ویرگول
ورودثبت نام
صفحه رسمی ایران هولاکراسی
صفحه رسمی ایران هولاکراسیسیستم نوین مدیریت سازمان ها و پرورش مدیران آینده
صفحه رسمی ایران هولاکراسی
صفحه رسمی ایران هولاکراسی
خواندن ۱۰ دقیقه·۶ سال پیش

هولاکراسی چیست؟

هولاکراسی چیست؟
هولاکراسی چیست؟

منبع: ویکی پدیا

مترجم: روح الله رضانیا

هولاکراسی روش مدیریت و راهبری سازمانی به شیوه ای غیر متمرکز است به طوری که اختیار و تصمیم گیری در یک هولاکراسیِ متشکل از تیم های خود -سامان- ده توزیع می گردد به جای آن که آن امور به سلسله مراتب مدیریتی محول گردد. هولاکراسی دربسیاری از کشورها مورد پذیرش سازمان های انتفاعی و غیر انتفاعی واقع شده است.

محتوای این مقاله

یک. منشا هولاکراسی

دو. اثرگذاری و ساختارهای قابل مقایسه با هولاکراسی

سه. عناصر اصلی

  • نقش ها به جای شرح شغل ها
  • ساختار حلقه
  • فرایند راهبری
  • فرایند عملیاتی

چهار. هولاکراسی در وضعیت کنونی

پنج. مزیت ها

شش. نقدها

هفت. نشانگان تجاری و منبع باز

منشا هولاکراسی

ساختار هولاکراسی در شرکت نرم افزاری Ternary در اکستون پنسیلوانیا بسط و توسعه یافت؛ جایی که اشکال دموکراتیک تری از راهبری سازمانی تحت آزمون قرار گرفته و مورد توجه واقع گردید. بنیانگذار شرکت Ternary برایان رابرتسون بهترین الگوهای آن تجارب را در یک ساختار سازمانی تجمیع کرد که در سال ۲۰۰۷ به هولاکراسی شهرت یافت. بعدا رابرتسون “نظام نامه هولاکراسی” را که اصول موضوعه  و بهترین الگوهای اجرایی این ساختار است تدوین نمود. در ژوئن ۲۰۱۵ کتاب “هولاکراسی، سیستم نوین مدیریت در جهان به شدت در حال تغییر” را منتشر کرد که در آن جزئیات و توضیحات مربوط به تجاربش را بیان می دارد.

ریشه واژه هولاکراسی از واژه “هولارکی” آمده است. آرتور کوستلر در کتاب روح ماشین خود در سال ۱۹۶۷ واژه هولارکی را ابداع کرد. هولاکراسی برساخته از واژه هولون ها ( به یونانی ὅλον، holon شکل خنثی ὅλος یا holos به معنای “کل” است ) یا واحدهایی است که خودگردان یا متکی-به-خود هستند اما در عین حال به یک کل بزرگتر که جزء آن هستند وابسته می باشند. بنابراین هولاکراسی سلسله مراتبی از هولون هایی است که هم مانند کل های خودگردان بوده و در عین حال  مانند اجزا به هم وابسته عمل می نمایند.

ساختارهای اثرگذار و قابل مقایسه با هولاکراسی

هولاکراسی یک نمونه از ساختارهای سازمانی مسطح است که با سوسیوکراسی قابل مقایسه است؛ نظام راهبری ای که در نیمه دوم قرن بیستم توسعه یافت. طی مراحل ابتدایی شکل گیری هولاکراسی، سوسیوکراسی اثرگذاری اولیه چشمگیری داشت اما از آن زمان تاکنون هولاکراسی تفاوت های قابل توجهی را تجربه کرده است. سوسیوکراسی به ویژه الهام بخش توسعه  مفاهیم ساختار حلقه و فرایند راهبری در هولاکراسی بوده است ( در ادامه آن ها را به تفصیل مورد بررسی قرار می دهیم). هولاکراسی برای سازمان ها طراحی شده است و اساسا نقش هایی که در سازمان وجود دارد را از افرادی که در آن مشغول به فعالیت هستند متمایز می سازد.

عناصر اصلی و ضروری

نقش ها به جای شرح شغل ها

نقش ها اجزا سازنده ساختار سازمانی هولاکراسی هستند. هولاکراسی میان نقش ها و افرادی که آن نقش ها را ایفا می کنند تمایز می گذارد چنان که یک فرد می تواند نقش های متعددی را هم زمان ایفا نماید. نقش شرح شغل نیست؛ نقش با یک نام، یک هدف، “دامنه” ای گزینشی برای کنترل و خروجی های مورد انتظار – منظور فعالیت های پیش رو است که می بایست انجام گیرد- تعریف می گردد. نقش ها با هر یک از حلقه ها – یا تیم ها – از طریق فرایند راهبری همگانی تعیین و تعریف می گردند و به طور مداوم روزآمد شده تا با نیازهای همواره-در-حال-تکامل سازمان سازگار و منطبق گردند.

ساختار حلقه

هولاکراسی در یک سازمان نقش های متنوعی را در سیستمی از حلقه های خود-سازمانده (اما نه خود-هدایتگر) پی ریزی می کند. حلقه ها به طور سلسله مراتبی سازماندهی شده اند و حلقه برین به حلقه زیرین  یک هدف مشخص و خروجی های مورد انتظار را تفویض می نماید. اما هر حلقه اختیار آن را دارد تا سازماندهی خود را داشته تا به بهترین شکل به اهدافش دست یابد. حلقه ها جلسات راهبری خود را دارند؛ نقش ها را به اعضا تفویض می کنند و مسئولیت انجام کار در دامنه تحت اختیارشان را برعهده می گیرند. در هر یک از حلقه ها دو نقش “راهبر حلقه” و “مباشر حلقه” وجود دارد که هم در جلسات حلقه خودشان و هم در جلسات حلقه بالاتر حضور می یابند تا از انطباق (عملکردها و فعالیت ها ) با  استراتژی و ماموریت وسیع تر سازمان اطمینان حاصل گردد.

فرایند راهبری

هر یک از حلقه ها از فرایند راهبری معینی برای خلق و به روز رسانی مداوم نقش ها و سیاستگذاری های خود بهره می گیرد. هولاکراسی ازفرایند نظام مندی مشهور به ” تصمیم گیری تلفیقی” برای تغییر در راهبری و اصلاح یا رد پیشنهادات یاری می جوید. این فرایند مبتنی بر اتفاق نظر اکثریت یا حتی رضایت همگانی نیست بلکه مبتنی بر تلفیق داده های ورودی مرتبط از تمامی طرف ها است تا اطمینان حاصل گردد تغییر یا رد پیشنهادات به نیازمندی های آن نقش – و از خلال آن به نیازمندی های سازمان – گره خورده است نه بر ترجیحات یا خلقیات افراد.

فرایند عملیاتی

هولاکراسی فرایندهایی را برای همکاری تیم ها حول نیازمندی های عملیاتی مقرر می دارد و الزام دارد تا هر یک از اعضای حلقه وظایف مشخصی را عهده دار گردند تا بتوانند با یکدیگر با بازدهی و اثربخشی همکاری نمایند. در مقابل فرایند راهبری که همگانی و تلفیقی است هر یک از اعضا که نقشی را ایفا می کند استقلال و اختیار بالایی در اتخاذ بهترین تصمیم برای دست یابی به اهدافش دارد. برخی ها الگوی اختیاردهی در هولاکراسی را در تضاد کامل با سلسله مراتب مدیریت سنتی می دانند. به جای نیاز به کسب مجوز برای فعالیت یا نوآوری، هولاکراسی اختیار کامل را برای انجام هرکاری که برای ایفای نقش لازم است اعطا می کند. مگر آن که سیاستگذاری ها در راهبری، آن را محدود ساخته یا مستلزم هزینه کرد بخشی از دارایی های سازمان مانند پول، مالکیت معنوی یا غیره باشد. بنابراین هولاکراسی به عملکرد و نوآوری به شدت حساس است و استقلال و آزادی را پیش فرض قرار می دهد. سپس از فرایندهای داخلی بهره می گیرد تا هنگامی که استقلال و خودمختاری در مسیری خاص به  زیان و خسارت منجرمی گردد بتوان آن را محدود ساخت.

هولاکراسی فرایند جلسات تاکتیکی را برای هر یک از حلقه ها مقرر نموده است که معمولا به صورت هفتگی برگزار می گردند. این فرایند شامل مراحل مختلفی است شامل گزارش اطلاعات مورد نیاز، به اشتراک گذاری آخرین نتایج از روند پروژه ها و گشودن بحث و گفتگو : حال هر جا که هر یک از اعضا بخواهد موضوعی را به صورتجلسه بیفزاید. ویژگی مشخص مرحله آخر که به “اولویت گذاری” مشهور است تمرکز بحث و گفتگو را بر گام های عینی بعدی معطوف می سازد.

