
مشاوره و رواندرمانی، روش درمانی مناسبی برای طیف گستردهای از مسائل و ارتقا سطح سلامت روان است.
صحبت کردن با یک درمانگر متخصص و امن باعث می شود تا بتوانیم علامتها و نشانههایی که باعث شده حال روانی خوبی نداشته باشیم را ریشه یابی کنیم و با آگاهی بتوانیم تغییرات لازم رو به وجود بیاوریم. همچنین رواندرمانی باعث می شود تا عملکرد ما در زندگی بهتر شود و به مرور احساس رضایت و کفایت بیشتری در زندگی نسبت به خودمان، دیگران و دنیا داشته باشیم.
آنچه در این مقاله می خوانیم:
مراجعه به درمانگر تنها مختص زمانی که دچار اختلال شدیدی میشویم نیست!
خیلی از اوقات در زندگی با دشواریهای مختلفی رو به رو میشویم، افسردگی، اضطراب و وسواس از شایعترین مسائل روانی هستند که افراد بابتشان به درمانگر مراجعه میکنند. تجربه کردن تروما و آسیبهای روانی، سوگ و از دست دادن یک عزیز، پایین بودن عزت نفس، مشکلات در روابط بین فردی، مبتلا شدن به بیماری و…، طیف وسیعی از مسائل روانی که هر کدام از ما ممکن است با آن درگیر باشیم.
در چنین موقعیتهایی همراه شدن با یک درمانگر میتواند کمک کننده باشد.
هرچند که آغاز این مسیر میتواند ابهام آلود و پر از تردید نیز باشد. (نگرانیهای آغاز رواندرمانی).
جلسات رواندرمانی
یک روان درمانگر در جلسات رواندرمانی به مراجعه کننده کمک می کند تا بر روی مسائلی که با آنها رو به رو است کار کند. درمانگران کمک میکنند تا افراد در هر سنی زندگی سالمتر، شادتر و رضایت بخشتری را تجربه کنند. رویکردهای متنوعی در رواندرمانی وجود دارد مثل رویکرد شناختی-رفتاری، هیجان مدار، تحلیلی، طرح واره و انواع دیگری از رویکردها که در دسته گفتگودرمانیها قرار می گیرند و هر یک طبق اصول علمی به افراد کمک می کنند.

رواندرمانی یک نوع درمان تعاملی است که بر اساس رابطه بین درمانگر و مراجع شکل میگیرد.
رابطه بین درمانگر و مراجع، فضایی امن و حمایتگرانه هست که به افراد اجازه می دهد تا آزادانه و راحت درباره مسائل خود صحبت کنند و فضایی به دور از قضاوت و برچسب زدن را تجربه کنند. شما به همراه رواندرمانگر، باهم در مسیر مشخص کردن مساله، تعریف کردن شرایط و تغییر دادن الگوهایی که شما را از بهترین خود دور ساخته است ، گام بر می دارید.
شرایط جلسات رواندرمانی
جلسات رواندرمانی به صورت فردی، زوجی، خانوادگی و گروهی ارائه میشوند که برای بزرگسالان، کودکان و نوجوانان می تواند مفید باشد. مدت زمان هر جلسه به صورت استاندارد 45 تا 50 دقیقه است، البته طبق شرایط خاص ممکن است که این مدت بیشتر هم شود. توالی جلسات مشاوره و رواندرمانی معمولا به صورت هفتهای یکبار است که ممکن است در صورت تشخیص درمانگر و شرایط مراجع، نیاز به دو جلسه در هفته باشد.
در کل تعداد جلساتی که هر فرد نیاز دارد معمولا به صورت دقیق مشخص نیست و بستگی به شرایط مراجعه کننده و مسیر جلسات رواندرمانی دارد.
رویکردهای رواندرمانی
در رواندرمانی رویکردهای متفاوتی وجود دارد. معمولا رواندرمانگر در یک یا دو رویکرد یا بیشتر دورههای تخصصی لازم را گذراندهاند. هر کدام از این رویکردهای نظری، مثل یک نقشه راه هستند که به رواندرمانگر کمک می کند تا مراجعه کننده خود و مسائلش را درک کند و مسیر درمانی لازم را درنظر بگیرد.
