تا چندی پیش یکی از کابوسهای بیماران مبتلا به زخمهای مزمن اندام تحتانی از جمله زخم های مزمن پای دیابتی و یا وریدی، قطع عضو بود که همیشه به عنوان یکی از گزینه های پیش رو این بیماران در مراجعه به مراکز درمانی بود.
مرکز ترمیم زخم با ترکیبی از گروه های مختلف پزشکی مختلف شامل متخصصین پوست، جراح عمومی، جراح عروق، عفونی، داخلی، تغذیه و پزشکان عمومی، پرستاران، کارشناسان ارشد ارتوز و پروتز آموزش دیده بر اساس جدیدترین و موثرترین دستورالعمل های مدیریت زخمهای مزمن که تا حد زیادی با شرایط بیماران کشور بومی شده است سعی دارد تا طول درمان بیماران مبتلا به زخمهای مزمن از جمله زخمهای دیابتی و وریدی را کاهش دهد. یکی از روشهایی که در سالهای اخیر توسط این مرکز در کشور به طور رسمی به بیماران ارائه شد استفاده از لاروهای استریل نوعی مگس به نام لوسیلیا سریکاتا بود که با عنوان تجاری لوسیمدمی باشد.
درمان زخمهای مزمن نیازمند رویکردی جامع دارد به گونه ای که درمان این نوع زخمها در واقع نوعی مدیریت محسوب می شود که یک تیم با توجه به نیاز بیمار در هر حوزه تخصصی آن، اقدام مناسب را به بیمار در هماهنگی کامل با تیم ارائه می دهد.
زخم های شایع و اصلی، شامل 4 دسته زخمهای بستر، زخمهای عروقی (شریانی و وریدی) و زخمهای نورپاتی یا دیابتی هستند
مدیریت هر چهار زخم کاملاً با هم متفاوت است. بیمارانی که تحت تاثیر این زخم قرار می گیرند، شرایط اجتماعی و وضعیتی کاملاً متفاوت با هم دارند و نیازمند تیم های تخصصی متفاوتی است.

برای درمان انواع زخم ها در مرکز ترمیم زخم از چه روش هایی استفاده می شود؟
متأسفانه بسیار باب شده که به لحاظ تبلیغاتی برای درمان زخم های مزمن روش های پیچیده و جدید معرفی می کنند، ولی برای درمان زخم های مزمن یکسری مراقبت ها و روش های تشخیصی و درمانی استانداردی وجود دارد که چندان هزینه بَر نیستند، ولی نیاز به آموزش و ممارست دارد.
بحث های جدیدی در بازار است از جمله بحث سلول درمانی، پانسمان های بیولوژیک و همچنین استفاده از روش هایی از جمله گاز ازن، پلاسما و لیزر در درمان زخم که باید این روش ها را به عنوان روش های کمکی در نظر بگیریم. در کنار درمان استاندارد به منظور تسریع روند درمان می توان بسته به میزان اثربخشی هر یک و موارد مصرف آن از روشهای کمکی استفاده کرد.
یکی از مشکلات بیماران زخم های وریدی یا واریسی هستند که بیماران از این بیماری رنج می برند. که با روش بانداژ فشاری این بیماران را تحت درمان قرار می دهند و شرایط بیمار را که باعث ایجاد زخم شده بهبود می بخشند و خود بیمار هم بهبود پیدا می کند.
برآورد می شود بین ۷ تا ۱۰ میلیون بیمار دیابتی در کشور وجود داشته. سبک زندگی و کاهش حرکت از جمله مسایلی هستند که زندگی شهری با آن روبه رو است. مصرف بالای کالری و کم تحرکی باعث شده مشکلات متابولیک از جمله دیابت شیوع بالای در کشور داشته باشد. از بین عوارض دبابت، بر اساس مطالعات انجام شده پر هزینه ترین عارضه دیابت، زخمهای پای دیابتی است که بر اساس برآوردهای انجام شده جهانی، هزینه درمان زخمهای پای دیابتی از مجموع هزینه های چهار سرطان شایع شامل پروستات، سینه، هوچکین و لنفوم بیشتر است.
در حوزه درمان استاندارد زخم مزمن چند اصل مهم وجود دارد از جمله برداشتن بافت های غیر زنده. یکی از اقدام مهم برداشتن موثر بافتهای غیرزنده بر روی زخم می باشد که از روشهای مختلف جراحی، بیولوژیک، مکانیکی و حتی آنزیمی استفاده می شود.
نکته دوم حذف فشار از روی زخم است که با تکنیک های مختلفی انجام می شود که استانداردترین روش حذف فشار که استفاده از روش TCC است انجام می شود.
نکته بعدی تحریک زخم برای سریعتر شدن روند ترمیم است، روش های مختلفی از جمله استفاده از پانسمانهای کلاژنی و هیالورونیک اسید، پرده های آمنیوتیک، فاکتورهای رشد، لیزر و پلاسما استفاده می شود.
روش های سنتی تا چه میزان در درمان زخم ها مؤثر هستند؟
ترمیم و بهبود زخم با یک نوع پانسمان و یک روش صورت نمی گیرد، ترمیم و بهبود زخم به اقدامات یک تیم تخصصی نیاز دارد. درمان استاندارد می خواهد و باید در کنار پانسمان مناسب، مشکل زمینه ای بیمار حل شود. در کنار ترمیم زخم باید به مشکلات عروقی و بیماری های زمینه ای و هر دلیلی که باعث بیماری بوده، پرداخته شود.
مطلب از درمانگاه زخم جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران