منتشر شده در کانال «تلگرامی» راهبرد درتاریخ 1 آذر 97
✍️ با خروج عباس آخوندی و مسعود نیلی از دولت بسیاری از اهل رسانه این تغییرات را گردش به چپ دولت در سیاستهای اقتصادی دانستند و اعلام داشتند فرمان اقتصادی دولت در اختیار نهادگرایان افتاد.
✍️ برای کسانی که اندک آشنایی با مکاتب اقتصادی داشته باشند، این ادعاها بیش از هر چیز بوی غرضورزی میدهند تا تحلیل تغییر در دولت.
✍️ واقعیت آن است که عملکرد اقتصادی حکومت نه بر اساس نظریات نهادگرایی یا نئوکلاسیک که بر اساس رفتار سیاسی آن شکل می گیرد.
✍️ حکومت به دلایل ایدئولوژیک انواع و اقسام محدودیتهای سیاسی و اجتماعی را به مردم (بخصوص بخش مدرن جامعه) وارد میآورد و برای بقای این ساختار کنترلکننده و تامین مالی آن به صورت مداوم منابع اقتصادی کشور را بین خودیها به صورت رانت واگذار میکند.
✍️ سوپاپ اطمینان این شرایط باجی است که حاکمیت در زمینه مصرف به مردم میدهد.
✍️ پایین نگه داشتن دستوری قیمت حاملهای انرژی و نرخ دلار باجی است که حاکمیت به دلیل رفتارهای سیاسی خود پرداخت میکند.
✍️ اما این سیاست سرکوب قیمتها نمیتواند دائمی باشد؛ چراکه هزینه آن سیاستهای ایدئولوژیک از طریق تزریق نقدینگی بیپشتوانه تامین میشود که موجب تورم مزمن دو رقمی برای پنج دهه در اقتصاد کشور شده است و سقوط ارزش پول، تثبیت قیمتها را ناممکن میکند.
✍️ نتیجه این می شود که هر چند سال فنر قیمتها رها میشود و قیمتها جهش میکنند. این اتفاق در دولتهای دوم همه روسای جمهور رخ داده است (به استثنای دولت خاتمی که آزادسازی قیمتها با یکسانسازی نرخ ارز انجام گرفت و شوک تورمی به همراه نداشت).
✍️ نه آن تثبیت قیمت بر مبنای سیاستهای چپ اقتصادی است و نه آن آزادسازی بر اساس مبانی اقتصاد بازار. بلکه همه این قبض و بسط ها مبتنی بر منطق قدرت شکل میگیرد.
✍️ روی دیگر این ماجرا جدال بین اقتصاددانان است. طیف راست اقتصاددانان از میان همه اصول و قواعد لیبرالیسم اقتصادی، فقط نسبت به قیمتگذاری دولتی و دخالت دولت (هیات وزیران) در اقتصاد حساسند و هرگز نسبت به نهادهای اقتصادی خصولتی و تبعیض آشکار بین فعالان اقتصادی موضع انتقادی نداشتهاند.
✍️ این طیف که نزدیکی بیشتری به سیاستگذاران اقتصادی در سه دهه اخیر داشتند، ترجیح میدهند باجدهی حاکمیت را به گردن "چپگرایان" بیندازند.
✍️ چپگرایان هم سیاستهای اقتصادی حاکمیت را سیاستهای لیبرالی میخوانند و با نوستالوژی دهه شصت با هرگونه افزایش قیمتی مخالفت میکنند.
✍️ نتیجه این جدل هم این میشود که صدای نهادگرایان واقعی چون رنانی و ستاریفر و لیبرالهایی چون نیلی گم میشود.
✍️ نوبخت نهادگرا معرفی میشود و سیاستهای او که صرفا به دنبال راضی کردن باندهایی مختلف است، نهادگرایانه!
✍️ اگر چه نمیتوان وضعیت کنونی را نتیجه سیاستهای اقتصاد بازار دانست (چرا که چنین سیاستهایی اجرا نشده) اما قطعا کسانی که با دفاع ناقص از بازار آزاد راه را برای رانت بیشتر باز کردند؛ شریک جرم سیاستگذاران هستند.
✍️ این تغییرات و رفتوآمدها نه گردش به چپ و راست که دور درجایی است که کشور سالهاست گرفتار آن است.