چه رویکردی بیشتر مناسب شماست؟
درمانگران با رویکرد شناختی-رفتاری معمولا یک نگاه عملی به درمان دارند. درمانگر شما ممکن است از شما درخواست کند تا تمرینات مشخصی که طراحی شدهاند تا رویکرد مقابلهای سالمتری را داشت باشید را، انجام دهید. این رویکرد درمانی معمولا همراه با تکلیف در خانه است. درمانگر شما ممکن است از شما بخواهد تا اطلاعاتی را درباره خودتان جمع آوری کنید و رفتارها و افکار خود را رصد کنید و یا ممکن است لازم باشد مقالات یا کتاب هایی را برای پیشبرد بهتر در جلسات مطالعه کنید.
در رویکردهای انسانگرا و تجربیاتی مثل رویکرد هیجان مدار تمرکز بیشتر بر روی گفتگویی هست که در فضای درمان ایجاد میشود. ممکن است شما در جلساتتان درباره تجارب کودکی و نوجوانیتان صحبت کنید تا ریشه مسائلی که هم اکنون با آنها درگیر هستید را درک کنید و زمنیه تغییر فراهم شود. در رویکردهای انسانگرا، درمانگر و مراجع در فضایی تعاملی و مشارکتی جلسات را پیش میبرند.
درمانگران با رویکرد رواندرمانی تحلیلی معمولا زمان بیشتری را صرف گوش دادن به صحبتهای مراجعه کننده از زندگیاش صرف میکنند. در این رویکرد از تکنیک هایی مثل تحلیل رویا، تداعی آزاد و تمرکز بر خاطرات گذشته که بر روی مشکلات کنونی فرد تاثیر گذار است، استفاده میکنند.
همچنین ممکن است در جلسات رواندرمانی ترکیبی از رویکردها طبق شرایط و نیاز شما استفاده شود. اکثر درمانگران خودشان را به یک رویکرد محدود نمیکنند تا با تنوعی از رویکرد بتوانند در مسیری که نزدیک به نیاز مراجع هست قدم بردارند و وی را همراهی کنند.
رواندرمانی چقدر موثر هست؟
صدها مطالعه و پژوهش به این نتیجه رسیده اند که رواندرمانی به مردم کمک می کند تا تغییرات مثبت و سالمی در زندگیشان ایجاد کنند. این مطالعات نشان دادهاند که 75% افرادی که جلسات رواندرمانی را آغاز کردهاند، جلسات برایشان اثرگذار بوده است و میانگین افرادی که رواندرمانی کامل دریافت کردهاند به نسبت 80% افرادی که رواندرمانی دریافت نکرده اند بهتر بوده اند.
چگونه جلسات روان درمانی رو شروع کنم؟
شروع کردن جلسات رواندرمانی میتواند اضطرابآور باشد. احتمال دارد، زمانی که در حال مسیج زدن یا زنگ زدن برای هماهنگی جلسهتان هستید احساس نگرانی و استرس داشته باشید. این اضطراب برای شروع این مسیر طبیعی است و اغلب آدمها در آغاز رواندرمانی شان دچار اضطراب میشوند.
برای شروع جلسات در صورتی که با رویکردهای روان درمانی آشنا هستید، می توانید درمانگری متخصص در همان رویکرد را انتخاب کنید اما در غیر این صورت می توانید با مطرح کردن انتظاراتتان از جلسات درمان از مشاوره رایگان جوونه بهره مند شید تا رویکرد و درمانگری که احتمالا بیشتر متناسب نیاز شما هست را به شما معرفی شود.
به یاد داشته باشید که جلسه اول حالت ارزیابی دارد. ممکن است درمانگر با ارزیابی شرایط شما، سبک دیگری از درمان که میتواند کاربرد بیشتری برایتان داشته باشد را معرفی کند. ارجاع، یک فرایند تخصصی و ارزشمند است و از اتلاف هزینه، زمان و انرژی جلوگیری میکند.
