ویرگول
ورودثبت نام
کامیار بقا
کامیار بقاکامیار بقا؛ پژوهشگر و فعال حوزه هوش مصنوعی و بازارهای مالی، با تمرکز بر ژئوپلیتیک، اقتصاد، علم و فناوری. اینجا تلاش می‌کنم پیچیدگی‌های جهان را با داده، منطق و نگاه بین‌رشته‌ای بررسی کنم.
کامیار بقا
کامیار بقا
خواندن ۱۸ دقیقه·۲ ماه پیش

ایران اینترنشنال؛ بخشی از یک پروژه ژئوپلیتیک؟

رسانه‌ی حامی سعودی و فارسی زبان
رسانه‌ی حامی سعودی و فارسی زبان

ایران اینترنشنال از سال ۲۰۱۷ خود را یک رسانه مستقل و حرفه‌ای معرفی کرده است؛ اما اگر مسیر شکل‌گیری، مالکیت، سرمایه و ارتباطات این شبکه را از ابتدا تا امروز دنبال کنیم، سؤال مهمی شکل می‌گیرد: واقعاً می‌توان ایران اینترنشنال را صرفاً یک شبکه خبری خصوصی دانست؟ قطعا خیر!

ماجرا حتی قبل از تولد شبکه آغاز شد. شرکت Volant Media UK در دسامبر ۲۰۱۵ در بریتانیا ثبت شد و در سال ۲۰۱۶، اسناد شرکتی بریتانیا نشان می‌دادند که Fahad Ibrahim Aldeghither، تاجر سعودی و رئیس سابق Zain Saudi Arabia، بیش از ۷۵ درصد کنترل شرکت را در اختیار داشته است. در همان دوره Adel Abdulkarim Alabdulkarim، یک تاجر سعودی، وارد ساختار مدیریتی Volant شد. چند ماه بعد، در مه ۲۰۱۷، ایران اینترنشنال روی آنتن رفت.

این ارتباط در همان سال‌های اول نیز پنهان نماند. در سال ۲۰۱۸، Fast Company با استناد به اطلاعات OFCOM نوشت که شرکت دارنده مجوز ایران اینترنشنال با یک مدیر و سهامدار سعودی مرتبط بوده است. اما گزارش مهم‌تر را گاردین منتشر کرد: این روزنامه در اکتبر ۲۰۱۸ نوشت که درباره منابع مالی شبکه پرسش‌های جدی وجود دارد همچنین گاردین افشا کرده حدود ۲۵۰ میلیون دلار از دربار سعودی برای راه‌اندازی شبکه اختصاص یافته است. حتی در همان گزارش گاردین، موضوع فقط پول نبود. این روزنامه به ارتباط عادل عبدلکریم با چهره‌های رسانه‌ای سعودی از جمله عبدالرحمن الراشد، مدیر سابق العربیه و سردبیر سابق شرق الاوسط، اشاره کرد. گاردین همچنین ایران اینترنشنال را در چارچوب رقابت رسانه‌ای عربستان و ایران در لندن قرار داد.


با اطلاعات مالی سال‌های اخیر جدی‌تر شده است. Volant طی سال‌های گذشته صدها میلیون پوند زیان داشته و در پایان ۲۰۲۴، بدهی‌های آن به شرکت‌ها و اشخاص مرتبط به صدها میلیون پوند رسیده بود. در دسامبر ۲۰۲۵ نیز حدود ۶۴۸ میلیون پوند سهام جدید منتشر شد و بخش بزرگی از بدهی به سهام تبدیل شد؛ یعنی سرمایه جدید نقدی وارد شرکت نشد، بلکه بدهی‌های قبلی عملاً به مالکیت تبدیل شدند.

«چطور یک شبکه نسبتاً جوان و خصوصی، در همان سال‌های ابتدایی فعالیتش به فایل هفت‌ساعته و محرمانه گفت‌وگوی وزیر خارجه ایران دست پیدا می‌کند و آن را به یکی از مهم‌ترین افشاگری‌های سیاسی سال تبدیل می‌کند؟»

سال ۲۰۲۲، خود گاردین دوباره از «Saudi-funded Iran International» صحبت می‌کند.
در جریان اعتراضات ۱۴۰۱، گاردین در گزارشی درباره اعتراضات ایران، در کنار جمهوری اسلامی و تحلیلگران غربی، صراحتاً از نقش «Saudi funded Iran International» صحبت می‌کند.

