
بخش زیادی از سالهایی که در Product کار کردم، با یک منطق نسبتا ساده گذشت:
اگر کاربر A را انجام داد، محصول باید B را انجام بدهد.
فلو میکشیم، Rule تعریف میکنیم، Edge Caseها را درمیآوریم و در نهایت نتیجه را اندازه میگیریم.
چون نرمافزار سنتی در بیشتر مواقع قابل پیشبینی است.
اما AI یک چیز متفاوت وارد محصول کرده:
خود محصول میتواند تصمیم بگیرد.
و به نظرم همین موضوع دارد نقش Product Manager را جالبتر میکند.
در یک محصول معمولی، بخش زیادی از کار ما این است که مشخص کنیم محصول دقیقا چه کاری باید انجام دهد.
اما در یک محصول AI، باید مشخص کنیم چه کارهایی را باید اجازه بدهیم محصول خودش تصمیم بگیرد.
مثلاً:
بهتر است همین الان جواب بدهد یا اول سؤال بپرسد؟
دقیقاً همان چیزی را که کاربر گفته انجام دهد یا سعی کند منظور واقعی او را بفهمد؟
یک جواب قطعی بدهد یا چند احتمال را مطرح کند؟
خودش کاری را انجام دهد یا قبلش از کاربر اجازه بگیرد؟
اینها دیگر فقط تصمیمهای فنی نیستند.
تصمیمهای Product هستند.
و اینجا به یک تناقض جالب میرسیم:
ما میخواهیم AI آنقدر قابل پیشبینی باشد که بتوانیم به آن اعتماد کنیم، اما آنقدر هم انعطاف داشته باشد که بتواند واقعا کمکمان کند.
چون اگر AI همیشه دقیقا همان چیزی را بدهد که انتظار داریم، شاید فقط یک Interface سریعتر ساختهایم.
اما اگر بتواند چیزی را ببیند که ما ندیدهایم، یک ایدهی بهتر پیشنهاد بدهد یا از زاویهای کاملا متفاوت به مسئله نگاه کند، آنجاست که ارزش واقعی AI خودش را نشان میدهد.
مشکل اینجاست که فاصلهی بین
«وای، به این فکر نکرده بودم!»
و
«چرا این کار را کرد؟»
گاهی خیلی کم است.
و دقیقا همین فاصله برای من یکی از جذابترین مسائل Product Management در AI است.
چون دیگر فقط Screen و User Journey طراحی نمیکنیم.
داریم مرزهای رفتار یک سیستم هوشمند را طراحی میکنیم.
باید تصمیم بگیریم AI کجا آزادی عمل داشته باشد و کجا محدود شود.
کجا مطمئن صحبت کند و کجا بگوید «نمیدانم».
کجا خودش پیشقدم شود و کجا کنترل را به انسان برگرداند.
و جالب اینجاست که برای هیچکدام یک جواب عمومی وجود ندارد.
بستگی دارد کاربر چه کسی باشد، در چه موقعیتی از محصول استفاده کند، اشتباه کردن چه هزینهای داشته باشد و اصلاً قرار است چه مشکلی را برای او حل کنیم.
این آخری برای من همیشه مهم بوده.
در تجربه کار روی محصولات مختلف، بارها دیدهام که چیزی که کاربر درخواست میکند لزوما همان چیزی نیست که واقعا به آن نیاز دارد.
ممکن است یک Feature بخواهد، اما مسئلهی اصلی جای دیگری باشد.
ممکن است از یک مرحله در فرآیند ناراضی باشد، در حالی که چیزی که واقعا میخواهد، رسیدن سریعتر به یک هدف مشخص است.
برای همین یکی از سؤالهایی که همیشه در Product برایم مهم بوده این است:
«کاربر واقعا میخواهد چه کاری را به انجام برساند؟»
AI این سؤال را حتی مهمتر کرده.
چون شاید بهترین محصول AI محصولی نباشد که درخواست کاربر را دقیقا اجرا کند.
شاید بهترین محصول، محصولی باشد که Intent پشت درخواست را بفهمد و کمک کند کاربر به نتیجهی بهتری برسد.
و این یعنی PM بودن در دنیای AI فقط این نیست که تکنولوژی جدید را بشناسیم.
باید رفتار آدمها را بفهمیم، محدودیتهای تکنولوژی را بشناسیم، با داده و Experiment کار کنیم و در عین حال با مقدار زیادی ابهام کنار بیاییم.
شاید برای همین است که AI Product Management برای من اینقدر جذاب شده.
داریم از طراحی اینکه «نرمافزار چه کاری انجام دهد» کمکم میرسیم به طراحی اینکه «یک سیستم هوشمند چطور رفتار کند».
و فکر میکنم هنوز خیلی اول راهیم.
اتفاقا همین قسمت برای من جذابترین بخش ماجراست.
چون جالبترین مسائل Product معمولا همانهایی هستند که هنوز راهحل و دستورالعمل مشخصی برایشان وجود ندارد.