آماده شدن برای جلسه اول مشاوره و رواندرمانی
یک جلسه استاندارد روان درمانی حدود 45 تا 50 دقیقه است، سعی کنید چند دقیقه زودتر برای جلسه خود حاضر باشید.
اگر سوال یا نکته خاصی در ذهن دارید که تمایل دارید با درمانگر مطرح کنید گوشه ای یادداشت کنید تا در جلسه یادتان بماند که مطرح کنید.
آماده باشید تا درباره اینکه چه موضوعاتی شمارو به سمت دیدن یک روان درمانگر آورده صحبت کنید.
اگر در حال مصرف داروی خاصی هستید این موضوع را با درمانگر خود در میان بگذارید.
در صورتی که در جلسات رواندرمانی آنلاین شرکت می کنید
سعی کنید در فضایی که حریم شخصی دارید و می توانید با تمرکز کافی صحبت کنید، حضور داشته باشید. این زمان مخصوص شماست و لازم است عواملی که تمرکز شما را کم می کند را از قبل پیش بینی کنید. مثلا اگر فرزند دارید، سعی کنید در این زمان فرزندتان را به فرد امنی بسپارید تا نگران وی نباشید.
سعی کنید روی یک صندلی بنشینید و دوربین خود را در حالت تنظیم شدهای قرار دهید که لازم نباشد در طول جلسه موبایل در دستانتان باشد.
سعی کنید دوربین را جوری تنظیم کنید که علاوه بر صورتتان، بدنتان نیز قابل مشاهده باشد تا درمانگر بتواند زبان بدن شما را نیز ببیند. با آگاه شدن در مورد حالات بدنیمان، اطلاعات بیشتری از خودمان درک میکنیم.
پوشش و لباسهایی که میپوشید لازم است حالت رسمی داشته باشد و متناسب یک جلسه رسمی رواندرمانی باشد.
در کنار خود لیوان آب و دستمال کاغذی و کاغذ و قلمی داشته باشید تا در صورت نیاز دسترسی راحتی به آن ها داشته باشید.
همچنین از وصل بودن اینترنت و شارژ داشتن لپ تاپ و گوشی خود، قبل از شروع جلسه اطمینان حاصل کنید.

در جلسه اول چه انتظاراتی باید داشته باشم؟
اگر نمی دانید که فرایند یک جلسه رواندرمانی یه چه صورت است، نگران نباشید.
معمولا تجربه احساس اضطراب در جلسات اول طبیعی هست. درمانگر در جلسه اول سوالات مختلفی در مورد مساله شما میپرسد ( ممکن است گاهاً شبیه به بازی 20 سوالی باشد). همچنین در مورد منطق درمان و شرایط کنسل کردن جلسات و مدت زمان جلسات (در صورتی که قبلا به شما گفته نشده است) توضیح دهد. در ادامه ممکن است چنین سوالاتی مطرح شود، “چی باعث شد امروز بیای اینجا” یا ” چی باعث شد که تصمیم بگیری الان سراغ رواندرمانی بیای به نسبت ماه گذشته و یا سال پیش”
این سوالات کمک می کند تا تا بتوانید مساله خودتان رو بهتر درک کنید، حتی اگر دقیقا نسبت به جواب خود مطمئن نیستید. برای مثال ممکنه شما احساس عصبانیت یا ناراحتی میکنید بدون اینکه بدون چرا و دلیلش رو بدانید و صحبت کردن در مورد این موضوع برای شما دردآور باشد.
زمانی که صحبت کردن در مورد موضوعی برای شما دشوار است، درمانگر فشار بیشتری برای گفتگو در مورد آن موضوع نمیاورد. به یاد داشته باشید هیچ اشکالی ندارد اگر بگویید که “هنوز آمادگی صحبت کردن در مورد این موضوع را ندارم”.