13 دسامبر 2025 allotment سهام انجام شده و در 8 ژانویه 2026 سرمایه ثبت‌شده به £648,186,855 رسیده است
13 دسامبر 2025 allotment سهام انجام شده و در 8 ژانویه 2026 سرمایه ثبت‌شده به £648,186,855 رسیده است

و اینجا دوباره یک ارتباط جالب ظاهر می‌شود: ساختار Info-Cast Cayman که سهام Volant به آن منتقل شد، طبق گزارش‌های منتشرشده با صالح حسین الدویس ارتباط دارد؛ فردی که همزمان مدیر ارشد Saudi Research and Media Group (SRMG) است. این به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که SRMG یا دولت سعودی مالک ایران اینترنشنال است، اما برای یک شبکه‌ای که سال‌ها هویت سرمایه‌گذاران اصلی خود را شفاف نکرده، یک ارتباط قابل توجه محسوب می‌شود.

SRMG
SRMG

مصاحبه با بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی
مصاحبه با بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی

اما سؤال همچنان باقی است: چرا نخست‌وزیر اسرائیل باید با چنین شبکه‌ای مصاحبه اختصاصی انجام دهد؟

در ژوئن ۲۰۲۵، ایران اینترنشنال رسماً اعلام کرد که قرار است مصاحبه اختصاصی خود با بنیامین نتانیاهو را پخش کند. این اتفاق در میانه جنگ ایران و اسرائیل رخ داد؛ یعنی دقیقاً در زمانی که ایران اینترنشنال به یکی از مهم‌ترین رسانه‌های فارسی‌زبان پوشش‌دهنده جنگ تبدیل شده بود و طرفدار اسراییل بود تا کشور عزیزمان ایران!

نخست‌وزیر اسرائیل به ندرت با رسانه‌های مختلف بین‌المللی مصاحبه می‌کند و ورودش حتی به لندن ممنوع شده است و مساوی است با دستگیری وی. اما وقتی این دسترسی را در کنار ساختار مالی مبهم، سابقه ارتباط با سرمایه‌گذاران سعودی، نقش شبکه در جنگ رسانه‌ای علیه جمهوری اسلامی و هم‌پوشانی منافع عربستان و اسرائیل در مقابله با نفوذ ایران قرار می‌دهیم، سؤال دیگری مطرح می‌شود:

آیا ایران اینترنشنال یک پروپاگاندای اسراییلی-سعودی هست یا یک دارایی ژئوپلیتیک؟

یک رسانه تجاری معمولاً باید در نهایت بتواند هزینه‌های خود را از تبلیغات، اشتراک، فروش محتوا یا درآمدهای تجاری تأمین کند. اما ایران اینترنشنال از همان ابتدا با هزینه بسیار بالا فعالیت کرد، بازار اصلی‌اش مخاطب داخل ایران بود، تبلیغات تجاری بسیار محدودی داشت و در طول سال‌ها زیان‌های سنگینی ثبت کرد. ادعا شده به خبرنگارانُ مجریان و نیروهای انسانی این شبکه حقوق دستمزدی معادل ۲ برابر متوسط رسانه‌های دیگر پرداخت میشود.

محمود عنایت - مدیر این شبکه و حافظ منافع آمریکا
محمود عنایت - مدیر این شبکه و حافظ منافع آمریکا

«اگر سود مالی هدف اصلی نیست، سرمایه‌گذار از داشتن چنین رسانه‌ای چه بازدهی می‌گیرد؟»

بازدهی می‌تواند مالی باشد؛ اما می‌تواند اطلاعاتی، رسانه‌ای، سیاسی و ژئوپلیتیکی هم باشد.

ایران اینترنشنال دقیقاً در نقطه‌ای فعالیت می‌کند که ارزش رسانه‌ای آن بسیار بالاست: داخل ایران، جایی که دسترسی به رسانه‌های خارجی محدود است؛ در میان ایرانیان خارج از کشور؛ و در بحران‌هایی مانند اعتراضات ۱۴۰۱ و جنگ ایران و اسرائیل که شکل‌دهی به روایت عمومی اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.

چه کسی صدها میلیون پوند زیان این شبکه را تأمین کرده است؟

چرا در ساختار مالکیت آن، از ابتدا ردپای سرمایه‌گذاران و مدیران سعودی دیده می‌شود؟

چرا بدهی‌های عظیم شرکت در نهایت به سهام تبدیل شده‌اند؟

و چرا یک شبکه‌ای با چنین ساختار مالی، در مهم‌ترین منازعه ژئوپلیتیکی منطقه، به نخست‌وزیر اسرائیل دسترسی مستقیم و اختصاصی دارد؟


