
در آغاز سال ۱۳۸۷ (۲۰۰۸ میلادی)، جمهوری اسلامی ایران در قالبی نو و تازه به سمت گسترش قدرت برمی گشت، قدرتی که از همان آغاز در چالش بود بعد از آمدن دولت خاتمی و اصلاحطلابان در مجلس ششم همانطوری که در ابتدای دوران جنگ و بعد ا ز آن سازندگی نشان داد، در چنین وضعی، یک حکومت نمی تواند آنلاین کار کند!
در ایران بعد از انقلاب ساختارهای نوین در حوزه حکومتی و اقتصادی به شکلی سریع شکل گرفتند، همانند هر انقلابی، ساختارهای جدیدی که بعد از حرکت مردم بر سر کار آمده بودند در گذر زمان با «خفقان» و «جلوگیری از دسترسی به اطلاعات با سانسور و توقیف» به دیواری بیانتها بین مردم و حکومت تبدیل شد.
یک دیوار که بهسرعت گسترش یافته و در نهایت به یکی از بزرگترین نمادهای تفکیک و جدایی در تاریخ معاصر ایران تبدیل گردید.
---
انقلاب اسلامی در 1979 نه تنها یک تحولات سیاسی بود، بلکه یک تغییر فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی بود. در آن دوره، مردم با شور و اشتیاق فراوان، نسخهای نو از دولت را پذیرفتند؛ یک دولت که بهدنبال بهبود وضعیت زندگی و برابری اجتماعی بود و وعده آب و برق مجانی را میداد. در این جریان، دولتها (بروزرسانیهای ساختارهای اداری و قضایی) بهصورت شبه دموکراتیک و مبتنی بر نظارت استصوابی شکل میگرفتند.
از همان سال ۱۳۸۸، به تدریج شاهد تغییراتی شد که در نهایت به یک دیوار بی پایان بین مردمان و حکومت بدل شد. این دیوار نه تنها در سطح ساختارهای حکومتی، بلکه در حوزه فرهنگ، رسانه و رسانه های اجتماعی، به وجود آمد. این تغییرات، که از سال ۱۳۸۸ تا به امروز بهطور فزاینده در حال گسترش بود، باعث شد که روابط میان مردم و حکومت به شدت تحت فشار قرار گیرد.
---
در ۱۳۹۲، برخی سعی در ایجاد درهای جدید برای اتصال مردم و حکومت داشتند. این درها در واقع به معنی «سیاستمداران، نشستهای عمومی و نشستهای دیپلماتیک برجام» بودند. اما در نهایت، همان «کلیدهایی» که قرار بود این درها را باز کنند و برجام های دو و سه و... باشند، خودشان به قفلهای جدید تبدیل شدند.
- کلید حسن روحانی: همان کلیدهایی که قرار بود درهای را باز کنند، بهجای بازکردن، قفل کردند. این امر باعث شد که دیوار نهفته در جای خود، حتی در طول سال ۱۳۹۶، به صورت گسترش یافته باقی بماند.
دلایل، ترکیبی از عواملی مثل: تأثیرات خارجی، چالشهای داخلی، ناپایداری اقتصادی، فشارهای بینالمللی و در نهایت، تلاش برای ایجاد نرخی از استقلال اقتصادی و اجتماعی هستند. در مجموع، این عوامل باعث شدند که در سال ۱۳۹۶، یک «توالی اعتراضی» شکل گیرد که گواهی بر جدایی و تفکیک دو نهاد (مردم و حکومت) بود.
---
در سال ۱۳۹۶، حکومت اینترنت را قطع کرد، بدون اینکه عواقب و پیامدهای آن را در نظر بگیرد. این اقدام بهصورت گام بهگام، بدون داشتن یک طرح جایگزین، انجام شد. در نتیجه، این قطع، یک «قطع شوت» (سرویس) بود که در واقع، درک نکردن اینترنت توسط حکومت، نشانهای از عدم درک از تأثیرات آن بر جامعه است.
- قطع سرویسهای اطلاعاتی: بدون دسترسی به اینترنت، کاربران نتوانستند از سرویسهای کلیدی نظیر دانلود نرمافزار، پلتفرمهای رسانهای و دسترسی به اطلاعات عمومی استفاده کنند.
