونستم چی هست(!) ، و به دلیل ندانستنِ چیستیِ چیزی که با اون در تقابلم ، به اشتباه زدم به جاده خاکی..!
روزگاری با یکسان نبودنِ با اطرافیانم ، به سبکِ بچههای لوس برخورد میکردم و مدام مودیانه (پر فراز و نشیب) رفتار میکردم. با اینکه اصولن ، قهر از شکل ادبیات (ضد ادبیات بگیم بهتره) من تبعیت نمیکرد و در نگاه اول ، احساس میشد که بنده ، فردی اهل منطق و پیرو مبانی تاییدشده باشم ، با این حال قهر نقشی ، عجیبْ محوری رو در این سالها ایفا کرد. چه بسا توی فرایند همین قهرها بود که خود واقعیم رو شناختم..
که من با خودمم قهرم ، چه برسه دنیایی که در اون میزییم(ضد زیست بگیم بهتره)!

نمیدونم چرا ، شاید اثر خوندن آثار فروید یا بیشتر از اون ، یونگ باشه که اینقدر به مفهومی تحت عنوان "ناخودآگاه" ، یا شایدم "شهود" اعتقاد دارم. شایدم به خاطر خوندن اون کتابی باشه که درباره شوخی و جوک و ... و نقشش در روانشناسی و روانکاوی بود که اسمش یادم نیست.
اما باور به ناخودآگاه رو هنوز هم دارم ، شاید اثر خوندن کتابهای زردی باشه که در بازه 15 تا 18 سالگی میخوندم. الان میفهمم که چرا مبحثی مثل فلسفه ، منطقگرایان و متفکران رو جذب میکنه و در معنای تحت اللفظی ، خواننده و اندیشمند داره ؛ اما مباحثی مثل روانشناسی و روانکاوی (نه روانپزشکی) ، بیشتر مشتری داره تا خواننده یا اندیشمند!
گاهی اوقات با خودم فکر میکنم آیا ناپلئون هیل ، مفهوم "خرد جمعی" خودش رو از مفهوم "ناخودآگاه جمعی" یونگ قرض گرفته بود یا چی!؟
چیزی به نام ضمیر ناخودآگاه اصلن چی بود!؟ چی باعث میشد که من شیفتهوار و حریصانه ، مقالاتی منسوب به یونگ رو بخونم و با وجود مواجه شدن با روانشناسی فرهنگستانی اون ، دم از دم نزنم. اما با مواجه شدن با همون مطالب در قالب دورههای موفقیت و روانشناسی ثروت ، کفری بشم و به زمین و زمان فحش نثار کنم!!!!
و البته از حق نگذریم ، یونگ اینقدر هم که میگن ، در عالم اسطورهها و موهومات غرق نبوده و اکثر این مفاهیم رو بر مبنای تجربیات زیسته و زندگی شخصی خودش شکل داد. یعنی از واقعیت و قلمرو حس (sense) به قلمرو فراحس و اصطلاحن شهود میومد.
و از نظرم فرقش با فروید این بود که ، اولن دیدش روشن تر و خوشبینانهتر از فروید بود و همه چیز رو در دایره تکانههای جنسی نمیگنجوند و تمام سعیش بر این بود که ، انسان رو بسط بده. با توسل به معنا ، کهنالگوها ، داستانها و ...
فروید به نوعی ناخودآگاهِ متصل به خودآگاه معتقد بود ، اما یونگ به یک ناخودآگاهِ جدا از خودآگاه و پیشاخودآگاهانه اعتقاد داشت ، چیزی شبیه به عالم مُثُلِ افلاطون که حتی خودش هم در توضیحش ناتوان بود!

چندی پیش با دوستی گپ میزدیم. در اون زمان ، مثل همیشه زبان به نقد و کوبش هر آنچه دم دستم میومد ، گشوده بودم. در اثنای بد و بیراه گفتنهای بلند بلند من به تمام خلقت ، ایشان خطابهای ناگهانی رو در میان ناسزاهای من راه انداختن. حالا بماند که ایشان چی فرمودند ، اما بخوام خلاصهوار بگم ، هر دو به این نتیجه رسیدیم که با گفتنِ "هوا خیلی گرمه" ، هوا خنک نمیشه. یعنی با نالیدن از همه چیز ، تفاوتی ایجاد نخواهد شد!
من این برداشت رو کردم که ، دنیا و نظم موجود ، همواره به دنبال ایجاد و ساخت یک چیزی هست.
از یک کسب و کار بگیرید ، تا ساخت یک خونه ، برند ، خاطره ، تجربه ، شرکت ، نظام فکری ، حتی بچه!!!!
لیکن من با توجه به چیزی که تا به اینجا از خودم شناختم ، درست معکوس این جریان ساخت و پرداخت هستم!
به قولِ کاربر مصیبی ، شاید من فقط به دنبال تخریب هستم!
امان از این همزمانیها! همزمانی یک ادراک درونی با یک تجربه بیرونی اون هم با فاصله کمتر از 8h (میگن اگه میخوای مشتریپسندانه بنویسی و کاربر جذب کنی ، عدد رو دیجیت بذار و از ارقام استفاده کن ، اما اگه ادبی نویس هستی ، از ورد و کلمات استفاده کن - تو خود بخوان حدیث مفصل از این مجمل!).
اما یک بحثی وجود داره ، کهنالگوی Rebel اینچنین میفرمایند که ، یک Outlaw یا Destroyer ، اساسن و ریشهای ، به Order که در اینجا به معنای ساختار هست ، گرایش دارن!
این دیگه چه جورشه!؟ کسی که شعارش "قوانین برای شکستن وضع شدن" هست ، چه نسبتی میتونه با ساختار و ساختارگرایی(Structuralism) داشته باشه!؟

این یعنی چی!؟ خب توضیحش خیلی سخت نیست ، ولی به این آسونیها هم نیست. خانم راندا برن در آثار (زرد چه بسا رنگهای دیگه) خود همچون راز ، همواره تاکید دارن بر این اصل و گزاره : {بگو تا اتفاق بیفتد}.
توده زبالهصفت(در اینجا به معنای افرادی که از قدرت تفکر خود استفاده نمیکنن) ، همواره به دنبال درک چیستی این گزاره هستن! از این رو کار سختی در پیش ندارن ، خانم برن بهشون میگه ، وقتی این کلمات و جملات تاکیدی رو تکرار کنید ، اینها به مرور وارد ضمیر ناخودآگاه شما میشه ، و ضمیر ناخودآگاه هم که خودتون مستحضر هستید دیگه ، هر چی بره توش (کافیه یه چیزی واردش کنی تا..)، تمومه!!!!
در صورتی که اگر کمی به فلاسفه تحلیلی مراجعت میکردیم ، با این روش آشنا میشدیم ، یعنی روشِ درک چرایی گزارهها! یعنی ما به جای درک چیستی ، در ابتدا باید به دنبال درک چرایی باشیم!
یعنی وقتی راندا برن میگه ، هر روز بگو "من بسیار خوشتیپ و پولدار هستم" ، ازش نپرسی روزی چند بار بگم و با چه لحنی و در چه شرایطی(!) ، بلکه ازش بپرسی ، من چرا باید این جمله رو تکرار کنم!؟
چرا باید اینقدر تاکید بورزم که من بسیار خوشتیپ و پولدار هستم!؟ اگر هستم ، چه مراد است به این تکرار مستمر!؟ غیر از این هست که از سمت من یا دیگران ، شکی مبنا بر صحت این جمله وجود داره!؟

من به چه چیزی بیشتر از هر چیزی اعتماد دارم!؟ بیایید تعارف رو کنار بذاریم. چیزی غیر از "تجربه"ست!؟
میشه همواره مثالهایی رو یافت که حتی معتقدترین افراد به علم ، یا مذهب ، یا شهود ، یا منطق و و و... هم در مواقع حساس ، به تجربه روی میارن و اگر دیتابیس تجربیاتشون ، خالی از رکورد مورد نظر باشه ، شروع به ایجاد یک تجربه جدید میکنن. اون هم با چه ابزار و چه موادی!؟ با استفاده از تجربیات گذشته و تغییر بافتار و بخشی از کدهای درون این تجربیات!
نمیدونم که چرا عرفان شرقی و فلسفه آغشته به دوالیسم و عوالم پیشاادراکی یا پیشامعنایی ، تا این تاکید بر بیزمانی و خروج انسان از زمان خودش دارن!
مگر غیر از اینه که من وقتی صبح از خواب بیدار میشم ، تمام آن چیزی که در پیش روی من هست رو بر اساس آنچه که در پس من بوده و رخ داده ، تعیین میکنم و میچینم!
اگر من نتونم هر روز از دیتای هیپوکامپ استفاده کنم ، اونوقت میخوام چطور جایگاه خودم رو نسبت به سایرین و دیگریها درک و تنظیم کنم!؟ با تشکر از فلسفه قارهای که مفهوم دیگریها رو در فلسفه جا انداخت ، اما قبل از فلسفه و آثار بیرونی ، من به یادآوری آنچه بر من حادث شده نیاز دارم. برای درک بافتار و جنس چیزی که قرار هست در ادامه با اون برخورد کنم.