ادعاهای کذب، بزرگنمایی و روایت‌سازی ایران‌اینترنشنال

۱. ادعای «ردپای ایران در تونل‌های حماس» بعد از ۷ اکتبر

بلافاصله پس از حملات ۷ اکتبر حماس به اسراییل، ایران اینترنشنال در گزارش‌های متعدد و به نقل از «منابع ناشناس اطلاعاتی» یا «مقامات غربی بی‌نام»، مدعی شد که عملیات طوفان الاقصی کاملاً در تهران طراحی شده و فرماندهان سپاه پاسداران در بیروت چندین جلسه با رهبران حماس برای هماهنگی نهایی این حمله داشته‌اند. این شبکه تلاش کرد ایران را به عنوان آمر اصلی و مستقیم عملیات معرفی کند.
این ادعا در حالی به عنوان خبر قطعی فروخته شد که:

  • نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا (از جمله سیا) و حتی مقامات عالی‌رتبه نظامی و امنیتی اسرائیل رسماً اعلام کردند که هیچ نشانه‌ای از دستور مستقیم، هماهنگی پیشینی یا دخالت عملیاتی تهران در این حمله ویژه وجود ندارد و رهبران ایران نیز از زمان دقیق عملیات غافلگیر شده‌اند.

  • مقامات حماس نیز بارها تأکید کردند که این عملیات کاملاً فلسطینی و تصمیمی درون‌گروهی بوده است.

۲. ویدیوی میدان تجریش و ادعای «ساخته‌شدن با هوش مصنوعی»

در جریان جنگ ۱۲روزه، ویدیوی حمله به میدان تجریش در فضای مجازی منتشر شد و ایران‌اینترنشنال آن را جعلی و ساخته‌شده با هوش مصنوعی معرفی کرد. اما بعداً تصاویر دوربین‌های شهری و بررسی‌های مستقل، وقوع واقعی حمله در این محدوده و اصالت تصاویر را تأیید کردند. اگر یک رسانه حرفه‌ای در تشخیص یک ویدیوی واقعی از یک تصویر تولیدشده با AI دچار چنین خطایی شود، این دیگر صرفاً «اختلاف روایت» نیست؛ یک شکست جدی در فرآیند راستی‌آزمایی است.
یکی از عجیب‌ترین ادعاهای فناورانه و رسانه‌ای، مربوط به زمان تشدید تنش‌های نظامی و شایعه بمباران یا حمله به زندان اوین (واقع در منطقه تجریش/شمال تهران) بود.
در جریان این رویدادها، اینترنشنال بر روی ویدیوهایی مانور داد که ادعا می‌شد حجم خسارات یا تحرکات پیرامون این منطقه را نشان می‌دهند. تحلیل‌گران مستقل و نهادهای بررسی اصالت دیجیتال (مانند گزارش‌های راستی‌آزمایی بین‌المللی) بعدها فاش کردند که این شبکه تحت عنوان «تحلیل ویدیوها با ابزارهای هوش مصنوعی»، در واقع جذب مواد بازیافتی و ویدیوهای کامپیوترگرافیکی یا دستکاری‌شده (Deepfake) شده بود. کارشناسان متوجه شدند بخش عمده‌ای از تصاویری که این شبکه به عنوان سند حملات موشکی یا انفجار در تجریش پخش می‌کرد، یا تصاویر قدیمی مربوط به آتش‌سوزی‌های کشورهای دیگر (نظیر شیلی) بود یا ویدیوهایی ساختگی که نقص‌های بارز هوش مصنوعی (مانند کش آمدن اشیاء، لرزش‌های غیرطبیعی خودروها و کلمات درهم‌ریخته روی تابلوها) در آن‌ها به وضوح دیده می‌شد. این رسانه متهم شد که زیر پوشش استفاده از «فناوری تشخیص هوش مصنوعی»، عملاً به بازنشر و معتبر جلوه دادن فیک‌نیوزهای جنگی کمک کرده است

۳. آمارسازی درباره تعداد کشته‌شدگان ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴

شاید یکی از جنجالی‌ترین نمونه‌ها مربوط به آمار کشته‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ باشد. ایران‌اینترنشنال در مقاطع مختلف اعداد بسیار متفاوتی را مطرح کرد؛ از هزاران نفر تا در نهایت ادعای بیش از ۳۶٬۵۰۰ کشته. این شبکه این ارقام را به منابع محرمانه در ساختارهای امنیتی و حکومتی نسبت داد.

