سال ۱۳۹۷ برای گذراندن دوره خدمت سربازی به عنوان سرباز معلم پایه دوم دبستان، به یکی از مدارس شهرم معرفی شدم. دو روز اول برایم پر از استرس و سردرگمی بود تا جایی که هر وقت مقابل ۳۰ کودک هشت-نه ساله میایستادم به شدت نفسم بند میآمد و نمیدانستم باید چه بگویم. البته ناگفته نماند که من بدون هیچگونه آگاهی و آموزش قبلی دربارهی آن پایه تحصیلی به محل خدمت فرستاده شده بودم.
روزها گذشت تا متوجه چیزی عجیب در یکی از دانشآموزان شدم. به شدت کند بود، بیشتر زمان در کلاس را به خواب میرفت و حتی نمیتوانست مانند بقیه کلمات را بنویسد و عملا به نوشتن چند حرف ابتدایی و پایانی اکتفا میکرد. موضوع را با معلم پایه اولش در میان گذاشتم و فهمیدم سال گذشته به خاطر بیتابی بیش از حد و عدم تمرکز شدید به مشاور ارجاع شده است. عمق فاجعه تا حدی بوده که گاهی از کنترل خارج میشده و ممکن بوده در محیط مدرسه به خودش آسیب بزند.
پیشتر شنیده بودم در اینگونه موارد برای کودک قرصی تجویز میشود و قبل از آغاز کلاسها با دز مشخصی آن را مصرف میکنند. با کسب اطلاع از والدینش متوجه شدم او هم با مصرف دز بالایی از قرص به مدرسه میآید.
خواهش کردم مدتی به او قرص ندهند و با کمک یکی از اقوام که سالها معلم موفقی بوده و تجربیات خوبی داشت، سعی کردم تا سطح انرژی و تمرکزش را در طول کلاس متعادل نگهدارم و کم کم به درسها علاقهمندش کنم.
بیاغراق یکی از لذتبخشترین لحظات دوران خدمتم هفتهی پایانی آن سال تحصیلی بود، وقتی دانشآموزی که در ابتدا حتی کلمات را به طور کامل نمینوشت یا حتی علاقهای به حضور در مدرسه نداشت، با قدی افراشته، صدایی بلند و کمترین چالش مطالب کتاب را برای سایر دوستانش میخواند.
امروز، منِ بیسواد، با کمترین مطالعه و تجربهی ممکن درباره اختلال بیشفعالی، گاهی فکر میکنم شاید دانشآموزم از ابتدا اصلا اختلالی نداشته یا با مدارا و صبوری تا حدی به تعادل رسیده.
چندی پیش به خاطر شرایطی که در آن قرار داشتم به یک مشاور در یکی از موسسات نام آشنای تهران معرفی شدم. بعد از دقایق طولانی صحبت، ناگهان مشاور سوالی از من پرسید که برایم خیلی عجیب بود!
- یه سوال، تو ADHD داری؟
فارغ از اینکه تشخیص وجود یا عدم وجود هر نوع اختلال به عهده یک متخصص هست یا خیر و من هم از این فرآیند اطلاعی ندارم اما میدانم هرکس از راه برسد، برچسبی به خود بزند و آن را معیار عملکرد خود قرار دهد قطعا اصیل نخواهد بود.
- نه!
مجدد دقایقی را که در کنار مشاور گذرانده بودم را در ذهن مرور کردم تا بلکه از دانستههای شکسته بستهام درباره اختلال بیشفعالی نشانهای بیابم که از خود بروز دادهام، اما چیزی نیافتم.
- نه! چیزهایی شبیه OCD دارم و در شغلم هم به کارم میآید اما ADHD خیر.
بعد از چسباندن برچسب OCD به پیشانی خودم، انگار نقطه امیدی برای حل مسئله در جلسه مشاوره پیدا شد و کار ادامه یافت! و الا اگر داشتن ADHD را تایید میکردم، طبق گفته خودش مسئله پیچیده و حل ناشدنی میشد.
تاکید میکنم، نمیدانم نشانههای تشخیصی این دو اختلال چیست و چگونه میتوان با دقایقی گفتگو به آن رسید اما گاهی در ذهنم مرور میکنم آیا اختلال دیگری به غیر از OCD و ADHD و اون سندرومی که ترانه علیدوستی داشت، اختلال دیگری در این دنیا وجود دارد؟
این روزها درباره آگاهسازی اختلالات مختلف صحبت میشود. امیدوارم حواسم باشد آگاهی صحیح و علمی را با آگاهی اینستاگرامی و «من اینگونهام، من رو ببینید» اشتباه نگیرم و تا وقتی اختلالی در زندگیام، طی بازه زمانی قابل توجه و تکرارپذیر رخ نداده است به خودم برچسب نزنم.
از طرف دیگر نیز تلاش کنم درباره اختلالاتی که در جامعه و اطراف خودم با آن مواجه میشوم اطلاعات کافی در حد یک شهروند عادی کسب کنم.