
فرض کنید هر روز صبح که بیدار میشوید، باید برای انجام کاری آماده باشید که اصلا علاقهای به آن ندارید. در طول انجام کار، زمان برای شما به کندی میگذرد و برای پایان ساعات کاری لحظهشماری میکنید. در مقابل شرایطی را تصور کنید که به کارتان علاقه و رغبت دارید. گاهی صبح زودتر از زنگ ساعت از خواب برخاسته و برای رسیدن به شغل عزیزتان عجله میکنید. حتی متوجه پایان ساعت کاری هم نمیشوید. در طول روز انرژی خوبی دارید، حتی کموکاستیها هم به چشمتان نمیآید و سختترین مشکلات برایتان حلشدنی و ناچیز است.

میزان رغبت یا همان علاقه شما به هر کاری میتواند نیرو محرکهای برای انجام بهتر آن کار باشد. شغلتان هم از این قاعده مستثنا نیست. علاقه به شغل میتواند یکی از اولین پلهها برای طی نقشه راه حرفهای شدن باشد. وقتی به شغل دلخواهتان مشغول باشید، برای پیشرفت بیشتر تلاش میکنید، کارتان را به بهترین شکل ممکن انجام میدهید، با سختیها کنار میآیید، انگیزه بیشتری برای ادامه کار دارید و کنار لذت از کار هر روز رشد بیشتری دارید.
در این مقاله از کارپله قصد داریم به نقش رغبت در انتخاب شغل و رضایت شغلی بپردازیم و راههای کشف این رغبت را در اختیارتان قرار دهیم. اگر میخواهید ببینید علاقه به کار چقدر در زندگیتان موثر است، همراه ما باشید.
منظور از رغبت چیست؟
رغبت همان عکسالعملهای احساسی است که انسان در مواجه با محرکهای گوناگون از خود نشان میدهد. وقتی به چیزی علاقه دارید، نسبت به آن رغبت و تمایل نشان میدهید و آن را دوست دارید. آن چیز اغلب موردتوجهتان است، میخواهید وقت بیشتری برایش صرف کنید، دربارهاش بیاندیشید و از آن لذت ببرید. در اصل رغبت همان ترجیحها و دوست داشتنهای انسان در لحظه معینی از زمان است.
در زمینه شغلی، رغبت به معنی آن است که از انجام چه کارهایی بیشتر لذت میبرید و در نتیجه برای یادگیری مهارتها و انجام آن شغل انرژی کمتری استفاده میکنید؟
حال این سوال پیش میآید که چطور رغبت شغلیتان را پیدا کنید؟ برای پاسخ به این سوال ابتدا باید دستهبندیهای مختلف رغبتها را مورد بررسی قرار دهید و ببینید رغبت شغلی در هر دسته چه میتواند باشد؟
1. رغبت بیان شده
من این شغل را دوست دارم، از انجام این کار متنفرم، آنقدر غرق کار بودم که متوجه گذر زمان نشدم، برای نتیجه گرفتن باید بیش از اندازه تلاش کنم و...

جملههای بالا برایتان آشناست؟ احتمالا مشابه آنها را یا گفتهاید یا شنیدهاید. شما به آسانی میتوانید آنچه دوست دارید یا آنچه موردعلاقهتان نیست، بر زبان بیاورید. رغبتهای بیان شده همانهایی هستند که بر زبان جاری میکنید و معمولا با گذشت زمان تغییر میکنند. البته این بیثباتی در کودکان و نوجوانان بیشتر است و در بزرگسالان رغبتها ثبات بیشتری دارد. اگر از شما بپرسند چه شغلی را دوست دارید و شما بخواهید به صورت شفاهی پاسخ دهید، رغبت بیانشده خود را در نظر گرفتهاید؛ اما این موضوع به تنهایی ملاکی برای تصمیمگیری شغلی نیست، زیرا اعتبار علمی چندانی ندارد.
2. رغبت نمایان شده
با ذوق سراغ انجام کارهای کامپیوتری میروید، از فروختن چیزی به دیگران لذت میبرید، برای کسب مهارت مربوط به شغلتان اشتیاق نشان میدهید و...

کارها و فعالیتهایی که با میل و رغبت انجام میدهید، در دسته رغبتهای نمایان شده شما میگنجند. رغبتی که به صورت یک عمل یا انجام یک کار و شغل ظاهر میشود. این رغبت میتواند منشا تصمیمگیری شغلی قرار گیرد. شما برای انجام چه فعالیتهایی از خود علاقه نشان میدهید؟
3. رغبت آزمون شده
وقتی آزمونهای رغبتسنج را انجام میدهید، متوجه میشوید رغبت اصلی شما در زمینه خاصی از مشاغل است. این شناخت رغبتها از طریق آزمونهای هنجار شده معین انجام میگیرند. رغبت نسبت به یک شغل در شما به وجود آمده و زمانی به مرحله عمل در میآید که اطلاعات شغلی مناسبی درباره آن در دسترس شما قرار گیرد. برای مثال اگر آزمون رغبتسنج استرانگ را انجام دهید، نتیجه آن میزان رغبت آزمونشده شما را مشخص میکند و میتوانید در ادامه فرایند تصمیمگیری شغلی از این رغبت آزمون شده کمک بگیرید.

4. رغبت فهرست شده
وقتی فهرستی از مشاغل متعدد در اختیارتان قرار میگیرد و شما آنها را بر اساس علاقهتان درجهبندی میکنید، فهرستی از رغبتهای شغلی دلخواه خود درست کردهاید. این نوع رغبت هم میتواند از طریق پاسخگویی شما به جدولی از مشاغل تعیین شود و هم اینکه کافی است بر حسب علاقه نام چند شغل را به ترتیب اهمیت روی کاغذ بنویسید. رغبت فهرست شده میتواند در راهنمایی شغلی، مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین شما هم میتوانید یک کاغذ بردارید و لیستی حداقل با ده عنوان شغلی موردعلاقه خود را به ترتیب اولویت بنویسید تا رغبت شغلی فهرست شده مربوط به خود را تهیه کنید.

رغبتها همیشگی هستند یا متغیر؟
رغبتهای انسان همیشه در حال تغییر بوده و عموما ثابت نیستند. بعضی افراد اعتقاد دارند رغبتها آموختنی هستند و به گمان بعضی دیگر رغبتها یک پدیده ذاتی محسوب میشوند که باید شناخته و کشف شوند. عدهای هم رغبتها را به تناسب عوامل محیطی و تجارب زندگی قابل رشد میدانند و میگویند رغبتها به مرور ،شکل خاصی به خود میگیرند.

مهم این است که متوجه باشید تفاوت انسانها در میل و رغبت روی انتخاب شغل تاثیر انکارناپذیری دارد. میتوان این تنوع رغبت را به عنوان یک عامل انتخاب شغل در نظر گرفت. کافی است رغبت شغلی خود را کشف کرده و بر اساس آن به جستجوی شغل دلخواهتان بروید.
آشنایی با رغبتسنج استرانگ
در قسمت رغبت آزمون شده گفته شد یکی از راههای کشف رغبت شغلی که از لحاظ علمی در تصمیمگیری شغل دلخواه موثر است، رغبتهای آزمون شده هستند. از مهمترین و کاراترین آزمونهای رغبتسنج شغلی میتوان به آزمون رغبتسنج استرانگ اشاره کرد.
به نظر استرانگ (1960) رغبت زمانی به وجود میآید که شما از وجود یک شیء اطراف خود آگاه میشوید یا چیزی را مشاهده میکنید. در این لحظه اگر آماده پذیرش آن چیز باشید، به آن پاسخ مثبت میدهید. این موضوع به سادگی دوست داشتن یا رغبت شما را نشان میدهد. در مقابل اگر بخواهید هرچه زودتر از آن شی دور شوید، یعنی به آن راغب نیستید.
بنابراین با توجه به اینکه رغبت بین دوستداشتنیها و دوستنداشتنیها تمایز ایجاد میکند، به نظر استرانگ مهمترین عامل انتخاب شغل دلخواه به شمار میآید. به بیان دیگر رغبت نشاندهنده توجه فرد به دنیای مشاغل، ارزشها، نیازها و انگیزشهاست.
انواع فهرستهای رغبت از طریق تجزیه و تحلیل پاسخهای افراد به مشاغل گوناگون تهیه شده است. فهرست رغبت شغلی استرانگ که برای اولین بار در سال 1927 میلادی تهیه شد، 400 سوال داشت. محتوای سوالات این آزمون به مشاغل تخصصی، دروس دانشگاهی، فعالیت تفریحی و خودارزیابی شخص پرداخته است. در این فهرست ترجیحهای فردی که آزمون را پاسخ میدهد، با افراد موفق در مشاغل معین مقایسه شده است. البته در نظر داشته باشید معیار موفقیت شغلی از دیدگاه استرانگ درآمد سالانه معین و احساس رضایت شغلی است.

این پرسشنامه در ایران هم انطباق و هنجاریابی شده است. آزمون استرانگ میتواند به شما در فهم رغبتهای شغلی کمک کند و مشاغلی را که احتمالا در آنها احساس راحتی دارد، به شما نشان دهد. در نمونه این آزمون مشاغل، فعالیتها، زمینههای موضوعی و... فهرستبندی شده است. شما باید میزان علاقهمندی یا عدمعلاقه خود را در قبال آن مشخص کنید. پیش از انجام این آزمون، یادتان باشد استرانگ آزمون سنجش تواناییهای شما نیست و فقط از دیدگاه علاقه و رغبت باید به سوالات آن پاسخ دهید.
نکته بسیار مهمی که به شما کمک میکند نتیجه صادقانهتری از آزمون استرانگ بگیرید، این است که نباید وقت زیادی را به فکر برای پاسخ به سوالات اختصاص دهید. حین پاسخگویی باید اولین چیزی را که به ذهنتان میرسد، انتخاب کنید و در عین حال هیچ سوالی را بدون پاسخ نگذارید.
جزییات آزمون استرانگ
این آزمون از شش قسمت تشکیل شده که باید به سوالات در بازه: «بسیار علاقهمندم، علاقهمندم، بیتفاوت، علاقهمند نیستم و اصلا علاقهمند نیستم» پاسخ دهید.
قسمت اول؛ مشاغل
در این قسمت مشاغل متعددی ارائه شده که باید احساس خود را در برابر انجام هریک از آنها مشخص کنید. حین پاسخگویی به سوالات این بخش به این فکر نکنید که آیا در این شغل موفق خواهید بود یا میزان درآمد آن چقدر است؟ تنها به این فکر کنید که چقدر دوست دارید در آن شغل مشغول به کار شوید.

قسمت دوم؛ زمینههای موضوعی
همانطور که در قسمت مشاغل گفته شد، در این قسمت هم باید مشخص کنید که به زمینههای موضوعی ذکر شده در آزمون چقدر علاقهمند هستید؟ طبیعتا ممکن است به بعضی زمینهها بیشتر علاقهمند باشید، صرف نظر از اینکه آنها را مطالعه کرده باشید یا خیر. بنابراین بدون در نظر گرفتن این موضوع، تنها علاقهمندیهایتان را مشخص کنید.
قسمت سوم؛ فعالیتها
در این قسمت میزان علاقهمندی به فعالیتهای مختلف سنجیده میشود. بهتر است اولین پاسخی را که به ذهنتان میرسد، مدنظر قرار دهید.
قسمت چهارم؛ فعالیتهای تفریحی
با پاسخ به گزینههای این قسمت نشان میدهید به کدام یک از شیوههای گذراندن اوقات فراغت بیشتر علاقهمند هستید؟

قسمت پنجم؛ افراد
طبیعتا شما روزانه و به ویژه حین انجام شغلتان با افراد گوناگونی سر و کار خواهید داشت. از داشتن تماسهای روزمره با کدام یک از افراد بیشتر لذت میبرید؟
قسمت ششم؛ ویژگیهای شما
در این بخش از آزمون استرانگ هم ویژگیهای کلی شخصیت و تمایلات شما در زمینه اشتغال بررسی خواهد شد.
با انجام این آزمون میتوانید به رغبت اصلی خود در زمینه اشتغال پی ببرید. شغلی که با ویژگیهای فردی، سرگرمیها، علاقهمندیها و... شما همخوانی کافی داشته باشد.
پله آخر
با توجه به اهمیت رغبت و علاقه در زمینه اشتغال، بهتر است پیش از انجام هر فعالیتی به علایق خود توجه کنید. ببینید به چه کاری بیشتر علاقهمند هستید و از انجام چه کارهایی لذت میبرید. اگر شما هم تجربهای درباره انجام کارهایی مطابق با خواستهها و علایق خود دارید یا انجام شغل مخالف میل خود را تجربه کردهاید، نظرتان را با مخاطبان کارپله در میان بگذارید و تجربه احساسی خود حین انجام آن کار را بیان کنید.