ممکن است درمانگر در مورد سابقه مسائل روانی در شما و خانوادهتان سوال کند، مثلا در مورد افسردگی، وسواس، اضطراب و یا موضوعات مشابه. همینطور ممکن است درباره اینکه آیا مسالهای که دارید روی زندگی روزمرهتان تاثیری گذاشته است و یا نه سوالاتی مطرح شود. مثلا آیا وضعیت خواب، اشتها یا رفتارتون تغییری کرده؟
در انتها شما و درمانگر همراه با یکدیگر موضوعاتی که لازم است روی آنها تمرکز کنید را حدوداً مشخص میکنید و اهداف درمانیتان را باهم معین میکنید. این مشارکت اهمیت زیادی دارد چون هر دوی شما نیاز دارید تا در مورد اهداف درمان آگاه و هم مسیر باشید. همچنین اگر درمان دیگری مناسب شما باشد، درمانگر طبق ارزیابی انجام شده به شما مسیر درمانی متناسبتان را معرفی میکند.
جلسات رواندرمانی چقدر طول میکشد؟
طول جلسات رواندرمانی به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد: نوع مساله مراجع، سابقه آسیب و شخصیت مراجع، اهداف مراجع و اینکه شرایط زندگی مراجع در خارج از جلسات رواندرمانی چگونه است. مثلا زمانی که شما درگیر با اضطراب شدیدی باشید احتمالاً نیاز به طول درمان بیشتری نسبت به فردی که اضطراب کمتری را تجربه می کند دارید.
اما بخش مثبت مسیر این است که هرچند ممکن است که مساله شما به سرعت از بین نرود اما بعد از چند جلسه شما به درک جدید و سالمتری نسبت به خودتان در این مسیر پیدا می کنید که به شما کمک میکند تا به مرور مهارتهای مورد نیاز و سالمتر را یاد بگیرید. در صورتی که تروماها و آسیب های جدی در زندگی تجربه کردهاید و یا همچنان برایتان مشخص نیست که چه چیزی شمارا آزار می دهد، ممکن است لازم باشد تا یک سال یا بیشتر جلساتتان را ادامه دهید. خیلی مهم است که جلسات رواندرمانی را تا جای کافی ادامه دهید تا برای شما بهره وری و کارکرد داشته باشد.
به یاد داشته باشید که رواندرمانی یک پروسه و مسیر است و تغییرات عمیق شخصیت ما یک شبه اتفاق نمیافتاد و نیاز است همانطور که مسائل روانی ما در طول زمان شکل گرفته، زمان کافی را برای درمان سپری کنیم.
چه زمانی میفهمم که درمان شدهام؟
شما به همراه درمانگرتان تصمیم خواهید گرفت که چه زمانی آماده اتمام جلسات رواندرمانی هستید. یک روز شما متوجه میشوید که دیگر زمانی که به رخت خواب میروید یا بیدار میشوید، نگران مسائلی که شما را به رواندرمانی کشانده بود، نیستید و یا احساس توانمندی بیشتری نسبت به خودتان دارید و نسبت به نیازها و اولویت های زندگیتان آگاهید. پس شما به همراه درمانگران دستاوردها و تغییراتتان را ارزیابی میکنید و در صورت آمادگی درمان خاتمه پیدا میکند. بعد از اتمام جلسات رواندرمانی ممکن است شما هر چند هفته یا چند ماه یکبار برای تجدید جلسات و گزارش شرایطتان به درمانگراتان مراجعه کنید. هرچند به خاطر داشته باشید که اتمام درمان شما به این معنا نیست که دیگر در زندگیتان نباید نیازی به درمانگری داشته باشید!
بلکه ممکن است در شرایط دیگری احساس نیاز کنید تا با درمانگرتان دیدار داشته باشید و در مورد آن مساله گفتگو کنید و این مساله طبیعی هست.
در کل مراجعه به رواندرمانگر به معنای بیمار بودن و اختلال داشتن شما نیست، بلکه بسیاری از اوقات ما تمایل داریم تا در جهت سلامت روانمان قدم برداریم و مهارتهای جدیدتری در برخورد با خودمان و دیگران یاد بگیریم. رواندرمانی مسیر امنی برای رشد و توسعه فردی ماست.