تنها پس از آنکه آخرین درخت افتاد، آخرین رودخانه سمی شد و آخرین ماهی به دام افتاد، آنگاه درمی یابیم که نمیتوانیم پول بخوریم.

این جمله تکاندهنده اولین سطر از کتاب شگفتانگیز تله پیشرفت است که رونالد رایت در سال 2005 نوشت و در آن چهار تمدن پرشکوه باستانی را بررسی کرد که با ایده پیشرفت، رشد، استخراج منابع، ایده بیشتر خواستن و بیشتر دست یافتن باعث سقوط خود شدند؛ زیرا به زمین احترام نگذاشتند و تقدس پیشرفت در نظر آنان از ضرورت ادامه حیاتشان بر روی این کره خاکی که وابسته به بقای طبیعت بود، مهمتر جلوه کرد و همین پیشرفتهای غیر منطقی و غیرعاقلانه دلیل از بین رفتنشان شد.
جهان مدرن نیز فارغ از اینکه با نظام کمونیستی و سوسیالیستی اداره شود، یا در مغرب زمین و تحت تاثیر نظام سرمایه داری باشد، در یک نکته مشترک بوده و آن ایده پیشرفت است. اینکه بیشتر و بیشتر پیشرفت کنند. همین بیشتر و بیشتر خواستن، تلهای است که باید از آن بترسیم. اجداد ما در جهان باستان وقتی یک ماموت را شکار میکردند اوضاع خوب بود، وقتی یاد گرفته بودند دوتا ماموت را شکار کنند پیشرفت کرده بودند، اما وقتی یاد گرفته بودند چطور دویست تا ماموت را به سمت درهای هدایت کنند که آنها در آنجا سقوط کنند و از بین بروند دیگر زیادی پیشرفت کرده بودند، این قدری که ماموت ها منقرض شوند و حیات خود آن آدم ها و شکارچیان به خطر جدی بیفتد. حتی غالب انگلها آنقدر آگاهی دارند که بدانند نباید میزبان خودشان را بکشند زیرا که مرگ میزبان به بهای مرگ خودشان تمام میشود؛ اما ما آدمها به اندازه بعضی از این انگلها هم در واقع آگاهی نداریم. ما میزبان خود، مام زمین را سلاخی میکنیم، هر روزه.

زمینِ امروز از فضا در شب، یک گلوله آتشین است به خاطر چراغهایی که روشن است، به خاطر منابع عظیمی که داریم ازش استخراج می کنیم و این موضوع از طرف طبیعت بی پاسخ نمی ماند. رفتار ما با طبیعت سبب بسیاری اتفاقات می شود مثل بروز کرونا، آتش سوزی جنگل های استرالیا، بزرگترین خشکسالی قرن در آمریکا که شروع شده و تبعات خیلی جدی برای کل تمدن بشر خواهد داشت.
بیش از نیمی از برندگان نوبل هنگام گرفتن جایزه شان، درباره طبیعت هشدار داده اند که ما تنها یک دهه یا کمی بیشتر فرصت داریم که از فروپاشی در اثر تخریب محیط زیست جلوگیری کنیم. اما رهبران جهان عموما سوار بر قطار بیترمز پیشرفت هستند و همین الان هم منتظرند ویروس کرونا مهار شود تا با سرعتی چندچندان فرصتهای از دست رفته در این یکی دو سال اخیر را احیا کنند و عقبماندگی اقتصادی ناشی از کرونا را با استخراج بیشتر منابع و باز پس دادن ضایعات بیشتر تولید به محیط زیست جبران کنند.

سوال اینجاست که چرا ما این واقعیتها و آمارهای تکاندهنده را میشنویم و کاری نمیکنیم؟ چرا اینقدر دایره تاثیرگذاری حتی تکنفره خودمان را ناچیز و بیاهمیت میپنداریم؟ با کاشت نهال کوچکی در پیادهروی جلوی خانهمان، پسماند صفر زندگی کردن، استفاده نکردن از پلاستیک، آگاهانه خرید کردن و... شاید زبالهها از اقیانوسها جمع آوری نشوند و زیستگاههای پلنگها در کوتاه مدت احیا نشود، اما فراموش نکنیم که تمام جنبشهای بشری و پیشرفتهای اجتماعی در آغاز هسته چندنفرهای بیش نبودهاند که به هدفشان ایمان داشتهاند و با همیت و اشتیاق آن را با بقیه در میان گذاشتهاند تا اگر ترغیب شدند و دوست داشتند به آنها بپیوندند.

تو مگو همه به جنگند و ز صلح من چه آید؟
تو یکی نهای هزاری، تو چراغ خود برافروز
#پیک زمین