- فقدان خدمات مالی و اقتصادی: در ایران، بسیاری از کسبوکارها و بانکها بهصورت آنلاین عمل میکنند؛ قطع اینترنت باعث شد این سرویسها بهصورت کامل متوقف شوند.
حکومت، با قطع اینترنت، بهطور غیرمستقیم بهدنبال «حفاظت» از اطلاعات جامعه بود. اما در واقع، این اقدام باعث ایجاد محدودیت شدید، کمبود شفافیت و ایجاد مشکلاتی در زمینه آزادی اطلاعات شد.
---
- نرمافزارهای مدیریت پروژه: بسیاری از افراد بهصورت آفلاین از این نرمافزارها استفاده میکنند، اما برای بروزرسانی و دسترسی به مخازن، به اینترنت نیاز دارند.
- بهروزرسانی سیستمعامل: بهعنوان مثال، کاربران انواع دیتسروهای لینوکس مانند آرچ، مانجارو و حتی فدورا و اولونتو که رولینگ ریلیز نست باید در هر دو هفته بروزرسانی کنند. حتی ویندوز و اندروید و ... هم بدون دسترسی به بهروزرسانیها، سیستمعامل ممکن است ناامنیهای امنیتی ایجاد کند.
- سرویسهای آنلاین: دسترسی به گیتهاب، گوگل، و سایر سرویسهای آنلاین، بهصورت اساسی برای کاربرانی که به اشتراکگذاری کد، یادگیری و یا توسعه نرمافزار وابستهاند، ضروری است.
اقتصاد دیجیتال، بهطور عمیق در بخشهای مختلف از جمله بانکداری، تجارت الکترونیک، رسانه و بازاریابی نقش دارد. در ایران، این بخشها با دسترسی محدود، در معرض مشکلات جدی قرار گرفتهاند؛ بهعنوان مثال، با قطع اینترنت، شرکتهای کوچک و متوسط ناتوان در انجام معاملات، بهروزرسانی محصولات و ارتقاء خدمات خود بودند.
---
اگر اینترنت، منبع اصلی آگاهی، آموزش و سرگرمی باشد، قطع آن باعث میشود نسلهای جوان، فرصتهای آموزشی و شغلی را از دست بدهند. این باعث میشود که جامعه ناتوان در رقابت با کشورهای دیگر شود.
- پیشنهادهای حکومتی: ایجاد زیرساختهای اینترنتی پایدار، بدون قطع و با امکان دسترسی به اینترنت رایگان و یا با هزینه کمتر.
- تقویت اینترنت محلی: توسعه شبکههای محلی و اشتراکگذاری منابع بینالمللی.
- آموزش بهدست آوردن فناوری: افزایش برنامههای آموزشی درباره استفاده آفلاین و ابزارهای مدیریت نسخه نرمافزار.
همانگونه که اشاره شد، اینترنت ماهوارهای (مانند Starlink) یک گزینه جایگزین است، اما لازم است با توجه به محدودیتهای دسترسی، گامهای لازم جهت دسترسی به این سرویسها را برداریم.
---
بهطور خلاصه، جمهوری اسلامی ایران با گذر از سال ۱۳۸۸، بهصورت تدریجی بایک دیوار بزرگ بین مردم و حکومت مواجه شد؛ در حالی که این دیوار در نهایت باعث قطع اینترنت شد. قطع اینترنت، پیامدهای فوری و بلندمدتی در زندگی روزمره مردم و اقتصاد کشور داشت؛ و این امر باعث شد که جامعه با مشکلاتی چون عدم دسترسی به اطلاعات، محدودیت در خدمات آنلاین و آسیب به روند توسعه فناوری مواجه شود. بهعنوان یک جامعه، لازم است تا برای کاهش این مشکلات، راهکارهای جدیدی از جمله توسعه زیرساختهای اینترنتی پایدار، استفاده از اینترنت ماهوارهای و تشویق به استفاده از فناوریهای آفلاین را مورد بررسی قرار دهیم. در نهایت، هدف نهایی باید ایجاد یک ارتباط پویا و مستدام میان مردم و حکومت باشد، تا بهدست آوردن امکانات دیجیتال و برقراری عدالت اجتماعی بهصورت واقعی
برسیم. اگر چنین چیزی در جمهوری اسلامی محقق نشود! چرا مردم باید پشت سد حکومت منتظر روزنهای باشند و اگر آب پشت سد روزنهای نیابد آیا سد را نمی شکند و از آن با بلدزر ردنمی شود؟