وقتی پنچره را باز کردم سرمای بیرون بی دلیل به اتاق هجوم آورد. بهتر است بگویم پرتاب شد. درون اتاق قبل از اینکه سرمای بیرون وارد شود هم سرد بود. نگاهم روی کاج وسط حیاط ثابت ماند. با خودم عهد کرده بودم که در اولین بهار ارّهای بردارم و از بیخش ببرم. اما تقویمام روی پاییز مانده بود و مجال زمستان هم نمیداد، چه رسد به بهار! اینکه همیشه پاییز است بد نیست؛ راستش را بخواهی خوب هم هست. من همیشه پاییز را دوست داشتهام. آبان را بیشتر. زمستان رو به بهار دارد و عید و تعطیلات نوروز. همیشه از دوران کودکی حساب و کتاب داشتم که کی عید میشود یا بهتر است بگویم کی اسفند میشود که در آستانهی عید بود و از عید دوستترش داشتم. این بعدها بود که دانستم آستانهها از مقاصد بهترند. بهار هم که فصل شکوفایی و نو شدن و زایش بود. همه چیز در حال جنب و جوش؛ طبیعت روی تردمیل است. دلم میخواست بهار زودتر به پایان برسد و تابستان شود و به مدرسه نروم. تابستان فرّار بود اما. نیامده روزهای بلندش مثل صاعقه میگذشتند و حسرت از دست دادن اوقات بیخیالی عیشم را منقص میکرد.
مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هردم
جرس فریاد میدارد که بر بندید محملها
این حساب و کتاب در شتاء و الصیف باری بود روی ذهن کوچک من. اما پاییز. آن وسط. بی چشمداشت واقعهای، بی حسرت از دست دادنی، بی شمارش لحظهای. آرام، سر به زیر، بی هیاهو. بارنش نرم، برگ ریزانش نرم، بی سر و صدا، بی عجله، فصل کرسی و لحاف و چراغ علاءالدین، رو به سوی عمیقترین خوابهای جهان.
آسمانش را گرفته تنگ در آغوش
ابر، با آن پوستین سرد غمناکش
باغ بی برگی
روز و شب تنهاست
با سکوت پاک غمناکش
شعر اخوان را که خواندم دلم قرص شد که تنها نیستم. قبلترش غمگین بودم که دوستدار پاییزم. و آن قبل از این بود که در اتاقم و در پاییز همیشگانیام به ربط و یابس زمین و زمان اهمیتی ندهم.
گمان میکنم امروز اوائل آذر باشد. باران هم باریدن گرفته، از ان بارانهایی که در همه جای جهان میبارد. علیالعجاله دلم می خواهد زیر باران بروم و با قطرات تا اعماق زمین بشوم. آنقدر آنجا بخوابم تا بهاری گرم و روشن برسد و با بخارها من هم راهی آسمان شوم. چه خیالی، چه خیالی!
من همیشه با خیالاتم مشغولم. آنقدر جاها رفتهام و آنقدر چیزها دیده ام که به هیچ جدیدی احتیاج ندارم. میتوانم ساعتها بایستم - البته ترجیح میدهم بنشینم - و زیر نم نم باران مغروق خیالاتم شوم. افتادن برگها را نظاره کنم و صدای کلاغان دریوزه را گوش بسپارم و بگذارم تا زمان بگذرد. من در پاییز میتوانم به بهار، به شکوفههای آلوچه، به هجوم وهم سبز درختان به پنجرهی اتاقم، به عطر نشئه آور بهار نارنج در درازنای خیابان فردوس، به باغهای گیلاس، به هندوانههای میان چاه و به غورباقههای کوچکی که در تابستان در جیب شلوارم میگذاشتم فکر کنم. من دلم همین جا را میخواهد. این پنجرههای چوبی ایاز زده، این حیاط مه گرفته که یارای تمییز هیچ چیزی را نمیدهد.
باران شدیدتر شده و باید بروم. قبل از اینکه آخرین پرندهها از آخرین تالاب حوالی پاییز کوچ کنند و پیش از آنکه آخرین برگها از درختانی که در بهارهای گذشته نبریدهام نیفتادهاند باید بروم. بروم زیر باران و بعد به اعماق زمین و یا اعماق آبها. خاک را که بکنی به آب میرسی و آب را بکنی به خاک و بعد از آب خاک است و بعد از آن باز هم آب و همه چیز دیگر در تکرار.