ویرگول
ورودثبت نام
ایرونی
ایرونی
ایرونی
ایرونی
خواندن ۲ دقیقه·۱ سال پیش

پوشاک لکی| هویت و زیبایی‌شناسی قوم لَک

پوشاک لَکی | هویت و زیبایی‌شناسی قوم لَک

پوشاک لَکی (به لکی: جِنِک، پِرتال، دولِنگ) از کهن‌ترین و ماندگارترین عناصر فرهنگی قوم لَک است؛ پوششی که ریشه در زیست‌جهان، باورها، آیین‌ها و شرایط اقلیمی این مردم دارد و هنوز هم یکی از مهم‌ترین نمادهای هویتی آنان به‌شمار می‌رود. گستردگی استفاده از این پوشاک در میان لَک‌ها به اندازه‌ای بوده که در ادبیات و اشعار قدیمی نیز بازتاب یافته است.

---

پوشاک مردان لَک

پوشاک سنتی مردان لَک شامل مجموعه‌ای از پوشش‌های کاربردی، مقاوم و در عین حال زیباشناسانه است:

۱. کُلاه (کِلاو)

کلاو، کلاه نمدی رایج در میان مردان لک است که از نمد طبیعی تهیه می‌شود و برای محافظت در برابر سرما و باران بسیار کاربردی بوده است.

۲. سربند (سَرۆەن / سەروەن)

کلاه لکی
کلاه لکی

پارچه‌ای که به دور سر بسته می‌شود. این سربند بخشی مهم از آراستگی مردانه و در مواردی نشانه‌ی موقعیت اجتماعی بوده است. برخی گونه‌های آن از پارچه‌های گلونی تهیه می‌شد.

کلاه لکی ( شهر خرم آباد).
کلاه لکی ( شهر خرم آباد).

کلاه سفید نوک تیز لکی
کلاه سفید نوک تیز لکی

کلاه سفید نمدی
کلاه سفید نمدی

شباهت با پوشش مادی
شباهت با پوشش مادی

۳. شال

شالی پارچه‌ای که به دور کمر بسته می‌شود و علاوه بر جنبه‌ی تزیینی، نقش حفظ گرما و گاهی نگه‌داشتن اقلام کوچک را نیز داشته است.

۴. شاوَال (Shawoal)

شلواری ساده و بدون جیب با دوختی آزاد، دمپاهای چین‌چین و برجسته. شاوَال از نخستین پای‌پوش‌های رایج در میان لَک‌ها بوده و شباهت ظاهری به شلوارهای ایرانی دارد اما الگوی لکیِ آن کاملاً متفاوت است.

لک‌های هلیلان، ایلام
لک‌های هلیلان، ایلام
لک هرسین _ کرمانشاه
لک هرسین _ کرمانشاه

شلوار لکی
شلوار لکی

۵. گیوه / کِلاش

کفش دست‌دوزی از جنس نخ و تختۀ چرم یا لاستیک. این کفش به دلیل سبکی و استحکام، مناسب کوهستان‌های زاگرس بوده است.

گیوه لکی
گیوه لکی

۶. قَوه (قبای لکی)

همان قبا در فارسی، اما به شیوه‌ی لکی دوخته می‌شده. در گذشته یکی از بخش‌های اصلی پوشاک مردان لک بوده و ساختار آن برای فعالیت‌های روزمره و سفرهای طولانی بسیار مناسب بود.

۷. فَرَجی یا کۆلَبال

روپوشی پشمی شبیه جلیقه که در فصول سرد استفاده می‌شد و از نمد یا پشم طبیعی تهیه می‌گردید.

شعر فولکلور در وصف ستره:

یاران کِی دییِ کُر ویِ رنگینی

سترهٔ لطیفی، شالیِ گلونی

پوشاک زنان لَک

پوشاک زنان لکی مجموعه‌ای از زیبایی، شکوه، نقش‌ونگار و هویت زنانه‌ی زاگرس است. هر جزء آن تاریخی طولانی و جایگاهی فرهنگی دارد.

۱. هَراتی / گُلوَنی / لَچِک

روسری سنتی زنان و مردان لک. گونه‌ی هراتی معمولاً بزرگ‌تر است و گاهی تا نیم‌تنه را می‌پوشاند. گلونی لکی با زمینه‌ی مشکی و نقش‌های سفید، قرمز یا بنفش از شناخته‌شده‌ترین گونه‌هاست.

سربند زنان غرب کشور/ سرون
سربند زنان غرب کشور/ سرون
زن و مرد لک در جشن «اگر نوروزی» در شهر کرمانشاه
زن و مرد لک در جشن «اگر نوروزی» در شهر کرمانشاه
سربند های سیاه، برای عزاداری و سوگ
سربند های سیاه، برای عزاداری و سوگ

۲. کِراس

پیراهنی بلند تا مچ پا که در رنگ‌های شاد، گل‌دار و پارچه‌های مختلف دوخته می‌شود. در گذشته به آن «پارچه» نیز گفته می‌شد و از اصیل‌ترین لباس‌های زنان لکی است.

۳. کُلنجه / سَرداری

لباسی رویی از جنس مخمل‌های رنگین که تا زیر زانو را می‌پوشاند. «سرداری» اشاره به شباهت آن به لباس فرماندهان و سرداران دارد؛ «ی» پایانی آن نیز «ی نسبت» است. این لباس در گذشته برای جشن‌ها، مهمانی‌ها و مراسم رسمی پوشیده می‌شد و امروزه بیشتر در مراسم عروسی دیده می‌شود.

سرداری، کتی بلند
سرداری، کتی بلند

کلنجه، جلیقه‌ای کوتاه
کلنجه، جلیقه‌ای کوتاه

کولنجه
کولنجه

سرداری
سرداری

دختر لک و بالاپوش سرداری، خرم آباد
دختر لک و بالاپوش سرداری، خرم آباد

۴. لَرزونه

زیورآلاتی از سکه‌ها، گوی‌ها و مهره‌ها که همراه با هلهله‌های کوچک فلزی ساخته می‌شود. لَرزونه معمولاً به گلونی متصل می‌گردد و با حرکت، صدایی ظریف و آیینی ایجاد می‌کند.

دختر لک و لرزانه‌های آویزان از گلونی‌اش
دختر لک و لرزانه‌های آویزان از گلونی‌اش

شعر فولکلور درباره سرداری و کلنجه:

سَرداری مَخمل، کولنجه زَرّین

هَر گُوَا کوگی، کی داته سِیی گَرّین

هَر گُوَا کوگی، کی داته سِیی گَرّین

۰
۰
ایرونی
ایرونی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید