اقتصاد مشارکتی مفهومی نوظهور است که در اکوسیستم استارتاپی جهان و ایران وارد شده است. اقتصاد مشارکتی بر این اساس است که افراد میتوانند در قبال گزینه خرید، به گزینه اجاره جهت تامین نیازهای خود بخصوص نیازهای موقت روی بیاورند. این داراییها میتوانند نمود مختلفی داشته باشند و شامل اقلام فیزیکی مانند کالاها و خانه ها و یا حتی مهارت، دانش و تجربه افراد را نیز پوشش دهد.

اگر روند آغازین و شکلگیری استارتاپهای حوزه اقتصاد مشارکتی را بررسی کنیم، مشاهده میشود که اشتراکگذاری در قالب پلتفرم نخست با استارتاپ معروف ایر بی ان بی (Airbnb) و با محوریت اجاره بخشی از خانه به افراد دیگر برای مدت زمان محدود آغاز شد که اکنون با گسترش فعالیت ایر بی ان بی، افراد در کشورهای مختلف جهان میتوانند از طریق ایر بی ان بی اقدام به اجاره ویلا کنند و اقامت خود را دیگر در هتلهای گران انجام ندهند. علاوه بر هزینه کمتر اجاره بخشی از خانه افراد نسبت به هزینه هتل، استفاده از فضای مشارکتی میزبان در طول اقامت، منجر به ایجاد دوستی و روابط جدید مابین افراد میگردد که از این طریق میتوانند مهارتها، دانستهها و تجربیات خود را نیز به اشتراک بگذراند که اکنون اشتراکگذاری تجربیات خود به بخشی از فعالیت شرکت ایر بی ان بی تبدیل شده است و افراد میتوانند به صورت مجزا، زمان مشخصی برای ملاقات یک فرد با مهارت مورد نظر رزرو کنند و در طی آن زمان از تجربیات آن شخص بهره ببرند.
اوبر (Uber) یکی دیگر از استارتاپهای نوظهور و نوآور در حوزه اقتصاد مشارکتی جهان بوده است که افراد از طریق اپلیکیشن قادر به جستجوی تاکسی و یا یک ماشین فردی باشند که مایل است در مسیر خود به سمت مقصد، مسافری را نیز برساند. با توسعه اوبر، اقتصاد مشارکتی به فضای پویاتری وارد شد و دیگر محدود به داراییهای استاتیک مانند خانه نگردید. بلکه دیگر افراد در خیابان و در فعالیت روزمره خود نیز با اقتصاد مشارکتی در هم تنیده شدند و از آنجائیکه حمل و نقل روزانه، یکی از زیرساختهای فعالیت روزانه بشر است، دیگر اقتصاد مشارکتی نیز به عضوی جدایی ناپذیر از زندگی بشر تبدیل شد.
حال سوال اصلی این است که آنچه تا کنون از لحظه پیدایش اقتصاد مشارکتی سپری شده و در حوزههایی مانند اشتراکگذاری فضای خانه توسعه یافته است، چه فوایدی برای جهان داشته است؟
در پاسخ به این سوال، فواید اقتصاد مشارکتی از زوایای مختلف مانند محیط زیست، کاهش هزینه افراد و افزایش درجه آزادی در تجربه مسائل گوناگون که صرفا برخی از فواید مطرح هستند، قابل بررسی است. از لحاظ محیط زیست، میزان انتشار آلایندهها در حالتی که یک خودرو چند شخص را به مقصدی مشترک میرساند کمتر از حالتی خواهد بود که هر یک از افراد با خودروهای تک نفره به مقصد برسند. این امر هزینههای ثابت روزمره افراد را کاهش و رفاه و اقتصاد آنها بهبود مییابد. جوانب اجتماعی اقتصاد مشارکتی که از مجاورت و نزدیکی بیشتر افراد حاصل میشود، یکی دیگر از فواید مهم آن هست که باعث میشود دوستیها بیشتر و تنهایی و افسردگی در جامعه کاهش یابد و از طریق انتقال تجارت، یک امر برد-برد برای طرفین مقابل بوجود آید.
سوال دوم نیز آنست که آیا همچنان اقتصاد مشارکتی میتواند تاثیرگذاری بیشتری داشته باشد و بهینهتر عمل نماید و حتی به حوزههای جدید ورود نماید؟
اقتصاد مشارکتی در قالب پلتفرم، عمری کمتر از 10 سال دارد و هنوز با مرحله بلوغ خود فاصله دارد. زیرا اساسا یک بخش عمده از داراییهای افراد مانند دوچرخه، دوربین عکاسی، تجهیزات ورزشی و غیره در قالب یک بازار پویا به اشتراک گذاشته نمیشوند در سطح آنچه در بخش خانه و خودرو اتفاق افتاده است.

مطالعات نشان میدهند که افرادی که اقدام به خرید یک دریل میکنند و آن را در خانه برای مواقع لزوم نگهداری میکنند، در طول کل عمر آن، صرفا 15 دقیقه به صورت متوسط از آن استفاده میکنند. این نمونهای از استفاده غیر بهینه از کالاهای تحت تملک افراد هست که در صورتی که امکان اشتراکگذاری آنها فراهم شود، صرفهجویی بسیاری در منابع مالی افراد خواهد شد و همچنین از مصرف انرژی و مواد اولیه و انتشار آلایندهها در حین تولید کالاها نیز به تبع مصرف بهینهتر آنها، کاسته خواهد شد.
در کشور ایران نیز، خوشبختانه اتفاقات بسیاری خوبی در زمینه اقتصاد مشارکتی افتاده است. مشابه سرویسهای خارجی در بخش اشتراکگذاری ماشین امروز در ایران برای عموم مردم امری عادی و شناخته شده است که مورد اقبال عمومی نیز واقع شده است. خبر خوشحال کنندهتر آنست که در کشور ایران، نوآوریهایی در حوزه اقتصاد مشارکتی اتفاق افتاده است که نه تنها در سطح ایران، بلکه در سطح بین المللی داری مشخصات و نوآوریهای بخصوص خود است که جورپین پیشرو آن در اقتصاد مشارکتی ایران است.

جورپین در سال 1396 فعالیت خود را از مرکز رشد فناوریهای پیشرفته دانشگاه صنعتی شریف آغاز نمود. هدف و چشمانداز جورپین، رفع موانع موجود در پیشروی اشتراکگذاری کالاهای افراد بوده و در این مسیر، با موفقیت چشمگیری مواجه شده است. در حال حاضر، تعداد بسیاری از مردم روزانه در نقش اجاره دهنده و اجاره گیرنده، در حال اشتراکگذاری داراییهای شخصی خود با یکدیگر در جورپین هستند. اجاره تجهیزات پزشکی ، اجاره لوازم ورزشی ، اجاره کنسول بازی ، اجاره تجهیزات عکاسی و بسیاری موارد دیگر، بخشی از اقلامی هستند که روزانه در جورپین به اشتراک گذاشته میشوند. در جورپین، علاوه بر امکان اجاره کالا، اجاره انواع چاردیواری نیز ممکن است که شامل اجاره ویلا، اجاره اقامتگاه، اجاره کلاس درس و فضای آموزشی، اجاره فضای اشتراکی غیره ممکن است.