از آقایی پرسیدن ، چطور میگید "اثر پروانهای" وجود داره!؟ به نوعی به چرایی این آقا برای اعتقاد به اثر پروانهای گیر داده بودن. ایشان میفرمایند:
یعنی پر زدن پروانهای در آن سوی دنیا ، هیچ اثری در جای دیگری از دنیا نداره!؟ نداره دیگه!؟
به ایشان میگن ، بله نداره! ایشان در جواب با حالتی موقر میگویند:
ما الان داریم راجع به چی صحبت میکنیم!؟
اگر شارپ باشید ، منظور این آقا رو میگیرید. اما خب ممکنه به هر دلیلی تیز نباشید ، شاید همین الان از سر کار برگشتید خونه و مغزتون حسابی خسته و ملوله.
به همین منظور من خودم میگم ، منظور این آقا این بود که همین الانش ، ما داریم راجع به "اثر پروانهای" بحث میکنیم ، این خودش یک نوع تاثیر هست دیگه! نیست!؟
پروانهای با بال زدنش در آن سوی دنیا ، بر روی بحث ما اثر گذاشت! نذاشت!؟

دیالکتیک هگل تا جایی که من فهمیدم ، اشاره به اینداره که همواره ، دو ایده یا موجودیت فکری یا یه همچین چیزی ، در مقابل هم قرار میگیرن ، و از رهگذر نزاع و آمیزش این دو ، یک ایده جدید شکل میگیره.
اولین سوالی که من پرسیدم ، این بود که این چرخه ، پایان هم داره!؟ و جوابی که گرفتم این بود: نه!
نظمِ زیستحیاتِ ما ، فاصله بین یک آشوب تا آشوب دیگه هست. آرامشِ پس از طوفان ، آرامشِ قبل از طوفانِ بعدی هست! شادی فعلی ، زنگ تفریحی برای انرژی گرفتن از پس غم قبلی ، تا رسیدن به غم بعدیه!
ما در اسفنجی متغیر و همواره در حال جذب اطلاعات و ذرات زیست میکنیم ، اگر صفات و ویژگیهامون به خاک و گِل بره ، همواره در حال جذب هستیم ، جذبی غیرارادی در جسمیت (تا حد زیادی) ، و جذبی ارادی در روان (تا حد کمی). کل حیاتِ ما ، لکه نوریست در میانِ دو سیاهه بیپایان!

اگر میخواستم از جردن پیترسن تبعیت کنم ، اصل ششم رو از سیستم "ادراک سیستماتیک دنیوی" حذف میکردم. آه که چه قدر عاشق تئوریسینبازی در آوردن و استفاده از اسامی خفن هستم. این انضمامیبازیها رو از هگل و لایبنیتس به ارث بردم!؟ :)
خب میگفتم ، بر خلاف عقیده پیترسن ، وجود دوگانهی تخصصگرایی/کلیگرایی ، فقط منجر به گمراهی ما میشه. نقشهایی که باید در این دنیا ایفا کنیم همواره در حال تغییر و تحول هستن. من پسرِ بابامم ، در عین حال یک دانشجو هم هستم ، در عین حال پارتنرِ یک نفر هم هستم ، به موازات این ، عضوی از جامعه و یک شهروند هم هستم و ... هر کدوم از این نقشها بایستههای خودش رو داراست و من نمیتونم از قبول اینکه یک فردِ دارای فردیت که در ارتباط با دیگریهاست ، طفره برم.
اراده فردی وجود داره (طبق آزمایش لیبت) ، اما تعیین حدود و ثغور اون و اینکه این اراده در برابر جبر یا عوامل غیرفردی تا چه حد میتونه تاثیرگذار باشه ، محل بحث هست و نمیشه به این راحتیها تعیینش کرد!
ما در جایی مختار به همه آنچه که هست هستیم ، و در جایی دیگه کمی مختاریم ، و در جایی دیگه ، هیچ اختیاری نداریم. درک اینها ممکنه یک عمر طول بکشه و شاید ثمره عمر و حاصل تمام تجربیات ما ، درک این حد و حدودها باشه. همین مرزبندیهای حیاتی!

چه عدد خوبیه این عدد 7.
اما منظور از تکانه در اینجا چیه!؟ سائقهای جنسی یا پرخاشگرانه از جنس نظریات فروید!؟ یا رویاها و نمادهای ناخودآگاه در نظریات یونگ!؟ یا شاید فقط میل و رغبتی ناگهانی به یک چیز!
اگر علیت رو بپذیریم ، به واسطه خاصیت سببی ، میتونیم ماشینی رو فرض کنیم که اگر تمام علت و معلولهای دنیا رو بهش بدی تا اون زمانِ فعلی ، میتونه وقایع آینده رو با چنان دقتی پیش بینی کنه که اپسیلونی خطا یا ناهمسانی با آنچه که باید باشه ، نداشته باشه!
آنچه که بر ما حادث میشه ، بیدلیل نیست. وضعیت بدن ، روان ، ذهن ، همواره دستخوش عوامل پیرامونی هستن و هر آنچه بر ما و اینها حادث بشه ، دلیلی داره که نباید ازش غافل بشیم!

در پایان باید بگم که این اصول و مطالبی که نوشتم ، ابطالپذیر هستن و ممکنه در مقیاس تجربیات هر کسی به کار نیان ، با این حال در ایجادشون ؛
کمی از علم ، کمی از شهود ، کمی از روانشناسی ، کمی از جامعهشناسی ، کمی از ریاضیات ، کمی از فیزیک و حتی کمی از برنامهنویسی بهره گرفتم.
باشد که مفید واقع شود :]
- منبع