هولاکراسی در وضع کنونی

در ایالات متحد، هولاکراسی در سازمان های انتفاعی و غیر انتفاعی پذیرفته و به کار گرفته شده است. مثلا زاپوس نمونه ای از این شرکت هاست. مدیوم پیش از آن که در سال ۲۰۱۶ آن را رها سازد سال ها از آن بهره می برد. اکونومیست اعلام کرده است اکستینکشن ربلیون از ساختار هولاکراسی استفاده می نماید.

مزیت ها

باور بر این است که هولاکراسی چابکی، بازدهی، شفافیت، نوآوری و پاسخگویی را در درون سازمان افزایش می دهد. این رویکرد ابتکار عمل را درتک تک اعضای تیم تقویت می نماید و فرایندی را در اختیار آنان می گذارد که نگرانی ها و ایده های آنان مورد توجه قرار می گیرد. ساختار اختیار توزیع شده بار تصمیم گیری در مورد هر چیزی را از دوش رهبران برمی دارد. طبق دیدگاه مدیرعامل زاپوس تونی شِی، هولاکراسی باعث می گردد افراد مسئولیت بیشتری در قبال عملکرد و افکارشان داشته باشند.

نقدها

استیو دنینگ نگران است از این که هولاکراسی را داروی همه دردها بینگاریم و خواستار آن است که به جای حذف سلسله مراتب، تصمیم گیری از حلقه ای به حلقه دیگر در یک سلسله مراتب شفاف تنزل یابد، چنان که هر حلقه زیرین کم تر از حلقه برین از تصویر جامع تر آگاه باشد. او همچنین بر این مدعاست که قواعد و رویه هایی که در مستندات هولاکراسی  مقرر گردیده است بیش از حد به جزئیات پرداخته و بر موارد غیر ضروری انگشت تاکید نهاده است. نهایتا، دنینگ معتقد است صدای مشتری در مدل هولاکراسی نادیده گرفته شده است. سپس نتیجه می گیرد در شرکت های چابک و متمرکز بر مشتری همچون زاپوس، هولاکراسی راهی است برای افزایش سخت گیری مدیریتی، اما همان هولاکراسی ضرورتا برای سازمان هایی که هم اکنون نیازی به چابکی نداشته و میل به مشتری مداری ندارند مفید فایده نیست. یکی از شرکای شرکت هولاکراسی وان در وبلاگ شرکت به انتقادات دنینگ پاسخ داده است و بر این باور است که وی مفهوم هولاکراسی را به درستی درنیافته است.

شرکت مدیوم با کنارگذاری هولاکراسی اشاره می کند که ” در هولاکراسی برای اقدامات مبتکرانه گسترده تر، که مستلزم همکاری حین انجام کار است، ایجاد توازن و اتحاد  ممکن است زمان-بر بوده  و تفرقه انگیزانه باشد”. همچنین این شرکت بر این باور است که ”  کدگذاری مسئولیت ها با جزئیات روشن و شفاف مانع از نگرش کنشگرانه و حس مالکیت جمعی می گردد”. همچنین معتقد بودند به دلیل پوشش رسانه ای ناکافی هولاکراسی، چالش هایی برای استخدام کارکنان پدید می آمد.

در شرکت زاپوس، حدود ۱۴ درصد از کارکنان در سال ۲۰۱۵ داوطلبانه شرکت را ترک گفتند چرا که زاپوس تاکید داشت تنها کارکنانی که به هولاکراسی باور دارند در شرکت بمانند.

نقدهای دیگر مربوط است به رویکرد ” لباسی که بر قامت همه افراد می توان پوشاند”، لایه های بروکراسی و تاکید بیش از اندازه بر امور روان شناختی.

نشان تجاری و منبع باز

نام هولاکراسی نشان تجاری ثبت شده شرکت هولاکراسی وان ال.ال. سی است. چنان که در نظام نامه هولاکراسی مشخص گردیده است ،این مدل  تحت لایسنس share Alike 4.0  شرکت کریتیو کامونز منتشر می گردد.

www.IranHolacracy.com

[email protected]

۵
۰
صفحه رسمی ایران هولاکراسی
صفحه رسمی ایران هولاکراسی
سیستم نوین مدیریت سازمان ها و پرورش مدیران آینده
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید