مجلهی دانشگاه هاروارد بهتازگی مقالهای منتشر کرده است دربارهی اینکه مردم در سراسر جهان چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنند و چه زمینههایی برایشان جذابتر است.
یکی از نتایج جالب این پژوهش آن است که هوش مصنوعی بهتدریج وارد عرصههای شخصی زندگی انسانها میشود. در سال ۲۰۲۵، بیشترین میزان استفاده از هوش مصنوعی مربوط به حوزهی «تراپی و مشاورهی روانی» بوده است.

کاربری از آفریقای جنوبی در این گزارش میگوید:
«در جایی که من زندگی میکنم، سلامت روان هنوز ارزش چندانی ندارد؛ برای هر صد هزار نفر تنها یک روانشناس وجود دارد، در حالیکه مدلهای زبانی هوش مصنوعی در دسترس هستند و میتوانند نقش یک مشاور را ایفا کنند.»
در این مقاله، منظور از «تراپی» ارائهی راهنمایی برای مواجهه با چالشهای روانی و شخصی است. زمینهی نزدیک به آن، «همراهی» است — به معنای حضور عاطفی و اجتماعی در کنار فرد، که گاهی جنبهای رمانتیک نیز دارد. این دو مفهوم در کنار هم قرار گرفتهاند، چون هر دو به نیاز بنیادین انسان برای درک شدن، همراهی و حمایت اشاره دارند.
گزارشهای متعددی نشان میدهند که هوش مصنوعی توانسته است به افراد کمک کند تا از تجربیات دشوار روانی عبور کنند. سه مزیت کلیدی برای استفاده از هوش مصنوعی در این حوزه مطرح شده است:
همیشه در دسترس بودن
هزینهی بسیار کم یا رایگان بودن
محرمانگی و نبود قضاوت نسبت به تجربیات و تصمیمات فرد
بسیاری از کاربران بر این باورند که مشاوره با هوش مصنوعی احساس امنیت روانی بیشتری به همراه دارد. زیرا فرد میتواند بدون ترس از قضاوت، به کاوش درونی بپردازد و ایدهها یا راهحلهای شخصی خود را آزادانه بررسی کند.
در چین، استفاده از هوش مصنوعی برای تراپی بهطور قابل توجهی افزایش یافته است و بحث دربارهی «درمان کامپیوتری» به یکی از موضوعات داغ روز تبدیل شده است؛ هرچند در کنار آن، مسائل حقوقی و مالیاتی بسیاری نیز در حال شکلگیری است.
در حالی که «تراپی» در سال ۲۰۲۴ نیز در جایگاه دومِ پرکاربردترین زمینههای هوش مصنوعی قرار داشت، در سال ۲۰۲۵ همچنان رشد کرده و جایگاه خود را تثبیت کرده است. در کنار آن، حوزهای تازه ظهور کرده است: «برنامهریزی زندگی» — موضوعی که در سال ۲۰۲۴ اصلاً در فهرست استفادهها دیده نمیشد، اما اکنون بیشترین میزان استفاده را به خود اختصاص داده است.
کاربری در این گزارش میگوید:
«من از هوش مصنوعی میخواهم برایم برنامهای بنویسد تا قبل از آمدن مهمانها خانه را تمیز کنم.»
این مثال ساده نشان میدهد که انسانها تمایل دارند از عادتها، روندها و الگوهای رفتاری روزمرهی خود آگاهتر شوند؛ میخواهند بدانند چه کارهایی انجام میدهند، برای سال آینده چه اهدافی دارند و چگونه میتوانند فعالیتهای پیچیده را با روشهایی ساده و قابل اجرا آغاز کنند.
وقتی هوش مصنوعی به دادههای روزمرهی ما مانند ایمیلها، چتها و تقویمها دسترسی داشته باشد، «برنامهریزی زندگی» به شکل یک همراه فکری یا منشی شخصی درمیآید — ابزاری که میتواند در کار نیز به ما کمک کند تا وقت کمتری صرف کنیم و در عین حال مؤثرتر و خلاقتر عمل نماییم.
در جایگاه سوم این فهرست نیز یک زمینهی تازه به چشم میخورد: «پیدا کردن معنا در زندگی».
کاربران از هوش مصنوعی برای بازشناسی ارزشهای شخصی، مرور گذشته و یافتن مسیرهایی برای رشد درونی استفاده میکنند. مدلهای زبانی در این حوزه میتوانند پیشنهاد دهند که چه اقداماتی برای بهبود فردی مفید است، یا حتی به بازتعریف مسائل و چالشها کمک کنند تا فرد بتواند با دیدگاهی تازه بر موضوعات کلیدی زندگیاش تمرکز کند.
جالب آنکه «مشاورههای کلی» که در سال ۲۰۲۴ در رتبهی دهم قرار داشت، در سال ۲۰۲۵ کاملاً از فهرست حذف شده است. کاربران دیگر از هوش مصنوعی انتظار توصیههای عمومی ندارند؛ آنچه میخواهند، پاسخهای شخصیسازیشده و متناسب با موقعیت واقعی خودشان است.

.
در مجموع، هوش مصنوعی به انسانها نزدیکتر شده است؛ و انسانها نیز در تعامل با آن احساس راحتی بیشتری دارند. اکنون حتی اهداف نیمهکاره و ناتمام نیز ارزشمند تلقی میشوند، زیرا ابزاری وجود دارد که میتواند آنها را صیقل دهد و به نتیجه برساند.
در آینده، فاصلهی میان شکلگیری یک ایده — چه راهاندازی یک وبسایت جدید باشد و چه تغییری در زندگی شخصی — با انجام یک عمل مؤثر و ارزشآفرین، تقریباً به صفر خواهد رسید. این دگرگونی، عرصههای تازهای از خلاقیت، کنش و خودتحققیابی را بر روی بشر خواهد گشود.
منبع مقاله در کامنت آمده است.