در مقابل، جمهوری اسلامی ایران رقم رسمی ۳٬۱۱۷ کشته را اعلام کرد؛ اما مسئله اصلی همین‌جاست: چگونه یک رسانه می‌تواند بدون ارائه فهرست اسامی یا شواهد قابل راستی‌آزمایی عمومی، رقم کشته‌شدگان را تا بیش از ۳۶ هزار نفر اعلام کند؟ و بعد از گذشت چندین ماه رقم ۳۵۰۰ رو اعلام کند!؟

تکنیک «کشته‌سازی» یا انتساب مرگ افراد فوت‌شده به دلیل تصادف، خودکشی یا بیماری به درگیری‌های سیاسی، یکی دیگر از محورهای پررنگ در خروجی این شبکه بوده است. در جریان حوادث دی‌ماه، اینترنشنال روزانه لیست‌هایی از اسامی جوانان و نوجوانان منتشر می‌کرد و مدعی می‌شد این افراد توسط نیروهای امنیتی کشته شده‌اند.
مدتی بعد، با حضور خانواده‌های این افراد در رسانه‌ها یا انتشار گواهی‌های پزشکی قانونی مشخص شد که بسیاری از این نام‌ها اصلاً در زمان ناآرامی‌ها در آن شهرها حضور نداشته‌اند، یا به دلایل کاملاً جنایی و شخصی فوت کرده بودند. اوج این بحران زمانی رخ داد که مجریان این رسانه در مکالمات افشا شده یا در اصلاحیه‌های ضعیف خود اعتراف کردند آمارهای اعلامی (که ابتدا تا ده‌ها هزار نفر هم عنوان شده بود) کاملاً بی‌سند و بر اساس پیام‌های تأیید نشده کاربران تلگرام و توییتر تنظیم شده بود و هیچ پروتکل راستی‌آزمایی برای آن‌ها وجود نداشته است.

۴. شایعات و ادعاهای نظامی و امنیتی

یکی دیگر از حوزه‌هایی که ایران‌اینترنشنال بارها در آن با انتقاد مواجه شده، انتشار اخبار تأییدنشده درباره ساختار نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی است.

وضعیت سردار قاآنی: در مقاطع مختلف، گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌هایی درباره شهادت، بازداشت، برکناری، ناپدیدشدن یا حتی جاسوس‌بودن اسماعیل قاآنی منتشر شد؛ در حالی که حضور علنی بعدی او بخشی از این روایت‌ها را بی‌اعتبار کرد.

شایعه فرار مقامات: در دوره‌های مختلف بحران، اخباری درباره فرار یا احتمال پناهندگی مقامات عالی‌رتبه جمهوری اسلامی به کشورهایی مانند روسیه یا ونزوئلا منتشر شد؛ اخباری که در مواردی بدون ارائه شواهد کافی در فضای رسانه‌ای بازنشر شدند.

جابه‌جایی ویدیوهای نظامی: یکی دیگر از الگوهای قابل توجه، استفاده از تصاویر قدیمی یا تصاویر مربوط به نقاط دیگر برای توضیح وقایع نظامی روز است؛ از جمله نسبت‌دادن تصاویر مربوط به تل‌آویو یا حیفا به تهران، یا معرفی تصاویر ماکت‌ها و سازه‌های غیرنظامی به‌عنوان تأسیسات یا لانچرهای موشکی.

۵. تحریف اخبار اجتماعی و مدنی

ویلای خانواده الناز رکابی: ایران‌اینترنشنال تخریب ویلای خانواده این ورزشکار را در ارتباط با فعالیت‌های او روایت کرد؛ در حالی که اسناد و توضیحات منتشرشده از سوی جهاد کشاورزی زنجان، موضوع را به ساخت‌وساز غیرمجاز و پرونده‌ای مربوط به سال‌های قبل ارتباط می‌داد.

تخلیه کارکنان سازمان ملل: در یکی از موارد، خبری درباره خروج یا تخلیه فوری کارکنان سازمان ملل از ایران در بحبوحه تنش‌های نظامی منتشر شد که با تکذیب دفتر سازمان ملل مواجه شد.

مؤسسه خیریه همدم مشهد: ادعای بازداشت مسئولان این مرکز به دلیل مخالفت با استقرار نیروهای نظامی نیز با تکذیب و واکنش شدید مسئولان این مؤسسه مواجه شد.

این موارد نشان می‌دهد که مسئله فقط «خبرهای سیاسی» نیست؛ گاهی یک اتفاق اجتماعی یا اداری معمولی نیز می‌تواند در قالب یک روایت امنیتی و سیاسی بازتعریف شود.

۶. شایعه‌پراکنی درباره وضعیت زندانیان

در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز گزارش‌هایی درباره وضعیت نرگس محمدی منتشر شد که در آنها از وخامت شدید وضعیت جسمانی، تهدید به مرگ و نگهداری او در میان زندانیان جرایم خشن سخن گفته شده بود.

