نگار پرندآور | دانشجوی کارشناسی روزنامهنگاری - دانشگاه صداوسیما
زمان لازم برای مطالعه: 3 دقیقه

صداوسیما، در شرایطی که رسانههای معارض در پی ایجاد آشوبهای داخلی هستند، تلاش میکند با بهرهگیری از ظرفیت برنامههای خود، مسیر وحدت ملی را دنبال کند. وحدت ملی یعنی همبستگی مردم یک کشور، با وجود تفاوتهای قومیتی، زبانی یا مذهبی، در چارچوب هویت و اهداف مشترک ملی برای حفظ امنیت، استقلال و پیشرفت کشور؛ و صداوسیما نقش مهمی در ایجاد و تداوم این واقعیت ضروری دارد. اما آیا واقعاً اینگونه عمل کرده است؟
نکته اینجاست که گاهی خود صداوسیما محتوایی را پخش میکند که حساسیتهای قومی را بر میانگیزد؛ برای نمونه، برنامههایی مثل «خوشا شیراز» یک برنامه زنده از شبکه دو، برنامه «کلاهقرمزی» و سریال «سرزمین کهن»، محتوایی داشتند که از سوی نمایندگان مجلس، فعالان قومی و مخاطبان، توهینآمیز به قومیتهای لر و کرد تلقی شد. این موارد شامل اظهارات تحقیرآمیز، استفاده نامناسب از نمادهای فرهنگی و کلیشهسازی منفی بوده و در برخی موارد منجر به عدم پخش برنامه، عزل مدیران یا توقف پخش شده است. پخش چنین برنامهها نه تنها به وحدت ملی کمک نمیکند، بلکه خود یکی از عوامل اصلی مخدوش شدن هویت ملی میشود و دقیقاً همینجا است که رسانههای معارض بیکار نمینشینند و از این اشتباهات به عنوان سند علیه نظام استفاده میکنند؛ غافل از اینکه مردم ایران، فارغ از هر قومیت و مذهبی، در سالیان طولانی ثابت کردهاند که اول از همه ایرانیاند و هیچ برنامهای نمیتواند این واقعیت را خدشهدار کند؛ هرچند گاهی خود صداوسیما بهانه به دست دشمن میدهد.
رهبر شهید جمهوری اسلامی در 1394/07/20 در دیدار مسئولان و مدیران صداوسیما به نقش وحدتآفرین رسانه در مقابل جنگ نرم دشمن اشاره کردند و فرمودند: «جنگهای سخت معمولاً موجب برانگیخته شدن احساسات مردم و ایجاد وحدت و انسجام ملی میشود، در حالی که جنگ نرم، انگیزههای مقابله را از بین میبرد و زمینهساز ایجاد اختلاف نیز میشود.» ایشان با اشاره به نقش منحصربهفرد رسانه ملی در این کارزار، بر برنامهریزی دقیق و عالمانه برای تحقق وظایف رسانه ملی تأکید کردند. همچنین سید مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در ۷ خرداد ۱۴۰۵ در پیامی مکتوب به اهمیت وحدت ملی اشاره کردند و فرمودند: «از جمله مصادیق تقوا، رعایت نعمت عظیم وحدت ملّی و انسجام بیبدیلی است که حول پرچم ایران اسلامی به ملّت بعثت یافته ارزانی شده و در زمرهی مهمترین عوامل ظفر در مقابل شیطان بزرگ میباشد. شکر این موهبت، اهتمام آحاد ملّت، خصوصاً نخبگان فکری و سیاسی از جمله نمایندگان مجلس به صیانت از این وحدت و پرهیز از اختلافات پوچ سیاسی و برجسته کردن تفاوتهای اجتماعی است.» وحدت ملی مسئلهای است که هیچگاه به پایان نمیرسد و همیشه در جریان است. سید مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب هم به نقش بیبدیل وحدت تأکید کردهاند و هم به مسئله صداوسیما؛ چرا که صداوسیما به عنوان آنتن و رسانه ملی، نقش خیلی مهمی در ایجاد و حفظ این اصل مهم دارد.
در مواردی نظیر جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، صداوسیما توانست نقش مؤثری در انعکاس وحدت ملی ایفا کند. در آن روزها، مردم ایران ثابت کردند که حتی با وجود تفاوتهایی که گاهی سلاحی برای دشمن میشود، وحدت ملی خود را حفظ میکنند و با حضور پرشور در میادین شهرهای متنوع ایران، جهان را به این باور رساندند که هیچ چیزی نمیتواند به وحدت ایرانی ضربه بزند، چه برسد به اینکه بخواهد آن را از بین ببرد. شاید لازم است صداوسیما برای جذابیت بیشتر و پرهیز از هرگونه اشتباهی، از مشاوران قومی بیش از پیش استفاده کند و از مستندسازان و کارگردانان برنامههای محلی حمایت بیشتری کند؛ همچنین بیش از پخش هر برنامه، حساسیتهای فرهنگی را به دقت بسنجد. این راهکارها میتوانند هم محتوای برنامهها را جذابتر کنند و هم به تقویت وحدت ملی بینجامد تا نتیجه معکوس ندهند.
این مطلب در نبض پلاس شماره 32 نشریه نبض دانشگاه صداوسیما منتشر شده است.