
نویسنده: امین کنزی
من یک کارفرما هستم. شرکتم را به بهای نقد جوانی ام ساخته ام. سر فرود آوردم، از کرامتم کاستم، خانواده ام را تنها گذاشتم، کار کردم و فقط کار، چیزی از شیرینی زندگی و جوانی نفهمیدم، به ندرت روز و حتی غروب خیابان ها را دیدم و همیشه مشغول کار بوده ام. حالا نتیجه اش شده این شرکت. دوست دارم دیگرانی بیایند و آبادتر و بزرگترش کنیم هم به نفع آنها هم به نفع من. فرصت ها را در محیط کسب و کار بیشمار می دانم. فقط لازم است عده ای را جمع کنیم که نیت و اراده شان کار و پیشرفت باشد تا بتوانیم به بالاترین اهداف دست یابیم. همه چیز برای یک جهش فراهم است.
اما نمی شود که نمی شود…
من یک کارمند هستم. در کارم شرافت و وجدان دارم. حاضرم از جانم مایه بگذارم که پیشرفت کنیم. تمام رویا و آرزویم درخشیدن است. استعدادها و انگیزه های فراوانی دارم. تنها خواسته ام این است که واقعا دیده شوم. فکر می کنم محیط کسب و کار پر از فرصت است. فقط لازم است که مالکان و مدیران شرکت اجازه حرکت بدهند و اعتماد کنند و به کارهای نمایشی و سیاسی و چاپلوسانه دیگران اهمیت ندهند تا من و دوستان صادق و مستعد دیگرم به نوبه خود بتوانیم راه پیشرفت را هموار کنیم. اگر مجالی می دادند و اعتماد می کردند و می گذاشتند بهره ای از آنچه ایجاد می کنیم داشته باشیم، به هیچ چیز دیگری فکر نمی کردیم. آنوقت در کنار هم می توانستیم کوه را جابجا کنیم
اما نمی شود که نمی شود…
سازمانها برای موفق بودن یعنی برای دستیابی به اهداف تجاری و غیرتجاری که مطابق ماموریت خود تعیین می نمایند، قاعدتا می باید دارای مدل کسب و کار صحیحی باشند. بدین معنی که محصولات خود را به درستی طراحی نموده باشند، قیمت گذاری صحیحی داشته باشند، شیوه و کانالهای عرضه محصولات را به درستی برگزیده باشند و مواردی از این دست. اما جالب آن است که سازمانها در ۹۴ درصد موارد، علت عدم توفیق خود در رقابت و حضور موثر در محیط را نه موارد یاد شده و انتخابهای نادرست در مدل کسب و کار خود، بلکه علل و محدودیتهای درون سازمانی خود می دانند[i]. به تعبیر دیگر آثار تهدیدات درون سازمانی است که آنها را به ضعف در رفتار بیرونی و ورطه شکست می کشاند. آمار تامل برانگیزی که صحت آنرا می توان با نگاه نزدیکتر و دقیقتر به سازمانهایی که می شناسیم روشن کرد. کمتر سازمان زنده و در حال فعالیتی را می توان یافت که مساله خود را عدم وجود یا محدودیت شناخت فرصت های محیطی قلمداد نماید. در مقابل، میزان انرژی اتلاف شده درون سازمانی، تعارضات بی شمار، عدم اعتماد متقابل و سایر مولفه هایی از این دست است که موجب می گردد سازمان به عنوان یک کل واحد، قابلیت استفاده از فرصت های محیطی و تنظیم رفتار صحیح را از دست بدهد.
انسانها از دیرباز با قرار گرفتن در کنار هم، نقاط ضعف خود را پوشش داده و به یک کل نیرومندتر تبدیل می شده اند. اما همواره برای مدیریت صحیح این همراهی، نیازمند قواعد و استانداردهایی بوده اند که تعارضات داخلی خود را که منتج از غریزه قدرت طلبی انسان است مهار نمایند. به تعبیری، انسان هرچند برای کسب توفیق نیازمند همراهی سایرین بوده، به موازات آن به توسعه تکنولوژی های مدیریت اجتماع و گروه اندیشیده است.[ii]
سازمان های تجاری، عمدتا محصول فعالیت بی دریغ، آرمانهای مشترک و از خود گذشتگی بنیانگذاران خود در مراحل اولیه خلق خود هستند. چنین هسته های کوچک فعالیت و آرمانهای بزرگ و مشترک ابتدایی آن، غالبا چنان انرژی جمعی یا سینرژی ایجاد می نماید که عارضه های ارتباطات گروهی رخ نمی نماید و یا اینکه در سایه توجه عمیق سازمان به رفتار بیرونی، رنگ می بازد[iii]. شاید به همین دلیل است که کارفرمایان و صاحبان کسب و کار، بسیار بیش از آنچه به توسعه تکنولوژی و طرح سازمان خود بیندیشند، توجه خود را معطوف به اهداف و فرصت های بیرون سازمان می نمایند و همین عدم توازن موجب می گردد که رفته رفته معضلات و تهدیدات درون سازمانی گسترش یابد و کار به جایی برسد که سازمان در عین شناسایی فرصتهای متعدد بیرونی، از حرکت موثر به سمت آن باز بماند.
اینگونه است که طراحی سازمان به عنوان مجموعه متشکل از طرحریزی فرهنگ، طراحی سیستمهای عملیاتی و طراحی ساختار به عنوان نیازمندی اساسی سازمانها ظهور پیدا می کند. مساله ای که در ایران هولاکراسی و طی مقالات بعد به تفصیل مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت. اما در ادامه این مطلب قصد داریم به عارضه ها و نشانه های ضعف سازمان ها در حوزه طراحی سازمان از منظر نگاه کارفرمایان و کارمندان بپردازیم. وجود و شدت هر یک از عوامل مزبور نشان از توجه بیشتر مالکان و مدیران ارشد به بازنگری در طرح سازمان دارد.
اگر چنین سخنانی برایتان آشنا هستند کمی بیشتر به مفهوم طراحی سازمان بیندیشید. مطمئن باشید که سازمانی که به درستی طراحی شده باشد، سالم باشد و مکانیزمهای رشد درونی آن به درستی عمل کند، راه پیشرفت در محیط را به صورت خودکار خواهد یافت.
[i] . Chris Zook and James Allen. The Founder’s Mentality
[ii] . Albion Woodbury Small and Charles Richmond Henderson. The methodology of the Social Problem seminar.
[iii] . Ichak Adizes. Organizational Lifecycle
www.IranHolacracy.com