اخیرا یک مقاله ای از شرکت مکنزی خوندم در باب کرونا و بحرانی که ایجاد کرده و مباحث مدیریتی پیرامونش. یک نکته ای داشت که قبلا هم به وفور در کتاب های دیگه خونده بودم و فکر میکنم خیلی مهمه.
شاید بشه با این سوال شروع کرد:
این داستان کرونا یک ماجرای کوتاه مدت هست یا بلند مدت؟
جوابش میتونه یا "کوتاه مدت" باشه با "بلندمدت" به همین سادگی در قالب نهایتا یک کلمه تفاوت! ولی نگاه و روش کنترل و مدیریت یک بیزنس در هر کدام از حالت ها میتونه فرسخ ها تفاوت داشته باشه. اونقدر که اشتباه در پاسخ صحیح به اون میتونه به راحتی منجر به مرگ بیزنس بشه.
اگر پاسخ "کوتاه مدت" باشه، نیازه یجور به ماجرا نگاه کنیم و یسری کارهایی رو انجام بدیم و دورکاری و مدیریت کردن شرایط فعلی و بیشتر پرداختن به طراحی پلن های رشد و ادامه بیزنس در زمان رد شدن از این مرحله ی کوتاه مدت. که بیشتر از "تجربه" استفاده میشه در این حالت.
اگر پاسخ "بلندمدت" باشه، نیازه از جایی که نشستیم بلند شیم و بریم یه گوشه ی دیگه بشینیم و حتی ایستاده و از بالا به بیزنسمون نگاه کنیم که اگر قراره این داستان برای سال ها ادامه پیدا کنه چه باید کرد؟ آیا همین بیزنس، آیا تغییرشکل همین بیزنس، تغییر محصول و خدمات، تغییر مشتری و یا بستنش و رفتن سراغ یک بیزنس دیگه. طبعا این شرایط اگر برای بعضی بیزنس ها ضرر محض هست برای بعضی های دیگه سود محض هست. در این حالت دیگه تجربه فایده ای نداره و قدرت داشتن نگرش و تشخیص درست، یعنی پیروزی.
نکته اینجاست که فرایندهای اجرایی و عملیاتی در پی هر کدوم از پاسخ ها، تفاوت های بنیادین باهم دارن و حتی اگر فرض رو بر بلند مدت بذاریم و اقدام کنیم و این ماجرا در کوتاه مدت رفع بشه بازم واویلاست.
دغدغه من قانون دوم نیوتن هست، اینرسی! پیرو نوشتار قبلی (عادت داشتن به منتظر بودن و حل شدن همه چیز به دست زمان) :
نظرم اینه که اکثرا به این بحران به عنوان یک بحران کوتاه مدت نگاه میکنیم. اشکالی نداره اگر واقعا بخاطر بررسی همه جوانب و مطالعه و علم و آگاهی کافی به این جواب رسیده باشیم ولی مشکل اینجاست که قطع به یقین میگم خیلی از ماها صرفا چون دوست داریم در همین حالتی که هستیم باشیم و تغییری نکنیم (اینرسی!) و عادت کردیم به منتظر بودن و حل شدن همه چیز به دست زمان، ناخودآگاه پاسخ "کوتاه مدت"، پاسخ پیش فرض ذهنیمون قرار میگیره و این بده و با از بین بردن طلایی ترین چیز یعنی زمان، ما رو از دیدن واقعیت هایی دور میکنه که حتی اگر احتمالش کم باشه، به حکم عقلی"دفع خطر احتمالی" باید بهش فکر کنیم، و حتی اگر براش راهکاری هم نداریم حداقل بدونیم و آماده باشیم.
برای همین هم تو این مقاله اخیر و هم کتابایی مثل "تنها بی پروایان پایدارند" اندرو گرو و یا "خوب به عالی" جیم کالینز و خیلی کتابای دیگه از فاندرها و مدیران بزرگ خیلی جالب به این نکته اشاره کرده:
مدیریت بحران هایی این چنینی از عهده "تجربه" خارجه و خیلی از مدیران در این شرایط متاسفانه رجوع میکنن به تجربیات که عموما خروجیش کوچک انگاشتن بحران و ندیدنش، مقاومت کردن در تغییر شرایط و روش ها، آرام آرام متوجه تفاوت های جدی شدن و استرس و نگرانی ناشی از هدر رفت زمان و در نهایت قبول شکسته.
اینجاست که توان تشخیص و تصمیم گیری و قوه شهود و نقاط شخصیتی تصمیم گیران هر بیزنس، عموما میتونه بحران های اینچنینی رو به سلامتی پشت سر بذاره و یا به عبارتی بهتر، از بحران به عنوان سکویی برای پرش استفاده کنه. کافیه در تصمیم گیری هامون متعصب نباشیم و اونقدر از "قدرت تغییر نگرش" برخوردار باشیم که بتونیم در لحظه، بدترین چیزها رو جوری بهشون نگاه کنیم که تبدیل بشن به بهترین چیزها. چراکه ما در بیزنس بد و خوب مطلق نداریم.