رسانه‌های داخلی این روایت را رد کردند و درباره محل نگهداری و وضعیت او توضیحاتی ارائه دادند. فارغ از اینکه کدام روایت را معتبر بدانیم، این نمونه نیز نشان می‌دهد که اخبار مربوط به زندانیان سیاسی، بدون دسترسی مستقیم به زندان و بدون امکان راستی‌آزمایی مستقل، چگونه می‌تواند به سرعت به خبرهایی بسیار قطعی و هیجانی تبدیل شود.

۷. نابودی زیرساخت‌ها و ایجاد سوریه دوم

پمپاژ بی‌وقفه نفرت و تشویق به تخریب اموال عمومی، بانک‌ها، شهرداری‌ها و زیرساخت‌ها، امنیت عمومی جامعه را مختل می‌کند. تجربه کشورهای منطقه مانند سوریه و لیبی نشان داده است که وقتی شیرازه امنیت یک کشور به دلیل خشونت‌های تحریک‌شده توسط رسانه‌های خارجی از هم بپاشد، بازنده اصلی مردم هستند که گرفتار ناامنی، قحطی، ترور و فقر مطلق می‌شوند.

تأکید شما بر اینکه «ترویج خشونت منجر به مرگ هم‌وطن‌ها می‌شود»، دقیق‌ترین توصیف از واقعیت میدانی است. این استراتژی رسانه‌ای با هدف قرار دادن عواطف مردم، فضا را به سمتی می‌برد که هیچ راهی جز خون‌ریزی باقی نماند، چرا که بقای این نوع رسانه‌ها در گرو تداوم بحران و بازتولید خشونت است.


خبرهای تأییدنشده امنیتی، اعداد بسیار بزرگ درباره تلفات، تصاویر اشتباه یا خارج از زمینه، اخبار هیجانی، انتساب ادعا به منابع ناشناس و گاهی روایت‌هایی که پس از انتشار مجبور به اصلاح یا عقب‌نشینی شده‌اند.

سؤال مهم‌تر این است:

چرا خطاها و بزرگنمایی‌های این شبکه در موضوعات حساس، بارها در جهتی ظاهر می‌شوند که می‌تواند تصویری بسیار بحرانی‌تر، خشونت‌بارتر و بی‌ثبات‌تر از وضعیت واقعی ایران ایجاد کند؟

آیا با مجموعه‌ای از خطاهای حرفه‌ای مواجهیم، یا با یک الگوی روایی که در آن «اثرگذاری» گاهی بر «دقت» غلبه کرده است؟

روش عملکرد و تاکتیک بسیار خطرناک

بررسی دقیق عملکرد شبکه تلویزیونی ایران اینترنشنال از دیدگاه تحلیل‌گران رسانه‌ای، ناظران مستقل و مراجع داخلی ایران، نشان‌دهنده استفاده سیستماتیک از الگوهای خاص برای اثرگذاری بر افکار عمومی است. محورهای اصلی انتقادات پیرامون لحن و رویکرد این شبکه به شرح زیر است:

۱. لحن سیاه‌نمایی و هراس‌آفرینی (رویافروشی و بمباران روانی)

منتقدان رسانه‌ای معتقدند این شبکه به طور مداوم استراتژی «بدترین سناریوی ممکن» را برای آینده جامعه ایران تصویر می‌کند. این شیوه که به بمباران روانی مخاطب معروف است، با بزرگ‌نمایی بی‌رویه مشکلات اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی همراه است. نمونه بارز این موضوع در اظهارات جنجالی برخی کارشناسان و مهمانان این شبکه بازتاب یافت که رسماً اعلام کردند: «وظیفه ما تشویش اذهان عمومی و سیاه‌نمایی است و حکومت باید خلاف آن را ثابت کند». این جهت‌گیری فراتر از نقد ساختاری، به دنبال ایجاد نوعی ناامیدی مطلق و بن‌بست روانی در جامعه است.

۲. تحریک به خشونت و آموزش درگیری‌های خیابانی و کشته سازی - (نمونه کلاسیک تیمیشوارا)

یکی از جدی‌ترین اتهامات حقوقی و رسانه‌ای علیه اینترنشنال، عادی‌سازی و ترویج خشونت سیاسی است. این شبکه در جریان ناآرامی‌ها، بسترهایی را فراهم کرد که در آن‌ها روش‌های ساخت تسلیحات دست‌ساز (مانند کوکتل مولوتوف)، نحوه خلع سلاح مأموران، راه‌بندان‌های تهاجمی و حمله به مراکز دولتی به صورت مداوم تکرار می‌شد. دادن تریبون به اعضای گروه‌های تجزیه‌طلب و جریان‌های مسلح که سابقه اقدامات تروریستی داشته‌اند، از مستنداتی است که تحلیل‌گران به عنوان سند خروج این شبکه از فاز رسانه‌ای و ورود به فاز «اتاق جنگ روانی» به آن اشاره می‌کنند.

  • در زمان چائوچسکو: جرقه اصلی سقوط او در شهر تیمیشوارا زده شد. رسانه‌های غربی به دروغ اعلام کردند که ارتش بیش از ۶۰ هزار نفر از مردم را قتل‌عام کرده و پیکرهای آن‌ها را در گورهای دسته‌جمعی انداخته است. این خبر مردم رومانی را به اوج جنون و خشم رساند و آن‌ها را برای انتقام به خیابان‌ها کشاند. پس از سقوط حکومت مشخص شد این آمار کاملاً ساختگی بوده، تعداد کشته‌ها کمتر از صد نفر بوده و تصاویر گورهای دسته‌جمعی متعلق به یک قبرستان معمولی و اجساد ناشی از بیماری یا کارتن‌خواب‌ها بوده است که برای دکورسازی خبری نبش قبر شده بودند!

  • در شبکه اینترنشنال: این شبکه دقیقاً همان فرمول تیمیشوارا را پیاده می‌کند. در حوادث مختلف، آمارهای تخیلی و ده‌ها هزار نفری بدون ارائه حتی یک لیست مشخص از نام‌ها منتشر می‌شود. انتساب فوت‌های ناشی از خودکشی، تصادف یا اوردوز به درگیری‌های خیابانی (کشته‌سازی) کپی‌برداری نعل‌به‌نعل از تاکتیک رسانه‌ای رومانی در سال ۱۹۸۹ است.

  • . فراخوان برای «انتقام‌جویی خونین» و مسدود کردن راه‌های مصالحه

    • در زمان چائوچسکو: رسانه‌ها فضا را به قدری احساسی و پر از کینه کردند که مردم و حتی بخش‌هایی از ارتش که به شورش پیوسته بودند، به نیروهای امنیتی موسوم به «سکوریتاته» هیچ ابقایی نکردند و درگیری‌های خیابانی خونینی شکل گرفت که به مرگ بیش از هزار شهروند عادی منجر شد.

    • در شبکه اینترنشنال: ایجاد دوقطبی مطلق «مردم علیه حکومت» و تشویق به اقدامات تهاجمی مانند خلع سلاح مأموران یا آتش زدن مراکز، جامعه را به سمت همان نقطه بی‌بازگشت کینه و انتقام‌جویی سوق می‌دهد؛ جایی که هرگونه گفتگوی ملی ملغی شده و تفنگ‌ها جای منطق را می‌گیرند

۳. احساسی کردن جامعه و پروژه «خون‌مارکتینگ»

ناقدان این شبکه اصطلاح «خون‌مارکتینگ» را برای توصیف رویکرد احساسی اینترنشنال به کار می‌برند. این استراتژی برانگیختن شدید احساسات مخاطبان—به‌ویژه جوانان و نوجوانان—از طریق تمرکز بر تصاویر دلخراش، تولید نماهنگ‌های حماسی تحریکی و استفاده از کلمات عاطفیِ حاد است. هدف از این الگوریتم رسانه‌ای، سوق دادن جوانان به سمت درگیری‌های مستقیم و پرخطر خیابانی با نیروهای امنیتی است؛ فرآیندی که هزینه جانی سنگینی برای خانواده‌ها به همراه دارد و از نظر اقتصادی و ترافیک رسانه‌ای، خوراک خبری و توجیه بودجه‌های کلان این شبکه را تأمین می‌کند.

۴. دو قطبی‌سازی شدید کشور

عملکرد این شبکه بر پایه فرمول «ما در برابر آن‌ها» شکل گرفته است. اینترنشنال با تقسیم جامعه ایران به دو گروه مطلقاً سفید و مطلقاً سیاه، راه هرگونه گفتگو، میانه روی، اصلاح یا تفاهم اجتماعی را مسدود می‌کند. در این رویکرد:

  • هر فردی که با روش‌های تند و براندازانه همراهی نکند، به عنوان «خائن»، «ماله‌کش» یا «عامل حکومت» برچسب می‌خورد.

  • پدیده‌های ملی، مذهبی و حتی ورزشی نیز ابزاری برای انشقاق می‌شوند (مانند فشار رسانه‌ای شدید بر ورزشکاران ملی برای امتناع از مسابقه یا پناهندگی).
    برآیند این تاکتیک، ایجاد شکاف‌های عمیق درون خانواده‌ها و ساختار کلی جامعه ایران است.

۵. دخالت آشکار در امور حاکمیتی و تمامیت ارضی

به باور محققان حوزه ژئوپلیتیک، این شبکه از انعکاس مخالفت‌های مدنی فراتر رفته و به عنوان یک رسانه مداخله‌گر عمل می‌کند. منابع مالی کلان و چندین میلیون پوندی این شبکه که از طریق شرکت‌های چندلایه واسط در لندن (مانند ولانت مدیا) به سرمایه‌گذاران با نفوذ منطقه متصل می‌شود، رویکرد سیاسی آن را جهت‌دهی می‌کند. برجسته کردن خطوط سیاسی خاص (مانند جریان راست افراطی)، حمایت رسانه‌ای از اعمال تحریم‌های سنگین اقتصادی علیه معیشت مردم و ترغیب دولت‌های خارجی به مداخله نظامی یا دیپلماتیک علیه ایران، نمونه‌های آشکاری از اقدام این شبکه در راستای پروژه‌های فرامرزی برای تغییر رژیم و آسیب به تمامیت ارضی کشور تلقی می‌شود.

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، از رومانی تا سوریه، لیبی و اوکراین، پنج ابزار مشخص همواره تکرار می‌شوند:
۱. بزرگ‌نمایی آمار کشته‌ها برای مشروعیت‌زدایی مطلق حاکمیت.
رومانی (۱۹۸۹) – تکنیک شایعه فرار و کشته‌سازی نجومی -- سازمان‌های دخیل: CIA (آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا)، MI6 (بریتانیا
۲. شایعه فرار مسئولین برای شکستن اراده نیروهای مدافع امنیت.
۳. تک‌تیراندازهای موهوم برای پمپاژ پارانویا و ترس جمعی - سازمان‌های دخیل: CIA (آمریکا)
۴. آموزش تخریب و خشونت زیر نام اعتراض مدنی.
۵. انسان‌زدایی از طرف مقابل برای از بین بردن رحم و شفقت میان هم‌وطنان. سازمان‌های دخیل: CIA (آمریکا) و سرویس اطلاعات نظامی ارتش آمریکا (DIA).
دقیقاً مشابه همین الگوها، در مورد شبکه ایران اینترنشنال نیز ردپای هماهنگی سرویس‌های اطلاعاتی غربی و منطقه‌ای (به‌ویژه در دوره‌های تأمین مالی مشخص و هماهنگی‌های عملیاتی با موساد و برخی آژانس‌های منطقه‌ای) دیده می‌شود. این رسانه‌ها در واقع پروژکتورهایی هستند که سناریوهای نوشته‌شده در اتاق‌های جنگ روانی سرویس‌های اطلاعاتی را برای مخاطب عام، بومی‌سازی و باورپذیر می‌کنند.

نتیجه این تاکتیک‌ها چیست؟


در مدل رومانی، رسانه‌های خارجی با احساسی کردن مطلق توده‌ها، فرصت هرگونه انتقال آرام قدرت، اصلاحات ساختاری یا گذار مدنی را نابود کردند و کشور را به یک مسلخ شتاب‌زده فرستادند. شبکه ایران اینترنشنال با بازتولید دقیق همین فرمول‌های دوقطبی‌سازی و کشته‌سازی، جامعه ملتهب را به سمتی می‌برد که خروجی آن به جای آزادی یا دموکراسی، لغزیدن به دامن جنگ داخلی، تروریسم شهری و نابودی شیرازه جامعه خواهد بود.

با بررسی دقیق تکنیک‌های رسانه‌ای، پوشش‌های خبری و جهت‌گیری‌های سیاسی شبکه ایران اینترنشنال، رفتارهای این شبکه شباهت ساختاری و عملکردی بسیار نزدیکی با الگوها و دکترین‌های عملیاتی سه سازمان اطلاعاتی بزرگ دارد.

در واقع، این شبکه همانند یک «کارگزار عملیات روانی میدانی» (PSYOP) برای این سرویس‌ها عمل می‌کند که رفتارهای آن را می‌توان به تفکیک به سازمان‌های زیر نسبت داد:

۱. موساد (اسرائیل)؛ بخش جنگ روانی و ترور شناختی

بارزترین شباهت رفتاری ایران اینترنشنال، با دکترین امنیتی و رسانه‌ای موساد است. این شباهت در محورهای زیر به وضوح دیده می‌شود:

  • پوشش اختصاصی و فوری عملیات‌های خرابکاری: این شبکه بارها اولین رسانه‌ای بوده که جزئیات دقیق، ویدیوها یا بیانیه‌های مربوط به ترورها، انفجارها یا حملات سایبری داخل ایران را با رویکردی حماسی و ستایش‌آمیز پوشش داده است؛ رفتاری که نشان‌دهنده دسترسی مستقیم به اطلاعات طبقه‌بندی‌شده یا خطوط ارتباطی ویژه با طراحان این حملات است.

  • تکنیک «بمباران پارانویا»: موساد همواره تلاش می‌کند با بزرگ‌نمایی نفوذ خود، در بدنه امنیتی ایران ترس و بی‌اعتمادی متقابل ایجاد کند. اینترنشنال با پمپاژ اخبار جعلی مانند بازداشت‌های گسترده مقامات، جاسوسی فرماندهان ارشد (مانند شایعات پیرامون سردار قاآنی) و ناامنی مطلق سیستم حاکمیتی، دقیقاً همین دستور کار را جلو می‌برد.

۲. آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA)؛ دکترین تغییر رژیم و بی‌ثبات‌سازی نرم

رفتار این شبکه در جریان ناآرامی‌ها، کپی‌برداری نعل‌به‌نعل از الگوهای کلاسیک بخش عملیات‌های محرمانه سیا (سرویس سایه) در انقلاب‌های رنگی و پروژه‌های بی‌ثبات‌سازی است:

  • تکنیک «دوقطبی‌سازی و انسان‌زدایی»: تقسیم جامعه به دو قطب آشتی‌ناپذیر و حذف هرگونه صدای میانه یا مصلح، فرمول کلاسیک سیا برای ایجاد پتانسیل جنگ داخلی در کشورهای هدف است.

  • آموزش و هدایت میدانی: تبدیل شدن رسانه از یک نهاد خبری به «اتاق فرمان تجمعات» (فراخوان برای اعتصابات، آموزش ساخت کوکتل مولوتوف، نحوه از کار انداختن دوربین‌های شهری)، رفتاری است که سیا در دهه‌های گذشته از طریق رادیوهای مخفی یا رسانه‌های دست‌نشانده در آمریکای لاتین و شرق اروپا اجرا می‌کرد.

۳. سرویس‌های اطلاعاتی برخی کشورهای عربی منطقه (دوران خصومت شدید)

اگرچه روابط دیپلماتیک ایران و برخی کشورهای منطقه طی سال‌های اخیر به سمت تنش‌زدایی رفته است، اما ساختار مالی و اولیه این شبکه تحت نظارت و با بودجه‌های کلان سرویس‌های امنیتی و شاهزادگان با نفوذ منطقه شکل گرفت:

  • تکنیک «ایجاد گسل‌های قومی و تجزیه‌طلبی»: یکی از رفتارهای شاخص اینترنشنال، اعطای تریبون رسمی به رهبران گروه‌های مسلح و تجزیه‌طلب (مانند الاحوازیه، گروه‌های مسلح کرد و بلوچ) بلافاصله پس از اقدامات تروریستی است. این رفتار، فراتر از مخالفت با یک حکومت، هدف قرار دادن «تمامیت ارضی و شیرازه ملی یک کشور» است که کاملاً با استراتژی‌های سنتی سرویس‌های اطلاعاتی منطقه‌ای برای تضعیف ژئوپلیتیک ایران همخوانی دارد.

جمع‌بندی: رسانه در نقش «سلاح اطلاعاتی»

در دنیای امروز، سازمان‌های اطلاعاتی دیگر برای سرنگونی یا تضعیف یک کشور لزوماً نیازی به اعزام جاسوس به صورت فیزیکی ندارند؛ آن‌ها با راه‌اندازی شبکه‌های ماهواره‌ای ۲۴ ساعته، «برون‌سپاری عملیات روانی» انجام می‌دهند. رفتار ایران اینترنشنال نشان می‌دهد که این رسانه به عنوان قطعه‌ای از پازل مشترک موساد (برای ضربات امنیتی-نظامی)، سیا (برای مدیریت ناآرامی‌های شهری) و جریان‌های تندروی منطقه‌ای (برای تحریک گسل‌های قومی) عمل می‌کند تا پتانسیل‌های اعتراضی داخل کشور را به سمت خشونت کور و فروپاشی ساختاری هدایت کند.

ایران اینترنشنالایرانموسادجنگ نرمعربستان سعودی
۱
۰
کامیار بقا
کامیار بقا
کامیار بقا؛ پژوهشگر و فعال حوزه هوش مصنوعی و بازارهای مالی، با تمرکز بر ژئوپلیتیک، اقتصاد، علم و فناوری. اینجا تلاش می‌کنم پیچیدگی‌های جهان را با داده، منطق و نگاه بین‌رشته‌ای بررسی کنم.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید